Табасаран ва Хив районарин диндин аьгьвалат
Табасаран ва Хив районарин диндин аьгьвалат
Табасаран ва Хив районарин агьалйир чиб-чпихъди лап ужудар аьлакьйириъ айидар ву. Мисалназ, Тlюрягъ, Ничlрас гъулар багахь хьайи Хив райондин Зилдикк, Ясккан ва Заан Ярккарихъди, исккан терефнаан Сиртичра ЧIири, Зильдик ва Мажвгларихъди лап ижмиди алакьйир айидар ву.
Дураин арайиъ жямяаьтлугъдин, диндин, алверин, мяишатдин ва жюрбежюр жара аьлакьйир улихь вахтарианмина айидар ву.
Диндин терефнаан кlуруш, аьхюдарикан гъеебхьунзузки, Халагъ Неврузбег эфендийихьна Хив райондиан гизаф инсанар гъюри гъахьну. Хайлин вахтари аьраб чIалнан грамматика, шариаьтдин асулар, фикьгь ва диндин жара терефариан аьгъювалар гъадагъуз юкIв хъайидар, наан ужудар, машгьур аьлимар аш, гьадина, хусуси вуди Зюрдягъ гъулан аьлимарихьна, гъягъури, ихь вари табасаран гъулариъ диндин аьхю шил гъибтну. Му гъуларикан фунуб йишваъ диндин читинвал ади вуш, ари гьадина Зюрдгъярин аьлимарикан гьаъри гъухьну. Гъит Аллагьу Тааьлайи чпиз ужара бикlри, дурарин гунгьарин аьфв апlри, аьхиратдиъ женнет кьисмат апlри.
Ихь улихь гъахьи аьлимарин рякъ дибисну, магьа гъийин йигъанра Табасаран ва Хив районарин имамарин чиб-чпихъди ужудар сигъ аьлакьйир а. Гьадму гьисабнаан, саб йишваъ мажлис апlруган, тмуну райондиан имамдиз, аьлимдиз теклиф апlури шулу. Му ляхниканра ухьу рази вухьа.
Диндин аьгьвалат
Эгер му районарин диндин аьгьвалатнакан кlуруш, йиз фикриан, йигълан-йигъаз натижйир ужудар шула. Мидин къайда ухьуз гъи ачмиш апlурайи мистариинди, думу мистариъ гъахурайи конкурсариинди ва Дяъват отделари гъабхурайи ляхнариинди рябкъюрахьуз.
Кьибла терефнаъ му ихь кьюбиб районариъ заан хъуркьувалар улупура.
Думу ляхниканра ухьу рази вухьа, гъит Аллагьу Тааьлайи хъанара заан къайдайиинди ляхин апlугъабхуз кюмек туври!
Дагъустандин муфтийин «Благонравие праведников» кlуру китабдиан табасаранлуйирин арайиъ талит гъабхьиган, душваъра варитlан артухъ гьаму кьюбиб районариан инсанар иштирак гъахьну ва ужудар натижйир улупну.
Мягьячгъала шагьриъ аьхю мистаъ шулайи серенжемар кlули гъахруганра, кьюбиб районар сатlи духьну, ужувлан ният дапlну, мажлисар заан дережайиинди кlули гъахури шулу. Думутlанна гъайри жюрбежюр бицlи мажлисарра сатlиди апlура.
Му имамарин арайиъ сабвал ади, гьамци сатlиди ляхин апlувал ихь кьюбиб районариз аьхю хъуркьувал ва берекетнан ляхин ву.
Жигьиларин аьгьвалат
Кьюбиб районариъра ужудар гъиллигънан, абурлу ва сабурлу, имамариз кюмек апlурайи, диндин ляхнариъ гьаммишан кlакlнаъ айи жигьилар гизаф а, гьямд ибшри Аллагьдиз ﷻ.
Пайгъамбарин вахтарира дугъаз кюмек апlрудар, диндин ляхнин улихь хьайидар асас вуди жигьилар вуди гъахьну. Жигьиларин жандиъ кьувват ади, фунуб вушра ужувлан ляхниъ иштирак хьуз ният гъабхьиган, ляхинра улихь гъябгъюру.
Ав, гизафдар саспи ужуб дару рякъюъ айи жигьилариканра улхури шулу, гьадрари чпихъантина имбударра улдугуз гъитри шулу кlури, гъайгъушнаъ ади шулу. Йиз хиялнаан, дурар саб фикирра тутрувди гъитну ккунду. Гизафдари пис ляхнар, чпиз фикир туври кlури, апlурайидар ву - анжагъ гьацитIан дурариан жямяаьтдин арайиъ чпиз ккуни фикир ва йишв абгуз удукьурадар. Ухьуз Пайгъамбари рякъ улупна, ухьуз аьлимари думу рякъкан ктибтура ва ухьу марцциди гьадрарин шилнаъди гъягъюз чалишмиш духьну ккунду.
Эгер саб гъулаъ ухьуз гьацир чlуру рякъюхъна теклиф апlурайи кас гъяркъиш, ав, дугъаз насигьят тувну ккунду. Эгер гъапи гаф кьабул апlурдарш, жямяаьтдиз гьадму касдин гафарикан айи зарарнакан мялумат тувуб герек ву. Эгер вичаригъ саб чlуруб гъябхъиш, дидхъанмина багахь хьайидарра яваш-явашди чlур хьуз хъюгъру, гьаци дархьбан бадали, ухьу чlур шулайиб гъядябгъюри шулхьа. Гьаму ляхинра гьаци ву, шули имиди дицир касдихьан жигьилар ярхла дапlну ккун.
Улихьдин вахтари чиб-чпихьна фициб гьюрмат ади шуйи, аьлимарикан анжагъ ужубтlан кlурдайи, хъа гьамус лигай, саспи пис рякъ ктабгъу агьларин аьлимарикан анжагъ чlуру гафартlан апlурдар, гьадрарикан саб тахсир ктубчlвиш, гьадму вазар, йисариинди улхури гъузру, гьеле чпи думутlанна аьхю тахсрар йигъан апlурашра. Гьамдиканра фикир дапlну ккун.
Дишагьлийирикан диндиз мянфяаьт
Дишагьлийири, Пайгъамбарин вахтари чпин жилар жигьаддиъ айи вахтнара кмиди, чпиан удукьруси диндиз кюмек апlури гъахьну. Ихь вахтнара думу рякъ давам шула. Магьа кьюбиб районариъра дишагьлийирин дяват отделар а. Думу отделарин вазифа, жюрбежюр гъулариъ дишагьлийирихъди гюрюшмиш шули, дурариз фарзарикан, суннатарикан, Пайгъамбарин рякъкан мялумат тувуб ву.
Думутlанна гъайри, кми-кмиди районариъ дишагьлийириз вуйи мажлисар шула. Душваъ, жилар адарди, мурарихьан чпиз лайикь вуйи темйир ачмиш апlури, суалар туври жвуваз аьгъдруб дубгъуз мумкинвал шула. Му отделариъ лихурайи шубар диндин илим дурхнайидар, уткан насигьятар тувуз шлудар ву. Эгер учвуз му отдели дишагьлийириз вуйи мажлис апlуз ният а, кlури гъеебхьиш, дина ичв хулаъ айидар: чйир, дадйир, шубар - вари гьауб гизаф Аллагь рази шлу ляхин ву. Дугъриданна, му саб мажлиснаъ гизаф мянфяаьт ктабгъуз мумкинвалар тувра. Гъит му отделин гележег акуб ибшри!
«Инсан» фонд
Магьа саб кьадар йисар «Инсан» фонддианмина инсанариз кюмек апlури къайда ккебгъна. Саб читинвал, бала-кьаза кIул`ин улубкьу хизан сабпи нубатнаан гьаму фондиз илтlикlура. Гьамци му районрариъ гизаф кьадар читин гьялнаъ айи инсанариз кюмекар гъапlну.
Му фонднаъ лихурайидаризра аьхю чухсагъул! Дугъриданна мурари зурба ляхин гъабхура ва гележегдиъ му ляхин хъанара гужал шул ва читин гьялнаъ айидарин кьадар чlиб шул кlури, умуд киврахьа.
