Пайгъамбар ﷺ наан айкlан?

Пайгъамбар ﷺ наан айкlан?

Пайгъамбар ﷺ наан айкlан?

Суал: Гьаму жилилан Мугьяммад пайгъамбар ﷺ гъушхъан, думу наан айкlан ва думу айи йишвкан фуну гьядисдиъ дупнайкlан?

 

Жаваб: Гьамусяаьт вари кечмиш духьнайидар Барзах кlуру йишваъ а. Барзах – гьаму дюньяйинна Аьхиратдин арайиъ айи муддатнаъ инсанарин рюгьяр шлу йишв ву.

Пайгъамбарра ﷺ гьадму гьялнаъ, а ва думу чlивидира ву. Аьгьлю сунна валь жамааьйин имандиинди, пайгъамбрар чпин накьвариъ чlивиди вуйивалихъ хъугъуб чарасуз ву. Дидин гьякьнаан гирами аятариъ ва Пайгъамбарин ﷺ гьядисариъ дупна. Дидихьна далиларра хура, думу далилариинди зиихъ дупнайи гафар гьякьлудар вуйиб ачухъра шула:

 

1) Аллагьу Тааьлайи гирами Каламдиъ дупна (мяна): «Аллагьу Тааьлайин рякъюъ кечмиш гъахьидариз гъийихдар макlанай. Ваъ, дурар чlивиди ву, амма учвуз рякъюрадар» (сура «Аль-Бакьара», аят 154).

Гьаму аятдиъ дупнаки, шагьидар чпин накьвариъ чlивиди гъузна. Эгер шагьидариз гьамциб заанвал тувнаш, хъа дурартlан заанди вуйи пайгъамбрариз гьациб ва думутlан артухъ рубкьурадаринхъа?!

2) Анасдихьанмина Пайгъамбарин ﷺ гафар дуфна: «Пайгъамбрар чпин накьвариъ чlивиди ву ва гьадушваъ ибадат апlура» («Муснад» Аль-Баззара, хадис №6391; «Муснад» Абу Яля, гьядис №3425).

3) Аус ибн Аьвсди Пайгъамбарин ﷺ гафар хура: «Учвуз варитlан багьалу вуйиб жвумийин йигъ ву. Гьадму йигъан Адам пайгъамбар халкь гъапlну, ва гьадму йигъан думу кечмиш гъахьну. Гьадму йигъан Гъиямат йигъ улубкьбан сабпи ражари кIарчлиъ ил ибтди ва гьадму йигъан кьюбпи ражарира ил ибтди. Гьадму йигъан уз’ина салават урхай, дугъриданна, ичв салават узухьна рубкьуру». Асгьябари гьерху: «Увухьна салават фици рубкьуйкlан, уву жили хъютlюркънайиган?» Пайгъамбари ﷺ гъапну: «Дугъриданна, Аллагьу Тааьлайи жилиз пайгъамбрарин беденар хътlюкъюб гьярам дапlна»  (Ибн Маджа, хадис №1636).

Магьа гьаму зиихъ улупнайи гьядисариан аьгъю шулаки, шагьидар ва пайгъамбрар, аьхиратдиз гъушганра, чlивиди гъузра.

Аллагьу Тааьлайи дурар гьадмукьан заанди дерккнаки, вари махлукьатарин, инсанарин, жинарин - гьамрарин варидарин кlулиъ ади. Гьаци вуйиган, Пайгъамбарин ﷺ гьядисдиъ дупнайиганси, жвуми йигъан ухьу, шлукьан гизаф салаватар урхури, Пайгъамбар ﷺ кlваин апlури духьну ккунду.

Гъит Аллагьу Тааьлайи ухьу Чан ккуни лукlарикан апlри ва гъит Гъиямат йигъан ухьу Пайгъамбарихъди ﷺ сатlиди ишри.

 

Мугьяммадфарукь Азимов

 

2026-09-01 (Рабиуль авваль 1448 г.) №9.


СУАЛ-ЖАВАБ

- Магьа гирами Пайгъамбар ﷺ бабкан духьнайи ваз улубкьна. Ич гъулаъ аьхю мажлис гъабхьну. Йиз аьхюну бай узуз думу мажлиснаъ иштирак махьан, хай шлуб дар кlури, удукьну дугъужвну. Чиб-чпин арайиъ гизаф дерд шлу гафарра гъахьнийич. Му жигьилариз гьапlнайкlан? Гьамус Аллагь ва Пайгъамбар ﷺ кlваин...


Кьур’андин фуну аят аьхиримжи вуди гьапIну?

Аллагьу Тааьлайи гирами Кьур’андин аьхиримжи аят вуди фунуб гьапIнуш, аьлимарин арайиъ жюрбежюр фикрар а:   Аьхю пай аьлимарин гафариинди думу «Бакьара» сурайин 281-пи аят ву:   وَاتَّقُوا يَوْماً تُرْجَعُونَ فِيهِ إِلَى اللَّهِ ثُمَّ تُوَفَّى كُلُّ نَفْسٍ مَا...


ГЪУДГАН

 Кучlвуб   Сар Аллагьдин Амриинди, Сар Аллагьдиз Аманатди, Сар Аллагьдик Умуд кади, Бисми дапlну, Бикlурайир Гъудгникан ву Жулжагъ Амир, Аллагьдин лукl, Аьраблин хтул; Эзбер гъапlур Насигьятдин Нур туврайи Аьршдин калам, Шариаьтдин Гьюкум, къанун; Дикъатлуди Уьбхюз...


Эдеблуваликан кьюб гаф

Гьязряти Уьмари гъапну: «Сифте эдеб бисай, хъа илим аьгъю апlинай». Илимдинтlан нафсдин эдебар гизаф ву, эдеб адарш, илимдиканра мянфяаьт дархьуз мумкин ву. Ислам дин чаин жа-жара шейэрикан дапIнайи хьуб бару али шагьрик мисал ву. Сабпиб – гъизиликан, кьюбпиб - арсракан, шубубпиб...


Ариш-веришдиъ натижа хьпан бадали урхру дюаь

Ариш-вериш апIру агьлари, иллагьки думу ляхниъ жюрбежюр хъуркьувалар гъахьидари, ужуб натижа хьпан бадали, гьарган «лихури, лихури ва хъанара лихури» духьну ккунду, кIури шулу…    Ав, ихь метлеб кIулиз удубчIвбан бадали, ухьу дидиз себебра улупну ккунду. Амма, эгер...