Читинвалар аьгь апIбаз себеб шлу 10 аят
Ихь уьмур гьарган дигиш шулайиб ву, инсан гагь за шулу, гагьсан жара гьялназ гъюру, читинваларна рягьятвалар саб тмунубдихъди гъюрудар ву. Улхьан йигъан уву лап шадди вуш, гъи магьа кIваъ читинвалар ади, гъалабаллугъвал кади шулу. Йигъна йишв фици дигиш шулаш, ихь уьмриъ рягьятваларна читинваларра гьаци ву.
Мицдар дюшюшариъ жвуву гьапIну ккуунду ва фици яшамиш гъахьиш, ужи ву?
Жвув’ина дуфнайи читинваларикк аьгь апIуз саспи вахтари лапра читинди шулу. Саспи дюшюшариъ инсанди чан зяифвал кьабул апIуру ва, дугъриданна, думу гафар тасдикь апIуру. Саб читинвал улубкьган, гьарсар касди, думу гьялнаан фици удучIвуйкIан кIури, чарйир агуру. Хъа Аллагьу Тааьлайихъ кIваантIан хъугъу касди, сабпи нубатнаан, вари ляхнар Аллагьу Тааьлайиина гъитра, гьаз гъапиш дугъаз аьгъя: ухьухъди аьлакьалу сабкьан ляхин Аллагьу Тааьлайин амур дарди шулайиб дар. Дицир касдиз Аллагьу Тааьлайи читинвалин кьяляхъ чаз рягьятвал туврубра аьгъя. Аллагьу Тааьлайин калам урхури, Пайгъамбарин ﷺ гафарихъ хъпехъури, асгьябарин ва дурарин кьяляхъ вуйи заан агьларин уьмрихъди таниш шули инсан сабурназ гъюру ва дугъу Аллагьу Тааьлайин рягьимлуваликан миж ктабтIурдар.
Уьмриъ читинвалар гъахьиган, ухьуз кюмек хьуз себеб шлу 10 гирами Каламдиан вуйи аятар магьа ичв фикриз туврача.
1-пи аят:
إِنَّ مَعَ الْعُسْرِ يُسْرًا
«Дугъриданна, читинвалин кьяляхъ рягьятвал шул!» ( «аш-Шаргь» сурайин 6 аятдин мяна, тафсир «Мунтагьаб»).
2-пи аят:
قَالَ لَا تَخَافَا إِنَّنِي مَعَكُمَا أَسْمَعُ وَأَرَى
«Аллагьу Тааьлайи, гьаму гафар дупну, дурар архаин гъапIну: "Фараондихьан гучI мапIанай. Узу учвухъди хъаза ва учву апIурайиб рябкъюразуз. Дугъу кIурайиб ебхьуразуз ва рябкъюразуз. Узу дугъахьди учвуз зарар тувуз гъитдарза"» ( «Та Гьа» сурайин 46 аятдин мяна, тафсир «Мунтагьаб»).
3-пи аят:
اللَّهُ وَلِيُّ الَّذِينَ آمَنُوا يُخْرِجُهُم مِّنَ الظُّلُمَاتِ إِلَى النُّورِ...
«Аллагьу Тааьла Чахъ хъугъдарин дуст ву, дурарин терефкар ва дурар уьрхрур ву. Дугъу дурар мучIувалиан гьякь аку нурихъна хуру…» («аль-Бакьара» сурайин 257 аятдин мяна, тафсир «Мунтагьаб»).
4-пи аят:
أَحَسِبَ النَّاسُ أَن يُتْرَكُوا أَن يَقُولُوا آمَنَّا وَهُمْ لَا يُفْتَنُونَ
«Инсанари, Учу чпи имтигьян адарди гъитур кIури, фикир апIурайкIан, дурари, Аллагьу Тааьлайихъ ва Пайгъамбарихъ ﷺ хъугъурча, гъапну. Ваъ, чпи хъугъувал тасдикь апIуз ва Аллагьу Тааьлайин улихь вуйи фарзар тамам апIуз дурариз имтигьян дарди хьибдар» («аль-Аьнкабут» сурайин 2 аят, тафсир «Мунтагьаб»)
5-пи аят:
الَّذِي خَلَقَ الْمَوْتَ وَالْحَيَاةَ لِيَبْلُوَكُمْ أَيُّكُمْ أَحْسَنُ عَمَلًا وَهُوَ الْعَزِيزُ الْغَفُورُ
«(Аллагь гьацир ву), Дугъу Чан гьикматниинди уьмур ва йикIувал халкь гъапIну Чан мурад-метлеб ади: апIру ляхнариинди учвкан фуж заан вуш ва шлин ихласвал аш аьгъю апIуз ниятниинди. Думу Аьзиз вуйир ва Аьфв апIрур ву» («аль-Мульк» сурайин 2 аят, тафсир «Мунтагьаб»).
6-пи аят:
كُلُّ نَفْسٍ ذَائِقَةُ الْمَوْتِ وَنَبْلُوكُم بِالشَّرِّ وَالْخَيْرِ فِتْنَةً وَإِلَيْنَا تُرْجَعُونَ
«Гьарсар касдиз кечмиш хьувал а. Му дюн’яйиин Учу учвхьан мянфяаьт айибра ва зарар айибра туври имтигьян гъадабгъурача. Ужувлахъан гьямд апIури, читинваларикк аьфв апIру касдинна гьямд дарапIру касдин фаркьвал а. Учву Учухьна кьяляхъ хътакидичва ва учву гъапIу ляхнарихъан жаваб тувдичва» ( «аль-Анбия» сурайин 35 аят, тафсир «Мунтагьаб»).
7-пи аят:
يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا اصْبِرُوا وَصَابِرُوا وَرَابِطُوا وَاتَّقُوا اللَّهَ لَعَلَّكُمْ تُفْلِحُونَ
«Эй Аллагьдихъ хъугъдар! Читинвалариъ ва дявдиъ сабур апIинай! Ичв душмнарин улихь ижмиди дугъужвай, ичв саргьятар уьрхяй ва Аллагьдихьан ﷻ гучI апIинай! Белки учву шадвалиъ шул!» («Алю Имран» сурайин 200 аят, тафсир «Мунтагьаб»).
8-пи аят:
سَلَامٌ عَلَيْكُم بِمَا صَبَرْتُمْ فَنِعْمَ عُقْبَى الدَّارِ
«Малаикари дурариз пиди: "Учву чIуруваларик ва шагьватдихъди женг гъабхувал себеб вуди учвуз даима саламатвал ва сикинвал а! Фукьан ужуб гьял даринхъа, учву гьаргандиз вуйи женнетдин багъариъ хьидичва!"» («ар-Ра’д» сурайин 24 аят, тафсир «Мунтагьаб»).
9-10-пи аятар:
وَلَنَبْلُوَنَّكُم بِشَيْءٍ مِّنَ الْخَوْفِ وَالْجُوعِ وَنَقْصٍ مِّنَ الْأَمْوَالِ وَالْأَنفُسِ وَالثَّمَرَاتِ وَبَشِّرِ الصَّابِرِينَ * الَّذِينَ إِذَا أَصَابَتْهُم مُّصِيبَةٌ قَالُوا إِنَّا لِلَّهِ وَإِنَّا إِلَيْهِ رَاجِعُونَ
«Сабур апIувал муъмин касдин гъалхан ва яракь ву. Гьаддихъди дугъу читинвалар ва балйир алдауру. Учу учвхьан гагь мидихъди, гагьсана тмунубдихъди имтигьян гъадабгъурача: гучI’л, гаш’вал, мал-мутмуйихъ мягьрум хьувал, багахьлуйирин уьмрихъди. Анжагъ ичв ижмивалиантIан учвхьан му имтигьянарикк сабур апIуз хьибдар. Шад апIин (я Мугьяммад) сабур апIрудар, дурариз читинвалар улукьган, дурари вари шулайи ужубра, харжибра Аллагьу Тааьлайихьан ву кIури, кьабул апIура ва дурари кIура: "Дугъриданна, ухьу Аллагьу Тааьлайихьан вухьа ва Дугъахьна хътакрудар вухьа! Ухьу Дугъу туву ниъматарихъан гьямд апIурхьа ва читинваларикк сабур апIурхьа"» («аль-Бакьара»сурайин 155-156 аятар, тафсир «Мунтагьаб»).
Гьаму 10 аятдиз ухьу асас фикир тувну ккунду. Саспи вахтари аьхю читинвалар ухь’ина, ихь хизанариина, багахьлуйириина гъафиган, аьгь апIуз читинди шулу. Гьадму дюшюшдиъ Аллагьу Тааьлайи читинваларикк аьгь гъапIдариз фициб саваб гьазур дапIнаш ухьуз аьгъяди гъабхьиш, сабур апIуз рягьят шул.
Гирами Каламдиъ дупнайиганси, инсан му жилиин имтигьян дарди гъузидар. Эгер гъийин йигъ читниб вуш, Аллагьу Тааьлайи закурин йигъ рягьтиб апIур. Йигъна йишв фици чиб-чпихъди дигиш шулаш, ари гьаму ихь уьмриъ шулайи ужудар ва чIуру ляхнарра гьаци дигиш шулу. Ухьлан асиллу вуйиб анжагъ саб ву – гьарсаб дюшюшдиъ сабур апIуб, читинваларикк аьгь апIуб, Аллагьу Тааьлайи туву ниъматарихъан гьямд дапIну, хъанара артухъ ужувлан ляхнар апIуб.
