Мекка шагьриз...

Мекка шагьриз...

Мекка шагьриз...

Кьасумов Амир Мирзаевич,

Жулжагъ гъул.

 

Дагъустан Республикайин культурайин лайикьлу работник (2004 й).

РФ-йин журналистарин Союздин член (2005 й).

РФ-йин уьмуми образованияйин лайикьлу работник (2006 й).

РФ-йин президентин грантдин сагьиб (2009 й). РФ-йин мялимарин устадвалин бина конкурсдин дипломант (1 степен, 2017 йис.)

 

Ихь Пайгъамбриз

Саб ражари

Нивкlуъ рякъюр,

Аьсгьябарра

Хъади чахъди,

Умра дапlну,

Меккайиан

Мединайиз

Кьяляхъ гъюри…

 

Нивкl кидибтну,

Ихь Пайгъамбри

Теклиф гъапlу

Чпихъди сатlи

Хьуз тухмариз

Мединайин,

Амма гьаз-вуш

Дурар рази

Гъахьундайи.

 

Умра апlуз

Рякъюъ учlву

Пайгъамбарна

Чан аьсгьябар.

Жара яракь

Гъадабгъундар,

Хьайиб вуйи

Гъадми яракь.

Марччарин лиж

Хьайи улихь,

Лишан вуди

Ислягьвалин.

Магьа ихрам

Алабхьнайи

Ихь Пайгъамбри

 

Умра апlуз

Гьязур вуйи.

Кьурайшитар

Дайи сикин

Усфанайихь,

Ва мусурмнар

 

Кяаьбайиз

Зат гъидритуз

Аьгьт дапlнайи,

Думу ляхниъ

Кюмек апlуз

Тухум-тереф

Абгурайи.

 

Вахт ву гъудгнин,

Рябкъюрайи

Ярхлаанси

Гьяйвнариин

Али кьушум.

Аьхюр вуйи

Халид кlурур,

Гьаъну айир

Гьяждиз рякъяр

Хъяркьюз кlури.

 

Халиддинра

А чан кьастар:

Гъи мусурмнар

Ккунди чархьуз,

Гъудгнин вахтна

Гьюжум апlуз.

Амриинди

Сар Аллагьдин

Ихь малайик

Жабраили

Аят гъабхну-

Магьа дидиъ

Улупну а

Хатlа кайи

Вахтна гъудган

Апlбан къайда.

 

Караванар

Гъюру рякъяр

Хъяркьну, ккеъна

Кьурайшитар.

Мусурмнари

Бина йивуз

Худайбия

Дере ктабгъу.

Ихь Пайгъамбри

Гъапlу йикьрар

Жилгъайиъди

Меккайиз гъюз.

Пайгъамбрихьна

Сифте вуди

Гъафи тухум

Бану Хуз`а.

 

Дугъу гъаврикк

Ккау дурар:

-Умра апlуз

Гъюрайидар

Ву мусурмнар,

Яракьламиш

Духьну адар.

 

Тухмин аьхюр

Вуйи Будайль,

Кьурайшитар

Тухмиз дугъу

Туву хабар:

- Мусурмнар ву

Умра апlуз

Гъюрайидар,

Яракь хьадар,

Дяви апlуз

Дуфну адар.

Кьяаьбайихъ

Лазим шулдар

Манигъвалар.

 

Кьурайшитар,

Вуди агъир,

Шулдар рази.

Хъана гьау

Пайгъамбрихьна

Урва кlурур,

Жаваб абгуз

Чпин суалназ.

 

Урвайизра

Туву жаваб

Ихь Пайгъамбри:

-Лиг, гьамци ву:

Умра апlуз

Гъягъюрача,

Гьич саризра

Манигъвалар

Апlурдарча.

 

Эгер учвуз

Ккундуш дяви,

Гьязур вуча

Аьхиримжи

Ил илмиди

Жаваб тувуз.

-Йип, Мугьаммад,

Эгер уву

Инсафсузди

Ихь аьрабар

Йивну йикlуб

Гъапlиш давам,

Сар аьрабра

Гъуздин вутlан? –

Ва Урвайи,

Гьамци кlури,

Гьачlабккури

Айи чан хил

Сакълихьинди

Ихь Пайгъамбрин.

 

Дябкъну мици,

Духьну гъизгъин,

Алдатнийи

Хиллан гъирмаж:

-Эгер уву

Сабансана

Хил гьачlабккиш,

Хътlатlурза яв

Кьюбиб хилар!

 

Урва халу

Вуйи Мушрин,

Мюгьтал гъахьи

Му ляхниин:

Саб-кьюб вазра

Душну адар,

Жара духьну

Халуна хтул.

Фикрик кахъу,

Фици дигиш

Духьнаш думу.

 

«Мушваъ ашул

Саб аьхю сир,

Шлихьан шулу

Мици апlуз?» -

Гьамциб фикир

Дапlну, Урва

Гьялак гъахьи

Кьяляхъ гъягъюз.

Кьурайшитар

Уч гъахьнийи,

Хъа Урвайи

Гьамци гъапи:

-Узуз гъяркъну

Гизаф паччгьар,

Хосровдин ва

Персияйин…

Кьувватлудар,

Кьудратлудар,

Девлет, гьюкум

Хлиъ айидар.

Аьгьт апlурза,

Мициб гьюрмат

Айи инсан

Гъяркъюндарзуз.

Хъугъуз шулдар,

Гьяйран вуза

Мугьяммаддин

Аьсгьабар`ин

Ва мусурман

Уматар`ин.

 

Шириш мугъан

Жилик кубкlдар,

Кадатуру

Машарикан.

Гъудгнин шидра

Гатlабхьурдар,

Дидин кlуллан

А гьюжатнаъ.

 

Дугъан гафар

Дикъат вуйи,

Вари дугъахъ

Хъебехъуйи.

Гьаддиз, учвуз,

Кьурайшитар,

Теклиф вуйиз:

Дугъу кlуруб

Дапlну ккунду.

 

Хъа кьурайшит

Жигьилариз

Му гафари

Апlдар асар,

Мусурмнариз

Гьюжум апlуз

Кьан дарапlди

Гъушу дурар.

 

Мугъаятди

Айи кьушмар

Мусурмнарин.

Йисирарди

Гъидиснийи

Му жигьилар.

Ихь Пайгъамбри,

Дапlну рягьим,

Деетнийи

Амма дурар.

 

Кьурайшитар

Мюгьтал гъахьи

Мугьяммаддин

Имшагьвал`ин.

Юкlвар гукlни

Духьну айи.

Ислягьвалин

Гъапlу йикьрар,

Кlваъ ашра чпин

Чlуру кьастар.

 

2026-05-01 (Зуль Къаида 1447 г.) №5.


Гирами гъурбан машквар багахь шула

Мусурмнарин варитIан асас машквар улубкьура! Гьямд ибшри Аллагьу Тааьлайиз магьа аьгъзрариинди ихь гьюкуматдиан мусурмнари му гирами машквар Мекка ва Медина шагьрариъ адапIура.   Мусурман касдин кIваъ айи заан ниятарикан ва метлебарикан гьисаб шула. Улихь нумрайиъ гьяждихъди аьлакьалу...


Дагъустанлуйирин сабвал

Ассаламу аьлейкум, йиз бицlи, амма аьхю рягьимлувал кlваъ айи халкь! Аьхиримжи гьяфтйириъ Дагъустандин жюрбежюр районариъ шту ккау гизаф йишвар гъахьну, гизаф кьадар зарар гъабхьну. Дурарикан лап аьхю зарар Хасавюртовский, Дахадаевский ва Дербентский районариз гъабхьну.   Табасаран...


Дишагьлийиин заанваликан 10 гьядис

Ислам диндиъ дишагьли заанди дерккна. Мусурман дишагьли, жвуван велед риш, уьмрин юлдаш хпир, дада, чи кIуру ччвурариинди дишагьли лазим вуйи кьадар заан дережайиинди дерккна.   Мисалназ, риш чан адаш женнетдиъ учIвбаз себеб шлу ляхнарикан ву; хпир себеб вуди, дугъан жилирин имандин гьацI...


Суал-жаваб

- Йиз дустран хизан ккебгъну сад йистlан дар. Дугъан хпирин абйир-бабари, чпин шуран бабкан гъахьи йигъ мубарак апIури, дугъаз машин хъапlуз мумкинвал тувру правйир тувну. Абйир-бабар гъушган, хпири чан жилирикан машин гъадабгъуб тlалаб апlуз хъюгъну. Жилири, яв машиндиъ мюгьтаж’вал адарав...


Гьяждин вахт улубкьна

Гьяж апIувал ибадатарикан варитIан кьиматлуб ву, гьаз гъапиш думу жандкиинди ва дакьатариинди апIурайиб ву.   Пайгъамбари ﷺ дупна:   "مَنْ حَجَّ فَلَم يَرْفُثْ, وَلَمْ يَفْسُقْ رَجَعَ كَيَوْمِ وَلَدَتْهُ أُمُّهُ" Мяна: «Фуну касдира гьяж гъапIиш, эгер думу вахтна дишагьлийихъди сатIи...