Чlуру гафар мапlан - швумал хьидарва

Чlуру гафар мапlан - швумал хьидарва

Гъийин девриъ интернетдихъди дилихру ксар лап цlибдитlан алахьури имдаршул. Гьаруриз дидкан айи мянфяаьт рябкъюра, хъа бязи дюшюшариъ диди аьхю зарарра тувру. Кьюр касди машна машди гафар апlруган, дурарин гаф-чlал апlруган чиб-чпихьна эдеб уьбхюру.

 

Саспидари соцсетариъ чиб-чпиз чухсагъул кlури ужувлан терефназди ишлетмиш апlуру, хъа саспидарисана тмуну терефнаъ айириз учв дярякърувалиан фу вушра бикlури шулу.

Гьяйифки дицдар ксарра цlиб дар. Дицдар ксарин соцсетарин профил шикил алдарди, жара ччввурнахъ дибикlнади шулу. Интернетдиъ дурари бикlрудар гъяркъган, мурар инсанар даршул, шейтlнар вушул, кlури фикрар шулу. Саспи дюшюшариъ инсандихьан апlуз даршлустар гафар дикlуру, гьелелиг чавсир тмуну мусурман касдин терефназдира кмиди.

Чlуру гафар, футна, кучlал апlуб аьхю гунгьарикан шула.

Му инсанари фикир тутрувди гъибтрайи аьхю гунгьарикан саб ву, хъа диди гизаф кьадар инсанар жегьеннемдиз гъахиди.

Гирами аятариъра ва Пайгъамбарин ﷺ гьядисариъра дидкан гьамци дупна (мяна): «Дугъриданна, муъминарикан варитlан чlуру кучlал дапlну ккунидариз гьаму жилиинра, аьхиратдиъра аьзаб гьязур дапlна. Дугъриданна, Аллагьу Тааьлайиз варибдикан аьгъя, хъа учвуз аьгъдарчвуз» («Ан-Нур» сурайин 19-пи аят).

Пайгъамбари ﷺ дупна: «Дугъриданна, инсанди саб фикиркьан тутрувди саб гаф пуз мумкин ву, амма дидхъан 70 йисазди жегьеннемдиз гьаъди» (имам ат-Тирмизи).

«Чlуру гафар апlруриз женнет гьярам ву» (Абу Дауд).

Анас ибн Маликди Пайгъамбарин ﷺ гафар хура: «Инсандин якьин иман хьибдар, дугъан юкlв якьин дархьидикьан гагьди; дугъан юкlв якьин даршул, мелз якьин дархьидикьан гагьди, ва дугъан гъуншдиз дугъкан зарар рябкъюри имидикьан гагьди, инсан женнетдиз гъягъидар» (Ибн Аби-Дунья).

«Гьякьлу мусурман кас гьацир духьну ккунду, дугъан мелзнахьанна хиларихьан жара мусурмнариз зарар адрур» (имам аль-Бухари).

Интернетдиъра гизафдари чпин мелзнахъна гъафиб бикlури шулу, дидкан саб зарарра адар кlуруганси.

Сар мусурман касди тмунуриз, уву мусурман дарва, кlури пубра гьадму гьисабнаан шула, хъа гъи соцсетариъ думу гизаф ишлетмиш апlурайиб ву.

Мусурман касди аьгъю дапlну ккундуки, гьеле уву жарарин ччвурнахъан бикlурашра, жара гьюкуматдиан бикlурашра, саб фаркьвал адар, думу бикlурайибдин жавабдар уву вува. Аллагьу Тааьлайиз уву бикlурайиб рябкъюра, гьеле уву фукьан дугъхьан жин гъахьишра.

Атта ибн Рабагьяйи кlури гъахьну: «Ичв улихь гъахьидар (асгьябари) герек дару гафарихьан ярхла шули гъахьну, дурари, гирами Каламдиканна гьядисарикантlан, ужубна харжиб жара апlбакантlан ва яв уьмрихъди аьлакьалу вуйибтlан гъайри, сарун жараб сабдиканра гаф-чlал апlуб герек дар кlуйи. Имбуб вари мянфяаьтсуз вуйиб гьисаб апlуйи».

Ибн Масудди, Сафа кlуру дагъдиин алиган, гьамци гъапну: «Эй мелз, анжагъ ужувлакан йип - бахтсуз хьидарва, чlуру гаф мапlан - швумал хьидарва». Дугъхьан гьерху: «Я Абу Абдурагьман! Уву гьаму гафар увкан кадагъну кlурана, дарш шликанкlа гъеерхьдар вунав?» – «Ваъ, узкан дариз. Узуз Пайгъамбари ﷺ, Адамдин веледар гизафси чпин мелзарихъан жегьеннемдиъ хьиди, кlури гъеебхьунзуз» (имамар ат-Табарани ва аль-Байгьакъи).

 

Вероника Черноморская

2026-07-01 (Мугьяррам 1448 г.) №7.


Чиб-чпихьна сабурлувалиинди янашмин йихьай

Адашиз сар хъпебехъру чIуру бай ади гъахьну. Дугъу кми-кмиди абйир-бабариз гиран ктапIуйи. Гьар ражари бали чаз гиран ктапIган, адаш жара хулазди учIвну, душван цIализ ккум йивури гъахьну, гьаци чав сабурнахъна гъюз кIури. СацIиб вахтналан думу цалик ккум йивуз йишв кимдайи.   Саб ражари бай...


Ничlрас гъулаъ цlийи имам

Табасаран райондин варитlан ачухъди ккабалгнайи гъуларикан саб Ничlрас гъул ву. Му гъул жямяаьтдин арайиъ аьхюдарихьна гьюрмат ади, бицlидарихьна рягьимлувал ади янашмиш шулайиб ву.   Рягьматлу Хайирбег халу му гъулаъ имамди вуйи вахтна дарсариз гизаф бицlидар гъюри шуйи. Гъул-жямяаьтдин...


Лукьман пайгъамбрин насигьят

Гьямд ибшри сар Аллагьдиз ﷻ ухьу мусурмнарди халкь апIувализ! Гьюрматлу мусурман гъардшар ва чйир, ухькан гизафдариз ухьу фу бадали халкь дапIнаш кIваълан дубшна. Амма му ухьу асас фикир тувну ккуни ляхнарикан ву. Ихь ватанагьлийириз думу ляхникан кIваин апIбан бадали, Аллагьдин ﷻ амриинди, Лукьман...


Аьжузвалихьан уьрхюз себеб шлу гирами аятар

Инсанди апIру заан ужувлан ва савабнан ляхнарикан саб гирами Калам урхуб ву. Мусурман касдиз думу урхбан саваб шула, гьеле думу дидин мянайин гъаври шуладаршра.   Амма, эгер урхурайириз дидин мянара аьгъяди, убхурайибдикан фикирра апIури гъабхьиш, дицир касдиз хъанара гизаф саваб ва Аллагьу...


Гьаму дюн’ятIан заан вуйи гъудган

Гьаму дюн’я ва вари му дюн’яйиъ айибтIан заанди ва багьалуди вуйи гъудган айин?   Имам Муслимдихьан вуйи Пайгъамбарин ﷺ гьядисдиъ гьамци дупна: ركعتا الفجر خير من الدنيا وما فيها   «ГвачIниндин гъудгнин улихь вуйи кьюб ракааьт суннат-гъудган заанди ву гьаму...