Диндин тарихдиан

Диндин тарихдиан
Кьасумов Амир Мирзаевич,
Жулжагъ гъул.
Дагъустан Республикайин
культурайин лайикьлу
работник (2004 й).
РФ-йин журналистарин
Союздин член (2005 й).
РФ-йин уьмуми
образованияйин лайикьлу
работник (2006 й).
РФ-йин президентин
грантдин сагьиб (2009
й). РФ-йин мялимарин
устадвалин бина
конкурсдин дипломант (1
степен, 2017 йис.)

Гьялимайи никк тувувал

Аьрабарин
Айи аьдат,
Балгуз к1ури
Чпин аьгьвалат.
Натижайиъ
Айи гьюрмат,
Ужуб кьимат,
Девлет, беркет.
ДишагьлийирБедуинар
Гъулариан
Гъюйи шагьриз,
Жарадарин
Никкдихъ хъайи
Биц1идариз
Никк тувуйи,
Духну гъулаз.
Вардиз аьгъя:
Биц1ир гъулан
Шлувал ижмир,
Сагъур, дич1влир,
Дирур, дирбаш,
Ккат1абццур ч1ал,
Аьгъдрур куч1ал.
Сифте, дада
Хьиган кечмиш,
Никк тувуйи
Сувайбайи
Тухумдиан
Бану Саад.
Тухум вуйи
Игитвалин
Лишнар кайи.
Хас ву дидиз
Дюз-дугъривал,
Аьгъя дикъат
Уьбхюз гьюрмат
Варидарин.
Жумартвалин
Юк1в айидар,
Марцци аьраб
Ч1ал ккат1аццдар.
Йитим бай ву
Му Мугьяммад,
Саризра никк
Тувуз ккундар,
Гьарсабдин а
Дабт1ну кьимат.
Гьялимайи
Ктибтну гьамци:
«Варди ктагъу
Чпиз биц1идар,
Мугьяммад ву
Гъузур узуз.
Динж ап1руган,
Йиз никк гъюйи,
Хиял ап1ин,
Шид булагъдин:
Йиз биц1ирра
Шуйи лап тухъ,
Гъубзуйи никк
Хъана артухъ.
Дерин нивк1уз
Гъушган баяр,
Ляхнар ап1уз
Шулу вахтар.
Йиз жилирра
Духьна гьяйран,
Тувиганси
Чаз саб гьяйван:
«Му биц1ир ву
Лап ягъурлу,
Мугъкан хьиди
Инсан гьякьлу.
Аьгьт ап1урза, Мугъахъди хъа Девлет, беркет, Сабур, гьюрмат. Хьиди рази Жям`аьт, миллет…» Сифте жилир Дайи рази Ва улхуйи, Духьну гъурзи. Девейин никк Гъабхьи артухъ, Ва аркбанган Гъюйи марччар, Ац1ну хявар.
Мюгьтал духьна
Вари жям`аьт,
Сюгьрин ляхнар
Рякъюрайган:
Ип1руб-убхъруб
Шулайи бул,
Ярхла ап1ри
Жарарин ул.
Мюгьтал вуза,
Дюзди к1уруш,
Гъи узура:
Гьич сабанра
Гагул мухрин
Никк гъубхъундар
Мугьяммадди.
Кьюд йис гъубшу,
Кьюб геренси,
Вахт улубкьу
Кьяляхъ гъахру,
Балхьан учу
Жара ап1ру.
Гьархуз шулин
Му ягъурлу,
Уткан к1албар?!»
Му вахтари
Уьзур абхъну
Мекка шагьриъ.
Адар дарман
Уьзриз думу.
Аминайи
Ккун гъап1нийи,
Сагъламвализ
Дархьуз шикаст,
Гьялимайи
Бай гъитуб чахь.
Ва юкьуд йис
Яшнаъ ади,
Бану Саад
Тухумдиан
Баярихъди
Гъуш ччиларихъ
Мугьяммадра.
Гъафи шубур
Гьюри-пери,
Кьялаъ т1аъну,
Юк1в адабгъну,
Марцц гъап1нийи
Штухъди Замзам
Душв`ан ифи,
Шейт1анна жин
Ярхла ап1уз.
Му арайиъ
Гъажаргънийи
Дустар хулаз:
«Гъак1ну! Гъак1ну
Ихь Мугьяммад!»
Гуч1 гъабхьнийи
Гьялимайиз,
Кьяляхъ гъап1у
Бай бабахьна.
Ка гьядисдик
Гьядиса му.

Дада, аба кечмиш хьувал

Гьязур духьна
Аминара,
Ясриб шагьриз
Гъягъюз к1ури.
Хъа мугъахъди
Бай Мугьяммад
Гага АьбдулМут1алимра.
Маил- мадат
А му шагьриъ,
Жилир кечмиш
Гъахьну душваъ.
Саб вазликьан
Гъузру мушваъ,
Хъасин кьяляхъ
Уч1вру рякъюъ.
Аминара
Кет1ерццуру,
Кечмиш шулу,
Фаркьат ап1ур.
Йирхьуд йис ву
Мугьяммаддин,
Абайи бай
Чахьна гъахур.
Чан баярт1ан
Ккунду думу.
Хъимдар гьамус
Гага, дада,
Бай бегьемди
Йитим гъахьну.
Чан сагъламвал
Зяиф хьибган,
Аба АьбдулМут1алибди
Гъапи АбуТ1алибдиз: «Бай
Вуз аманат
Ап1ураза,
Уьрх гьа гиран
Кададап1ди».
Хъасин, аба
Кечмиш хьиган,
Абут1алиб
Халуйихьна
Гъуш Мугьяммад.
Вуйи дугъан
Миржидпи йис.

2026-08-01 (Сафар 1448 г.) №8.


Нач`валин гьякьикьат

«Гьяя» кIуру гафнан мяна гъапIу ляхнин нач`вал ва кIван утанмиш`вал ву. Хъа суфйирин «гьяя» гафнан мяна нач`вал ва юкIв умун апIувал шула. Суфйирин имам Джунайд аль-Багъдадийи «нач`вал» гафнан мяна гьамци ачухъ гъапIну: «Мициб гьял, Аллагьу Тааьлайин...


Гьякьлу имам…

Ассаламу аьлайкум, аьзиз ватанагьлийир! Гьаму бицlи макьалайиъ ихь имамари гъахурайи читин ва жавабдар ляхнарикан ктибтуз ккундузуз.   Имамвал, сабпи нубатнаан, Аллагьу Тааьлайин улихь гизаф жавабдарвал алиб ву. Аллагьу Тааьлайи гирами аятар, Пайгъамбарин ﷺ гьядисар имамди жямяаьтдихьна,...


Йиз Хюрикк гъул

Имандин нур чан кlваъ айи муъминди Аллагьдихъди гъабхру сюгьбат ву гъудган. Муъмин касдиз айи нурлу имандин Маракьлу мурхьул ву, йиз дустар, гъудган.   Гукни сесниинди кlураза гафар: Жегьеннемдин цlихьан уьрхява, Аллагь. Ккун апlури гьачlарккназа йиз хилар: Учуз женнет кьисмат апlин,...


Уягъ духьну ккунду

«Аллагьу Тааьлайин назарлувал жямяаьтдиин алиб ву», «Инсанарикан варитlан багьалур – жямяаьтдиз хайирлу кас ву», «Хайир-берекет яшлу ксарилан бихъруб ву», «Аьлим гьадму кас вуки, чаз фу аьгъяш, гьациб аьмалра апlурайир». Пайгъамбарин ﷺ гьаму...


Бурж кьяляхъ тувурдарш, гьапIну ккунду?

Ислам диндиъ сари тмунуриз кюмек апIинай, дупна, гьелбетда, фужкIа саб читин гьялнаъ айи вахтна. Гьацдар кюмек апIуваларикан саб, инсан читин гьялнаъ ахъган, дугъахьна буржди пул тувувал ву.   Аьбдуллагь Ибн Уьмари Пайгъамбарин ﷺ гафар хура: «Мусурман мусурмандиз гъардаш ву, ва дугъу...