Аьжузвалихьан уьрхюз себеб шлу гирами аятар
Инсанди апIру заан ужувлан ва савабнан ляхнарикан саб гирами Калам урхуб ву. Мусурман касдиз думу урхбан саваб шула, гьеле думу дидин мянайин гъаври шуладаршра.
Амма, эгер урхурайириз дидин мянара аьгъяди, убхурайибдикан фикирра апIури гъабхьиш, дицир касдиз хъанара гизаф саваб ва Аллагьу Тааьлайин разивал а.
Гьяйифки, гьарган му гирами Калам урхуз варидарин мумкинвал адар, хъа саспидариз гьич урхузкьан аьгъдар. Амма аьгъдарзуз кIури гъузну ккундар, шлубкьан аьгъю апIуз чалишмиш духьну ккунду. Дицир касдихьан му Каламдиан жюрбежюр аятар, сурйир гъядягъну кIваълан апIуз шулу.
Мялум вуйиганси, гирами Кьур’андиан варитIан бицIи сура (аль-Ихлас) гъурхган Кьур’андин шубуб пайнакан саб пай гъурхгансиб саваб шулу. Гьамци шубуб ражари гъурхган, вари гирами Калам гъурхгансиб саваб шула.
Абу Саид Аль-Худрийи ктибтура, сар касдиз тмунури «Ихлас» сура текрар апIури гъеебхьну («Йип: «Думу, Аллагь, сар ву …») ва думу гвачIнинган Пайгъамбарихьна ﷺ дуфну, сура урхувал думукьан заан ляхин дару саягъниинди ктибтуз хъюгъю. Дугъу кIурубдихъ хъебехъну, Пайгъамбари ﷺ гъапну:
وَالَّذِي نَفْسِي بِيَدِهِ ، إنَّهَا لَتَعْدِلُ ثُلُثَ القُرْآن
«Йиз рюгь хилиъ айириинди ху апIураза, дугъриданна, думу Кьур’андин шубуб пайнак саб гьисаб ву!» (Имам Аьгьмад, 11306; Бухари, 5013, 6643; Абу Дауд, 1461; Ибн Гьиббан, 791)
Гьацира Абу Са’ид аль-Худрийи ктибтура: «Саб ражари Пайгъамбари ﷺ чан асгьябарихьан гьерху: «Учвкан шлихьанкьа йишвандин арайиъ Кьур’андин шубуб пай урхуз шуйкIан?» Дурариз му читинди гьебгъу ва гъапи: «Учкан шли думу урхидихъа, я Расулаллагь?» Пайгъамбари ﷺ гъапи: «Сура «Ихлас» (Йип: “Думу, Аллагь, Сар ву, Гьаргандиз вуйир …”) гьаму ву Каламдин шубуб пай». (Имам Аьгьмад, 1153; Бухари, 5015; Муслим, 811; Тирмизи, 2896)
Гьаму гьядисари ухьуз «Ихлас» сурайин заанваликан хабар тувра, амма му шубуб ражари гъурхган вари Калам гъурхгансиб саваб шулу гъапиган, ухьуз шубуб ражаритIан урхуз хай шулдар кIуруб даргьа. Думу шлубкьан артухъ гъурхиш ужи ву.
Муаьза ибн Анаса Аль-Жугьанийи ктибтура, саб ражари Пайгъамбари ﷺ гъапну:
مَنْ قَرَأَ قُلْ هُوَ اللَّهُ أَحَدٌ حَتَّى يَخْتِمَهَا عَشْرَ مَرَّاتٍ، بَنَى اللَّهُ لَهُ قَصْرًا فِي الْجَنَّةِ فَقَالَ عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ: إِذًا نَسْتَكْثِرَ يَا رَسُولَ اللَّهِ؟ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: اللَّهُ أَكْثَرُ وَأَطْيَبُ
«Шли 10 ражари тамамди «Ихлас» (Йип: “Думу, Аллагь, Сар ву…”) гъурхиш, дицир касдиз Аллагьу Тааьлайи женнетдиъ дараматар дивур». Му гафар гъеерхьган Уьмар асгьябди гъапну: «Дици вуш учу му сура шлубкьан артухъ урхуз чалишмиш хьидича, я Расулаллагь!» Пайгъамбари ﷺ гъапну: «Хъа Аллагьу Таьлайи учву фукIа аьхюб, ужуб тувди»». (Имам Аьгьмад, 15610)
Ухьуз рябкъюрайиганси гьаму гьядисдиан, му сура 10 ражаритIан артухъ урхубра ужу ву. Яни фукьан шулуш, ари гьадмукьан. Гьацира жара гьядисариъ думу сура 50, 100 ва 200 ражари урхбан заанваликан дупна. Му сура артухъси урхру кас Аллагьу Тааьлайи ккун апIур.
Айшайихьан дуфнайи риваятнаъ дупна: «Саб ражари Пайгъамбари ﷺ сафариз саб десте гьаъну ва му дестейин кIулиъ айир чахъди хъайидарин имам шлур ва гьарган урхувал «Ихлас» сурайиинди ккудубкIури гъахьну. Дурар кьяляхъ гъафиган му ляхникан Пайгъамбариз ﷺ хабар туву ва Пайгъамбари, гьаз дугъу дици урхураш, аьгъю апIинай, гъапну. Думу касдихьан гьерхган, дугъу гьамциб жаваб туву: «Му сурайиъ Рягьимлу Аллагьдин сифатарикан улхура, гьаддиз му сура урхуз ккунди шулзуз». Мидкан хабар гъабхьиган Пайгъамбари ﷺ гъапну: «Дугъаз хабар тувай, Аллагьу Тааьлайиз думу ккунир ву»». (Бухари, 7375; Муслим, 813; Ибн Гьиббан, 793)
ДумутIанна гъайри, «Ихлас» сурайин жара лайикьлуваларра а. Думу сурайихъди сатIиди «аль-Фалакь» ва «ан-Нас» сурйир дурхну нивкIуз гъягъяйиз жандикан кдатиш уьзрарихьан ва чIуруваларихьан уьрхюз себеб шулу.
Аьйшайихьан вуйи жара риваятдиъ улупна: «Пайгъамбар ﷺ дахъруган, дугъу чан хилин гагьариз уф апIури, гирами Каламдин аьхиримжи шубуб сура урхури, хъасин гьадму хилар жандилан алдатуйи». (Бухари, 6319; Муслим, 2192).
Имам Муслимдихьан вуйи риваятдиъ дупна: «Пайгъамбари чан хизандиан фужкIа аьзарлу гъахьиган, аль-Муаьвизат сурйир урхури гъахьну (яни Кьулгьу, Фалакь, Нас)…». (Муслим, 2192)
Гьацира хулазди учIвру вахтна Ихлас сура урхруган, му хулхьан аьжузвал ярхла апIуру, гъуншйирихьанра кмиди. «Жвуван хулазди учIвруган Ихлас сура гъурхиш, му хулаъ айидар ва гъуншйир аьжузвалихьан уьрхиди». (Табарани, «Му‘джам аль-кабир», 2419)
Зиихъ гъапиганси, Пайгъамбарин гизаф риваятариъ Ихлас сурайин заанваларикан улупна, гьаддиз шлубкьан артухъ му сура гъалатIар ктарди урхуз чалишмиш духьну ккунду.
