Ичв шубариз чан жилириз ужур хпир хьуз улупай

Ичв шубариз чан жилириз ужур хпир хьуз улупай

Хизандин уьмриъ деету гъалатlар ахтармиш апlбан бадали, психологдин кюмек ккун апlури илтlикlу гизаф дишагьлийири гьамци кlури шулу: «Дадайи улупундарзуз».

 

Дугъриданна, эвлемиш гъахьиган чан жилириз ужур хпир хьуз, ужур кейвани хьуз, вари чаллан илтlикlуз гъитру «паччагьдин риш» хьуз, вари хизан чан кьял’ин «илипну» хъчlюбхру зегьметкеш хьуз улупру хпир хьуз дадйири чпин шубариз улупури шулдар. Хъа Аллагьди ﷻ ухьу фу дупну халкь гъапlдар вуш, яна жилириз чарасуз лазим вуйи дишагьли хьуз улупурадар.

Думу гафарин фици гъавриъ духьну ккунду? Жилириз лазим вуш, гьадгъан кlван гьевес дубхьну ккунду. Ав, ав, кlван гьевес, фицики дишагьлийи чан жилирик гьевес капlри ккунду: яшамиш хьуз, ляхин апlуз, гьарсаб ляхниъ улихь гъягъюз. Дишагьлийикан ва думу чан жилирихьна янашмиш хьуваликан жилирин ягъурлувал ва ягъурсузвал асиллу шула. Гьадму себебназ дилигну, жилар, бязи дишагьлийир бадали, фунуб ляхнизра гьязур вуди шулу, хъа бязидар бадали гьич фукlара дарапlур.

Хпир ва думу айи хал, унчIвар гьергну, варидарихьан жин шлу ужагъ дубхьну ккунду. Му фу гаф ву? Жилир фицир вуш, думу гьацир вуди кьабул апlин, кlуру гаф ву, думу хулаз гъафиган, чан гьякьлу маш улупуз шули ккунду (жямяаьтдин арайиъ, ляхниъ айиган «жара маш» гъивбакк ккубкьру), жандиз ва кlваз рягьятвал тувуб лазим ву.

Дишагьли урхру китабси духьну ккунду. Яна хпир маракьлу инсан вуди хьуб, жилири сюгьбат гъабхруган, дугъахъ хъпехърур, хъа лазим вуш, жилириз ужуб насигьятнан гаф пуз шлур хьуб лапра лазим ву. Жилири ярхи уьмриъ думу китаб дурхну ккудудубкlбан бадали, дишагьлийи гьарган чан аьгъювалариин ляхин гъабхури, «китабдиъ» айи машар цlийи алаури ккунду.

Хпир жилирин уларин шадвал хьувалра лап важиблу ву. Хъа гьяйифки, гизаф дишагьлийири хялишди, сумчриз, сейир апlуз гъягъругантlан, уччвудар палтар алахьдар, жандиз, машназ тюмер апlдар.

Дурарин фикриинди хулаъ халатдиккди ашра хай шулу. Му аьхю гъалатl ву. Думу гъалатI шлубкьан ухди ктабгъурхьа. Аьхюну пай жилариз улариинди ккунду, ва гьаруриз чан хулаъ айи хпир утканур, варитlан кIваз хуш вуйир вуди ккунду.

Дишагьли чан жилирин жандиз рягьятвал туврур духьну ккунду. Ихь дишагьлийири деебтурайи сабсан гъалатl хизандин уьмриъ хпиринна жилирин лап багахь аьлакьйириз фикир тутрувувал ву. Ипlруб гьязурди хьувал ва хулаъ марццишин уьбхювал лазим ву, хъа имбудар дикъат фикир лазим дару терефар ву - магьа дишагьлийин сабсана дюз дару фикир.

Хизандин уьмур арайиз хурайи вари терефар важиблу ву! Хизандин хушбахтлу уьмур гьадрарикан гьарсабдикан асиллу ву. Эгер сабкьан тереф зяифди вуш, албагувал хьибдар.

Гьаддиз чаз ва чан жилириз хушбахтлу уьмур ккуни дишагьлийи вари терефарикан фикир апlуру.

Думутlанна гъайри, Ислам диндиъ хизандиъ жилиринна хпирин арайиъ айи лап багахь аьлакьйириз асас фикир тувра, Аллагьдин Расулин гафар гъурхиган, дидин гъавриъ шулу: «... Чан жилириз ккуниб вари бегьем тамам дарапlу дишагьлийихьан Первердигарин улихь чан вазифйир тамам апlуз хьибдар, валлагь...

Дишагьлийи, чав бицlир хурайи йишв,ин алшра, чан жилириз «ваъ» дупну ккундар (Имам Аьгьмад).

Гьелбетда, ужур кейвани хьувалра лазим ву. Абйирин айтуйиъ дупнайиси, жили жвуван кlвахьна вуйи рякъ ицци хурагдилантина гъябгъюра, гьаддиз жилириз ккуни ицци-ужудар хурагар гьязур апlру дишагьлийиз хизандин уьмриъ асас хъуркьувалар хьиди.

Магьа, йиз фикриинди, гьаму бес ву. Учвуз рябкъюрайиси, дишагьлийин вари терефар мюгькамдар духьну ккунду.

Гьаддиз шураз тербия тувруган, дугъаз ужур кейваниси, ужур дишагьли, дуст, сюгьбатчи хьузра улупувал чарасуз ву.

Гьарган мрцци хал ва ицци хинкlар - му, гьелбетда, ужуб ляхин ву, хъа гъвалахъ гъавриъ шлу, хизандин жюрбежюр дюшюшариъ фу дупну ккундуш аьгъю дишагьли хъадарш, жилижвуваз ицци хинкlарра, марцци халра даккун хьибди, дугъаз имбу терефарра, хинкlарна марцци халси, важиблу ву.

Гьаддиз, ичв шубарин хушбахтлу уьмрин гъаразнаъ шули, шураз чан жилириз ужур хпир хьуз улупай.

 

Рая Акавова

2026-02-01 (Шябан 1447 г.) №2.


Суал-жаваб

  Ушв дибиснайи вахтна улариъ дарман убзуз хай шулин? Улариъ дарман убзувалиан ушв батIил шулдар, гьятта дидин тIяаьм ушвниъ гъабхьишра.   Папрус зигували ушв батIил апIурин? Ав, гьаз гъапиш кумрахъди айитIинди никотинра гъябгъюру.   Хилин тIуб’ан, ясана таблиан ифи...


Йисандин натижйир

Ассаламу аьлайкум! Жвуву апlурайи ляхниъ саб натижа гъабхьиган, кIвазра рягьят шулу, лихузра аьшкь гъюру. Жвуву фу ляхин гъапlнуш, фунубсана ляхин дапlну ккунш ва фтиз фикир тувну ккундуш лигури гъахьиш, гьадмукьан ляхнин мянара, марццивалра заануб шул.   Табасаран райондиъ гьар цlийи йисан...


Хажалатнан хабар...

Мединайиъ Хажалатнан Хабар дишла Гъарабгънийи. Ва мухаджрар Гьам аьсгьябар Десте-десте Жаргъурайи, Ишуб, суза, Гьарай айи, Гьапlруш мялум Дар саризра, Вари мюгьтал Духьну айи.   Вартlан дерднан, Гъагъи йигъ ву. Мициб гьеле Гъябкъюб дайи. Гьелбетда, му Йигъкан...


Аьдат дарш шариаьт?

Ассаламу аьлайкум, йиз ватанагьлийир! Аьхиримжи вахтари ихь халкьдин, иллагьки жигьиларин арайиъ, аьдатарин гьякьнаан гьарган гьюжатар шула. Саспидари вари аьдатар саб дупну адагъурхьа кlура, хъа тмундарисана ихь аьхю абйириланмина гъафиб чlур апlурдархьа кlури, жаваб тувра.   Магьа гьамци...


Лайлат уль-Кьадр – му гирами йишв ву

Гирами йишв «Лайлат уль-Кьадр» Аллагьу Тааьлайи ихь умматдиз тувнайи хусуси пешкеш ву. Гирами Кьур’андиъ дупна (мяна): «Лайлат уль-Кьадрин» йишв агъзур вазтIан зиина ву.   Хъа Муслимдихьан ва Бухарийихьан вуйи гьядисдиъ гьамцира дупна: «Фуну кас гьадму...