Ушв бисруган ният апIбан къайда

Ушв бисруган тамам ният апIуз ккуни касди гьамциб къайдайиинди апIуру: «Узу ният гъапIза закур гьаму йисандин Рамазандин вазлин фарз ушв бисуз, Аллагь бадали».

Ушв кьаза апIурайири гьамци ният апIиди: «Узу ният гъапIза закур Рамазандин вазлин кьаза вуйи фарз ушв бисуз, Аллагь бадали».

Рамазандин вазлин сабпи йишван, имам Маликдин мазгьабдихъди гъягъюри, вари вазлиз ният апIрури, гьамци кIуру: «Узу ният гъапIза, Имам Маликдихъди гъягъюри, гьаму йисандин Рамазандин вазлин вари йигъари фарз ушв бисуз, Аллагь бадали».

Йишвну ният апIуз кIваълан гъубшнуш, гьамци ният апIиди: «Узу ният гъапIза, Имам Абу Гьянифайихъди гъягъюри, гъи, гьаму йисандин Рамазандин вазлин фарз ушв бисуз, Аллагь бадали».

Назру (аьгьт гъапIган) вуйи ушв бисруган, гьамци ният апIуру: «Узу ният гъапIза закур назру вуйи фарз ушв бисуз, Алллагь бадали». Эгер назру кьаза апIурайиб вуш, ниятнаъ «кьаза апIурайиб» кIури улупуру.

Кафаратдиз вуйиган, гьамци ният апIуру: «Узу ният гъапIза закур кафаратдин фарз ушв бисуз, Аллагь бадали». Хъа фунуб кафарат вуш, дидин жюре улупиш, хъана ужи ву. Мисалназ: «Узу ният гъапIза закур ху чIур апIбан (клятва) кафаратдин фарз ушв бисуз, Аллагь бадали».

Суннат ушв бисурайириз, гьамциб ният гъапIиш, чIяаьн шулу: «Узу ният гъапIза закур суннат ушв бисуз, Аллагь бадали».

Суннат ушваз гвачIнинган ният апIуруш, гьамци кIуру: «Узу ният гъапIза гъи суннат ушв бисуз, Аллагь бадали».

Фуну суннат ушв бисураш улупуб хъанара ужи ву. Мисалназ: «Узу ният гъапIза закур Аьрафа йигъандин суннат ушв бисуз, Аллагь бадали».

Суннат вуди улупнайи ушв ккадапIиш, думу кьаза апIуб ужи ву, ва ниятнаъ «кьаза» кIури улупуру.

Ният апIруган, душваъ саб шак’валра дубхьну ккундар.

Мисалназ, Шябандин вазли 30-пи йигъан шликIа гьамци ният гъапIиш: «Узу ният гъапIза закур Рамазандин вазлин фарз ушв бисуз, эгер закур Рамазандин ваз вуш» кIури, гьеле закурин йигъ Рамазандин ваз гъабхьнушра, дугъан ушв гьисаб шулдар ва Рамазандин ваз ккудубкIган, думу ушв кьаза дапIну ккунду.

Ушв бисбан шубубпи шартI ушв батIил апIру ляхнарихьан ярхла хьуб ву.

Ушв батIил апIру ляхнар

Ахсрар ккивхъанмина ригъ алабхъайизкьан исихъ улупнайи ляхнар гъапIу касдин ушв батIил шулу:

Сабпиб – ушв дибиснайи вахтна жвувазра аьгъяди жилиринна дишагьлийин арайиъ сатIи хьувал гъабхьнуш, думу дюшюшдиъ кьюбридаринра ушв батIил шулу. Ухьу цIиб зиихъра му ляхникан гъапнийхьа.

Кьюбпиб – саб фициб-вушра себеб дубхьну мая удубчIвувал (семяизвержение), думу гьялал ляхниан, ясана гьярам ляхниан удубчIвуб вушра, фаркьвал адар. Гьаци вуйиган, йигъну ушв дибиснайи вахтна мая удубчIвуз мумкин вуйи ляхнарихьан ярхла духьну ккунду. Эгер хпириз мак апIувалиан гьаци шлу кас аш, думу ихтият духьну ккунду.

Имам Аль-Байгьакьийи Айшайихьан вуйи гьядис хура: «Пайгъамбари ﷺ ушв дибиснайи вахтна яшлу касдиз хпир хабаъ ауз ихтияр тувну, хъа жигьил касдиз тувундар, гьаз гъапиш яшлуйихьан чан гьисс, кIван аьшкь яваш апIуз шулу, хъа жигьили дидихъди чан ушв батIил апIуб мумкин ву».

Шубубпиб – жвуван кьастниинди эдерчувал. Хъа ушв дибиснайирихьан эдерчувал дебккуз дархьиди удубчIвнуш, ушв батIил шулдар. Му жюрейиинди эдерчган, сацIибкьан фунизди кьяляхъ гъубшиш ва дугъаз думу кьяляхъ гъябгъюрайиб аьгъю гъабхьнуш, думуган ушв батIил шулу.

Ушвниз гъафи балгъам (мокрота) адапIну ккунду, эгер хътIюбкьиш, ушв батIил шулу.

КIваинди гъибтну ккундуки, эгер балгъам гардандин «гья» гьярф удубчIвру йишвхьан зиина гъафиш, думу гатIабхьну ккунду, хътIюбкьиш, ушв батIил шулу. Эгер адапIуз гъабхьундарш ва «гья» гьярф адапIру йишвахь хьади вуш, думуган хтIюбкьну кIури, ушв батIил шулдар.

Юкьубпиб – фукIа жандин айитIинди гъубшган.

Эгер ушв дибиснайири чазра аьгъяди саб бицIи тикисибкьан фукIа гъипIиш, ясана гъубхъиш, ушв батIил шулу.

Ушв дибиснайи вахтна жандак жибкIурайи касдира ихтият дапIну ккунду. Эгер ибарианмина, ясана жара йишварианмина шид айитIинди гъубшиш, ушв батIил шулу.

Гъудгнин жикIру вахтнара саспидари чпин аьгъдрувалиан лап айитIна ушв ва хъюхъ ажабгъури шулу, думу ляхнианра шид айитIинди дубшну, ушв батIил хьуз мумкин ву.

Руб йивувалиан ушв батIил шулдар. Хъа ипIрубдин ерина апIру капельницайин ва руб йивувалин гьякьнаан аьлимарин арайиъ жюрбежюр фикрар а. Хъа дурарикан аьхюну пай аьлимари дици гъапIну кIури, ушв батIил шулдар, дупна.

Эгер ушв дибиснайириз гучI ккапIри, гужниинди ипIуз гъитнуш, ушв батIил шулдар.

Жвуву ушв дибиснайиб кIваълан дубшну уьл гъипIну кIури, ушв батIил шулдар, гьеле дугъу фун абцIайизкьан гъипIнушра. Амма ушв дибиснайиб кIваин гъабхьибси, ипIувал дибккну, ушвар марцц дапIну ккунду.

Имам Муслимдихьан ва Аль-Бухарийихьан вуйи гьядисдиъ дупна:

مَنْ نَسِيَ وَهُوَ صَائمٌ فَأكَلَ أوْ شَرِبَ فَلْيُتِمَّ صَوْمَهُ فإنَّما أطْعَمَهُ اللهُ وَسَقَاهُ

Мяна: «Шли, ушв дибиснайибдикан кIваълан дубшну, фукIа гъипIиш, ясана гъубхъиш, гъит ушв бисувал давам апIри, дугъриданна дугъаз ипIруб ва убхъруб Аллагьди * тувну».