Пайгъамбари ﷺ гъадагъа дапIнайи 5 жюре палат
Пайгъамбари ﷺ гъадагъа дапIнайи 5 жюре палат
Мусурман касди алабхьру палат Пайгъамбари ﷺ диву рякъюз тялукь вуйиб дубхьну ккунду. Пайгъамбарин ﷺ гьядисарианъ ва асгьябарин гафариан, Пайгъамбари ﷺ чав фициб палат алабхьури гъахьнуш ва ухьуз фициб алабхьай гъапнуш, мялум ву.
Пайгъамбари ﷺ алабхьуз чан хил хъубкьруб ва гьадму заманайин инсанари алабхьури гъабхьибсиб палат алабхьуйи. Дугъу чаз айи палат сеймиш дарапIри, вая думутIан ужубдихъ лицури гъахьундар. Гьадму вахтари аьдати инсанари алабхьурайиб чавра алабхьуйи.
Гьамдиан аьгъю шулаки, Пагъамбари ﷺ палат алабхьбан гьякьнаан сургъу къайда дарди, аьдати къайда улупну.
Гъи ухьуз «мусурмнарин палат» вая гьацдар жара ччвурар алахьури шулухьуз. Амма «мусурмнарин палат» кIури, Пайгъамбари ﷺ ччвур тувундайи. Хъа мусурмнарин палат кIуруб фу ву?
«Мусурмнарин палат» Ислам диндиъ улупнайи шартIариз лайикь вуйи палат ву. Амма саспи жюрейи палтар Пайгъамбари ﷺ гъадагъа дапIна. Дурарикан шула:
1. Мусурман дарударин палат;
Мусурман касдиз, жараб дарди, анжагъ мусурман дарударин палат алабхьуб гъадагъа дапIна. Мисалназ кастюм анжагъ гьадму жюре инсанаритIан алабхьурдарш, думу мусурман касдиз алабхьуб ужу дар.
Аьбдуллагь ибн Уьмари Пайгъамбарин ﷺ гафар хура:
مَنْ تَشَبَّهَ بِقَوْمٍ فَهُوَ مِنْهُمْ
«Фуну касди фунуб вушра саб халхьдиз ухшарвал улупураш, думу гьадрарикан ву». (Имам Аьгьмад, 5115; Абу Дауд, 4031)
Ибн Гьяжар Аль-Гьайтамийи чан «Аль-И’лям би-Кьавати’ аль-Ислам» китабдиъ гьамци бикIура:
«“Аль-Интисар” китабдиъ дупна: “Кяфирариз алабхьру палатдиъ ухшарвал апIуб, ясана гардандикк хач ккабхъуб гьярам ву, амма дици гъапIну кIури, инсан кяфир шуладар. Хъа саспи аьлимари, гьадму ляхинра куфриъ ахъбан лишнарикан ву, кIура”.
2. Дишагьлийирин палат жилари алабхьуб ва жиларин - дишагьлийири;
Жилариз фунуб вушра дишагьлийири алабхьру палат алабхьуз хай шулдар ва гьаци дишагьлийиризра жилари алабхьру палат хай шулдар, думу тамамди беден ккибкрайи вари палтар вушра, вая палтарикан анжагъ саб куртт, ясана саб шалвар вушра.
Мициб гъадагъавал иллагьки гьамусяаьтдин ихь вахтари лазим шула, гьаз гъапиш гъи чпи фициб палат алабхьураш бязидариз фикиркьан ктар, дицдарин алабхьруб жиларинна дишагьлийирин саб шлуганси рябкъюра.
Абу Гьурайрайи ктибтураки:
لَعَنَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الرَّجُلَ يَلْبَسُ لِبْسَةَ الْمَرْأَةِ، وَالْمَرْأَةَ تَلْبَسُ لِبْسَةَ الرَّجُلِ
«Пайгъамбари ﷺ дишагьлийирин палат алабхьру жилариин ва жиларин палат алабхьру дишагьлийириин нянат алапIна». (Абу Дауд, 4098)
Мушваъ нянат алапIна гъапиган, Аллагьу Тааьлайи дицдар Чан рягьимлувалихъ мягьрум дапIна, кIури гъаври ахъну ккунду. Гьаз гъапиш дурари апIурайи ляхнариъ Аллагьу Тааьлайи тувнайи лишнар ва улупнайи къайда дигиш апIуз чалишмиш хьувал а.
3. Жилариз хай даршлу пекдин палат;
Жилариз гьякьлу пекдикан (шелкдикан) дапIнайи фунуб вушра палат алабхьуб гьярам ву. Саб алабхьру палатнаъ ваъ, хъанара жара ляхнариъра думу парча ишлетмиш апIуб гьярам шула.
Гьюзайфайи, фици чаз Пайгъамбарин ﷺ гафар гъеерхьнуш, ктибтура:
لَا تَلْبَسُوا الحَرِيرَ وَلَا الدِّيبَاجَ، وَلَا تَشْرَبُوا فِي آنِيَةِ الذَّهَبِ وَالفِضَّةِ، وَلَا تَأْكُلُوا فِي صِحَافِهَا، فَإِنَّهَا لَهُمْ فِي الدُّنْيَا وَلَنَا فِي الآخِرَةِ
«Пекдикан ва дибадждикан (пекдин саб жюре) вуйи палат маалабхьанай, гъизиликан ва арсракан вуйибдиан шид мубхъанай ва гъизиликан ва арсракан дапIнайибдиан фукIара ипIуб герек дар, гьаз гъапиш мурар вари дурариз (дишагьлийириз) гьаму дюн’яйиз халкь дапIна, хъа ухьуз - Аьхиратдиз». (Бухари, 5426; Муслим, 2067)
Абу Аль-Хайрайи Укъба ибн ‘Амири гьамци гъапну кIура: «Саб ражари Пайгъамбариз ﷺ пекдикан дапIнайи палат пешкешди тувнийи. Дугъу думу алабхьну гъудган гъапIну. Гъудган ккудубкIубси, дугъу гьялакди думу илдибтну, гъапи: “Аллагьдихьан ﷻ гучIрудари мициб палат алабхьуб лазим дар”». (Бухари, 375; Муслим, 2075; Ибн Гьиббан, 2181)
4. Жилариз гъадагъа вуйи гъизил
Варидариз мялум вуки, жилариз гъизиликан дапIнайидар ишлетмиш апIуз хай шулдар. Дурариз гъизиликан дапIнайиб алабхьуз дарди, алабхьруб гъизилихъди саб бицIидикьан уткан апIузкьан хай шулдар.
Аьбдуллагь ибн Аьббасди ктибтураки, Пайгъамбари ﷺ сар касдин тIубахъ гъизилин тIублан гъябкъган, думу хъадапIну гатIабхьну, хъасин гъапну:
يَعْمِدُ أَحَدُكُمْ إِلَى جَمْرَةٍ مِنْ نَارٍ فَيَجْعَلُهَا فِي يَدِهِ
«Учвкан сар жегьеннемдин цIа кайи гакIвлихьна багахь шула ва дугъу думу хли бисура». (Муслим 2090)
Абу Ан-Наджибайи, Абу Са‘ид аль-Худрийи гьамци ктибтура, гъапну:
أَنَّ رَجُلًا قَدِمَ مِنْ نَجْرَانَ إِلَى رَسُولِ اللهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَعَلَيْهِ خَاتَمٌ مِنْ ذَهَبٍ فَأَعْرَضَ عَنْهُ رَسُولُ اللهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ، فَقَالَ: إِنَّكَ جِئْتَنِي وَفِي يَدِكَ جَمْرَةٌ مِنْ نَارٍ
«Саб ражари Пайгъамбарихьна ﷺ Нажрандиан сар кас гъафну ва: «Уву узухьна яв хилиъди жегьеннемдин цIа кайи гакIул хьади гъафунва», - гъапну». (Ан-Насаи, «Сунан аль-Кубра», 9435)
5. Агъирвалихъна хру палат.
Эгер палат думу алабхьнайирин агъирвал, заанвал улупуз себеб шлуб вуш, дицибра палат алабхьуз хай шулдар. Гьаз гъапиш, Пайгъамбари ﷺ, агъирвал, жвуван заанвал улупруб фукIара мапIанай, дупна. Гъи уву гъайри касдин улихь агъирвал улупуруш, закур учву Аллагьу Тааьлайи йишвар гьюдюхну дерккузра мумкин ву.
Абу Гьурайрайи Пайгъамбарин ﷺ гафар хура: «Саб ражари уткан палат алабхьну, кIул`ин али кушарра уччвуди дабалгнайи сар кас чаин гьяйран духьну лицурайи. Думу вахтна Аллагьу Тааьлайи саб дупну думу жилиз зигуз гъиту. Думу тап гъиямат йигъазкьан гьаци жилиз гъягъюри гъузди». (Бухари, 5789; Муслим, 2088)
Аллагьу Тааьлайихъ хъугъу касди Дугъан гьялал-гьярам дапIнайиб вари тамамвалиинди кIулиз гъахури, гьялал вуйиб апIури, хъа гьярам вуйибдихьан ярхла шули ккунду. Гьаци вуйиган, дугъу алабхьру палатра Аллагьу Тааьлайи ва Пайгъамбари ﷺ улупнайиб дубхьну ккунду. Алабхьру палат шариаьтдин къанунариз тамамди лайикь вуйиб дубхьну ккунду.
Гъит Аллагьу Тааьлайи ухьуз, гьякь рякъ дибисну, думу рякъюъди гъягъюз тавфикь туври.
