Дагъустандин тарихдиъ сабпи ражари вуди

Дагъустандин тарихдиъ сабпи ражари вуди

Дагъустандин тарихдиъ сабпи ражари вуди

Дагъустандин халкь аьламатнан ва заан хъуркьувалар айиб ву. Фициб читин гьялнаъ ашра, ужувлан ляхнар заан дережайиинди кIулиз адагъуру.

Мягьячгъала шагьриъ “дюаь” урхбан серенжем

Аьхиримжи вахтари гизафдарин кIвак гъалабалугъвал кабхъна. Гизафдар читин гьялнаъ а, амма гьаци вушра Рабиуль Аввалин ваз ккебгъхъанмина мусурмнари вари йишвариъ Пайгъамбариз ﷺ бахш вуйи мажлисар тикмиш апIури, душваъ читин гьялнаъ айидариз ва гьацира ихь гьюкуматдиъ ислягьвал хьувализ дюаь апIури шулу.

Магьа Мягьячгъала шагьрин кIулин майдандиин (центральный площаддиин) Дагъустандин тарихдиъ сабпи ражари вуди Пайгъамбар ﷺ бабкан гъахьи вазлиз бахш вуди аьхю мажлис кIули гъубшну. Му мажлисназ жюрбежюр йишвариан 20 агъзурихьна инсанар уч гъахьну.

Мажлисназ дуфнайи инсанарин юкIвариъ разивал ади, дугъриданна, дурариз чпи вари читинвалар гъитну, мушваз уч духьнайибси гъабхьну.

Алимари чпин улхбариъ гъийиин йигъан инсанарин кIваъ айи читинвалариз себеб шлу вязйир гъапIну, хъа улхбарин арайиъ мавлидар, нашидар, зикрар урхури гъахьну.

Фикир тувай, сабишв’инди 20 агъзур касди меркездин кьялан майдандиин дугъужвну зикир апIувал Дагъустандин тарихдиъ гъабхьиб вуйинхъа?! Ваъ! Му ляхнихъан гьямд апIурахьа Аллагьу Тааьлайиз.

УдучIвну гъулху Ислам илмарин доктор Мугьяммад аль-Урмийи гъапну: «Аллагьу Тааьлайи ихь Пайгъамбар ﷺ читин гьялнаъ айиган, уву сабур апIин, я Мугьяммад, гъапну. Узуз вари рябкъюразуз ва йиз ихтияр дарди гьич саб ляхинра шлуб дар. Гьаддиз му гафар ихь вахтнахьнара хуз шулу. Ухьу саб читин гьялнаъ, дерднаъ айи вахтна фикир дапIну ккундуки, Аллагьу Тааьлайиз вари рябкъюра, Дугъан ихтияр дарди гьич саб ляхинра шлуб дар ва гьаддиз хусуси вуди сабур апIуз аьгъяди ккунду ва жвуван вари ляхнар Аллагьу Тааьлайиин гъитруганси духьну ккун. Эгер ухьу, Аллагьу Тааьла кIваълан гьаъну, Дугъхъанди ухьу фукIа тамам апIурача кIуруш, думу гьякь шуладар, ва дици дубхьнура ккундар»

Мажлис кIули гъабхурайи аьлим Мугьяммадрасул Саадуевди артухъдиси Пайгъамбариина ﷺ салават урхбакан ва зикир апIбакан мялумат тувну.

Варидари чиб-чпихъди зикир урхури

Кьбила Дагъустандиъ айи муфтиятдин вакил Гьюсейн Гьяжиевди уч духьнайидариз Пайгъамбарихьна ﷺ дубхьну ккуни ккуниваликан ктибтну. «Йигъар-йишвар гъягъюра. Ухьухьна заан дин хьади гъафи Расулюллагь имдар, амма думу ихь юкIвариъ гьаргандиз а. Хъа дугъахьна вуйи ккунивал артухъ апIуб гьарсариин али буржи ву. Думу кас ухьу заан къайдайиинди ккун апIури, дугъан уьмрикан аьгъю апIури ва салаватар артухъси урхури гъахьиш, ари гьадму ву дугъахьна вуйи ккунивал», - къайд гъапIну Гьюсейн Гьяжиевди.

Му мажлиснаъ, жилар-дишагьлийир сягьнайиина удучIвну, Пайгъамбари ﷺ Меккайиан Мединайиз гьижра апIругандин сцена улупган, гизафдарин уларилан нивгъар гъягъюз хъюгънийи, дурарихьан ишуб дебккуз шулдайи, фицики гьятта Пайгъамбарин ﷺ вахтна ухьу яшамиш шлугансиб гьял гъабхьнийи.

Мажлиснан аьхириъ варидари сатIиди зикир урхуз хъюгъган, дугъриданна, вари уч духьнайидари Аллагь ﷻ кIваин апIурайиб аьгъю гъабхьну. Варидари сатIиди: жиларира, дишагьлийирира, кьабидарира, бицIидарира - «Ла илагьа иллаЛлагь» кIури, кьялан майдандиин урхуз хъюгъган, юкIв гизаф шад шуйи ва ихь гележег ужуб шул ва хъанара акуб шул кIури, умуд кивуз рягьят гъабхьну.

Гъит Аллагьу Тааьлайи му мажлис кьабул апIри, мушваъ аьгъзрариинди гъурху салаватар, дюъйир, зикрар кьабул апIри ва гьарсарин гунгьарин аьфв апIри. Му дюньяйиъ ислягьвал ибшри.

Мажлиснан аьхириъ варидари сатIиди ихь жилиин ислягьвал ккун апIури дюаь гъапIну.

Ансар Рамазанов

2026-02-01 (Шябан 1447 г.) №2.


Суал-жаваб

  Ушв дибиснайи вахтна улариъ дарман убзуз хай шулин? Улариъ дарман убзувалиан ушв батIил шулдар, гьятта дидин тIяаьм ушвниъ гъабхьишра.   Папрус зигували ушв батIил апIурин? Ав, гьаз гъапиш кумрахъди айитIинди никотинра гъябгъюру.   Хилин тIуб’ан, ясана таблиан ифи...


Лайлат уль-Кьадр – му гирами йишв ву

Гирами йишв «Лайлат уль-Кьадр» Аллагьу Тааьлайи ихь умматдиз тувнайи хусуси пешкеш ву. Гирами Кьур’андиъ дупна (мяна): «Лайлат уль-Кьадрин» йишв агъзур вазтIан зиина ву.   Хъа Муслимдихьан ва Бухарийихьан вуйи гьядисдиъ гьамцира дупна: «Фуну кас гьадму...


Аьдат дарш шариаьт?

Ассаламу аьлайкум, йиз ватанагьлийир! Аьхиримжи вахтари ихь халкьдин, иллагьки жигьиларин арайиъ, аьдатарин гьякьнаан гьарган гьюжатар шула. Саспидари вари аьдатар саб дупну адагъурхьа кlура, хъа тмундарисана ихь аьхю абйириланмина гъафиб чlур апlурдархьа кlури, жаваб тувра.   Магьа гьамци...


Шейх аль-Ислам Закария аль-Ансари

Шейх аль-Ислам Зайнуддин Абу Ягь’я Закария аль-Ансари Египетдин Сунайка шагьриъ гьижрайиинди 823-пи йисан бабкан гъахьну. Бязи тарихчйири думу гьижрайиинди 824-пи, хъа тмундари 826-пи йисан бабкан гъахьну, кIури дибикIна.   БицIи вахтнахъан ккебгъну дугъу Кьур’ан ва Шариаьтдин...


Дагъустандин Муфтийи тебрик апlура

Ассаламу аьлайкум ва рагьматуллагьи ва баракатугь! Гьюрматлу гъардшар ва чйир! Гьюрматлу ватанагьлийир!   Кlваъ аьхю шадвал ади учву вари улубкьурайи гирами Рамазандин вазлихъди - гирами Каламдин, ушв бисбан, рягьимлувалин ва аьфв апlру вазлихъди - тебрик апlураза. Му Аллагьу Тааьлайи Чан...