Илим аьгъю апlбан эдебар
Илим аьгъю апlбан эдебар
Илим аьгъю апlрури, сабпи нубатнаан, дидкан мянфяаьт ктабгъуз ва жвувлантина имбударизра мянфяаьт тувуз кIури, ужуб ният дапlну ккунду.
Ният дюзиб хьпан бадали, юкьуб месэлайиз фикир тувну ккунду:
- 1. Аьгъю апlбиинди аьвамвалиан удучlвбаз;
- 2. Аьгъю апlбиинди халкьариз мянфяаьт тувбаз;
- 3. Аьгъю апlбиинди илим чlиви апlбаз.
Гьаз гъапиш, илим аьгъю апlуб дипиш, илим арайиан адабгъуру. Пайгъамбари ﷺ гъапну: «Илим адабгъайиз думу аьгъю апlинай, аьлимар ккудукlуб илим адабгъуб ву».
- 4. Илим аьгъю апlбахъди сабси дидихъди аьмалра апlбаз фикир тувну ккунду. Гьаз гъапиш, дюзи рякъюъди гъягъбан бадали гьязур дапlнайи алат ву. Илимдихъди дару аьмал мянфяаьтсуз вуйиб шулу. Аьмал, ляхнар-гьяракатар дарапIди илим аьгъю апlуз гъагъиди алабхъуру, илимдиъ дупнайиси дарди аьмал, ляхин-кар апlруси гъабхьиш, улдугуру.
Илим тlалаб апlруриз дюн’я ваъ, хъа аьхират ккун апlуб лазим ву. Гьаз гъапиш, илимдиинди Аллагь ﷻ рази хьувална аьхират ккун апlувал гъабхьиш, думу кас кьюбрид метлебарихьнара рукьуру. «Ният дюзиб дариз», - кlури илим аьгъю апlувал дипуз хай даршул, дид’инди аьмал апlуруш илим урхувалихъди дугъаз гьякьвалра шул. Жара йишваз урхуз гъягъруган, абинна-бабан ихтияр дубхьну ккун. Эгер дурарин урхуз гъягъюрайи веледдин кюмекнаъ мюгьтаж’вал адарш, абинна-бабан ихтияр дарди урхуз гъушну кlури, гунагь даршул.
Илим урхураза кlури, имбу ксар инжиг дапlну ккундар, дарш илимдин берекет даршул. Илим урхурайир бахилвалихьан ярхла духьну ккун. Сари китаб урхуз ккун гъапlган, ваъ кlурур духьну ккундар.
Илимдиинди бахилвал апlру касдик гьаму шубуб балайикан саб кубкlди:
- 1. Ухди йикlиди ва илимра хил’ан гъябгъиди.
- 2. Зулумкар падишагьдихьан бала гъибди.
- 3. Чав аьгъю дапlнайи илим гьархди.
Лукьман Гьякимдихьан гьерху: «Фтиинди му дережайихъ хъуркьунва?». Дугъу жаваб туву: «Гафар дугъриди апlбиинди, аманат ада апlбиинди ва узуз уж’вал дарапlруб дипбиинди».
Илимлу касдин сар шлихъдикlа гъалмагъал гъабхьиш, дугъу имшагъвал ва сабур улупну ккунду. Илим урхурайирин чан мялимдихьна гьюрмат ади ккунду, думу заанди дирккну ккунду. Мялимдиз гьюрмат апlбиинди урхурайирин илмиъ берекет шул.
Эгер илим тlалаб апlрур гьаму шубуб лишниинди тафавутлу вуш, гьякьикьатди, урхурайири аьлимдикан мянфяаьт ктабгъур:
- 1. Учв имбудартlан искканди дисуб.
- 2. Илимдиина гьярисвал апlуб.
- 3. Аьлимдин уьмур ва ляхнар аьгъю апlуб.
Жвув имбудартlан исинди дисбиинди дугъан илим артухъ шулу, гьярисвалиинди тмунурихьан илим гъадабгъур, аьлимдин ляхнар аьгъю апlбиинди аьлимарик кдикьуру.
