Уьмра бицlи гьяж ву

Уьмра бицlи гьяж ву

Уьмра бицlи гьяж ву

Аллагьу Тааьлайи мусурмнариз саспи ляхнар фарз вуди дерккна, хъа саспидарсана тамам гъапlиш, аьхю савабар тувра. Аьхю гьяж тамам апlуз кlури ихь инсанари йисариинди пул уч апlури шулу, гьаз гъапиш гъийин йигъан гьяждин кьимат уч апlуз гьарурихьан шулдар.

 

Йисариинди дагъустанлуйир аьхю гьяждиз гъягъюра, ва думу ляхнихъан ухьу кlваантlан гьямд дапlну ккунду. Ав, аьхю гьяждин гьякьнаан гизафдариз мялумат а, хъа бицlи гьяж вуйи уьмрайин гьякьнаан фици вуйкlан? Ихь саспидарин фикир вуки, уьмра фарз дар кlури, гьаддиз гьаци фикир тутрувди гъибтра.

Аьгъю апlинайки, бицlи гьяжра, думу тамам апlуз мумкинвал айи касдиз, фарз шула. Магьа гъийин йигъаз уьмра 79 агъзурилан ккебгъра ва 115 аьгъзуриина шула. Эгер инсандиз гьамциб кьимат тувуз мумкинвал ади, жвуван рякъра кlулиз гъабхуз жандин сагъвал ва пулин дакьатар аш, дицир касдиз уьмра апlуб фарз шула.

Имам Шафиийи ва имам Аьгьмадди уьмрара гьяжси фарз ву кlура. Дурари далил вуди гирами Каламдиан аят хура: «Учву гьяж ва уьмра тамам апlинай Аллагь бадали» («аль-Бакьара»).

Гьядисдиъра дупнаки, саб ражари Айшайи Пайгъамбарихьан ﷺ гьерху: «Я Расулаллагь, дишагьлийириз жигьад фарз вуди илипнайин? Пайгъамбари жаваб туву: «Дурарин жигьад гьяж ва уьмра тамам апlуб ву».

Хъа уьмра Рамазандин вазли тамам апlбан асас заанвал а. Имам Бухарийихьан вуйи гьядисдиъ дупна: «Рамазандин вазли тамам гъапlу уьмра гьяждик мисал шула».

Имам Муслимдихьан вуйи гьядисдиъ дупна: «Рамазандин вазли тамам гъапlу уьмра узухъди гьяж тамам апlбак мисал ву».

Гьацира дупнаки, инсанди гьяждиз ва уьмрайиз гъапlу харжар агъзрариинди ражари саваб артухъ туврайидар ву.

Гирами жилариина гъушган, душваъ саваб артухъ айи ляхнар лап гизаф а. Эгер инсандиз гьадина гъягъруган тамамди гьязур духьну, марцци ният ади гъабхьиш, дугъу апlру ибадат Аллагьу Тааьлайи кьабул апlур ва гирами ругарилан багъри юрдариз гъюрур гунгьарихьан марцц духьну гъиди.

Хъа дици хьпан бадали, сабпи нубатнаан, ухьу жвуван фарзарихъди вуйи ляхнар кlваантlан ахтармиш дапlну ккун. Гирами жилариина гъушган, фу дапlну ккундуш аьгъю апlуру. Жвуван гъудган гьякьлуб хьпан бадали, аьгъю касдихъан марцциди гъудгнин чlалар дургъуру, урхурайи сурйир гъалатlар ктарди марцциди урхуру – гьамрар вари дикъатнаан фикир тувну ккуни ляхнар ву.

Гьяждиъ гъушганра кмиди рябкъюри шулуки, гизафдариз фарз гъудган дишди тамам апlуз аьгъдар, урхувалик гизаф гъалатlар шулу. Гьамци инсанди гирами жилариин чан апlурайи ибадат чlур апlуру.

Гьяждиз ва уьмрайиз ухьу гъягъруган, сабпи нубатнаан, эгер шлихъдикьан гафар-чlалар апlурадарш, сифте мясляаьт дапlну ккун, чиб-чпихьан аьфаллугъ гъадабгъуб чарасуз ву. Инсанарин арайиъ айиб Аллагьу Тааьлайи аьфв апlурдар, чпин арайиъ мясляаьт дарапlдикьан гагьди. Гьаддиз эгер инсанариз му ляхникан хабар адарш, гьамдизра дикъат фикир тувну ккун.

Сабсана ляхниз фикир тувай! Гьяждиз, ясана уьмрайиз гъягъюрайидар туристарси духьну ккундар. Кlул ис дапlну, Пайгъамбари ﷺ ликар алдагъу жилар ву дупну фикир апlури духьну ккунду. Мекка ва Медина шагьрариъ гьарсаб йишв тарихдиъ аьхю гьядисйир гъахьидар ву. Мидкан кlваълан магьапlанай.

Дагъустандиан гьяждиз, ясана уьмрайиз гъягъру гьарсаб дестейихъди сар руководитель хъади шулу. Думу касди гьарсарин суалариз жавабар туври, аьгъдрубдикан мялумат туври шулу. Руководители ухьуз ихь фарзар гьякьлуди тамам апlуз кюмек тувру. Мекка ва Медина шагьрариъ айи зияратариз хъади гъягъюру ва Ислам диндин тарихдиъ гъахьи гьядисйирикан яркьуди мялумат тувру.

Гьаддиз, сабпи нубатнаан, жвуван руководители кlурубдихъ дикъатниинди хъпехъури духьну ккунду.

Гьяйифки, саспидарин гьадина душну гъювал чlяаьн шул кlуруганси фикир ву. Гьяждиз, ясана уьмрайиз душнайидар ярхи йигъ-йишв гостиницайиъ шулу. Дици дубхьну ккундар. Мекка ва Медина шагьрарин кlулин мистариъ гъапlу гъудгнар имбу мистариъ гъапlдартlар лап заанди саваб туврудар ву. Думу гирами жилариин туву садакьа, гъапlу ужувлан ляхнарра гьаци артухъ савабар туврудар ву.

Гьаддиз, гьюрматлу ватанагьлийир, эгер ичв гьяж апlуз мумкинвалар адарш, хъа уьмрайиз дакьатари мумкинвал тувраш, думу тамам дапlну ккунду. Гъийин заманайиъ, аьгъдайчуз кlури, гъибтуз хай шулдар. Варидариз мялумат а, имамари, аьлимари ктибтура ва, эгер аьгъдруб ашра, душну гьерхуб герек ву.

Гъит Аллагьу Тааьлайи ухьуз гьяж ва уьмра заан дережайиинди тамам апlуз ихласвал туври ва думу гирами жилариина гъягъюз жандин сагъвал ва пулин дакьатаринра кюмек туври.

 

Ансар Рамазанов

2026-06-01 (Зуль хижжа 1447 г.) №6.


Ислам диндиъ сабпи экбер

Ислам диндин эвелиъ Меккайиъ мусурмнарин гъудган апIувал, Кьур’ан урхувал ва жара ибадатар жиниди апIуйи ва шариаьтдииндира гъудгнар жямяаьтдихъди апIувал улупнадайи, гьаци вуйиган гъудгниз ягъалди дих апIувалиъра мюгьтаж’вал гъабхьундар.    Хъа Пайгъамбари ﷺ Мединайиз...


Пайгъамбарин ﷺ ляхин давам апlури…

Ассаламу аьлейкум, аьзиз ватанагьлийир! Пайгъамбари ﷺ ва Дугъан асгьябари, диндикан ктибтури, дин рабгъури, Шариаьтдин къанунарикан ктибтури, инсанар гъаврикк ккаъри гъахьну. Пайгъамбарин ﷺ рякъ магьа гьамциб ву. Дугъан кьяляхъ му рякъ асгьябари, табиинари, хъасина гьякьлу салигьинари ва ихь...


Мусурнам даруриз Исламдикан хабар тувбан гьякьнаан

Йисар тамам духьнайи кяфир кас мусурмандихьна, чаз Ислам фици кьабул апIуруш улуп кIури илтIикIну, мусурман хьуз ният айиз кIури, гъапиш, эгер багарихь аьлим вая имам хьаш, ари гьялакди гьадгъахьна хъади душну ккунду, гьаз гъапиш, Ислам кьабул апIбан кьяляхъ аьлимди дугъаз улупну ккуни месэлйир...


Мугьяррам, цIийи йисандин сабпи ваз

Мугьяррам мусурман календариинди цIийи йисандин сабпи ваз ву. Думу дявйир апIуз, ифи удубзуз ва гьамцдар жара чIуру ляхнар гъахуз гъадагъа дапIнайи юкьуб вазликан сабунуб ву. Мугьяррам гирами ваз вуйиваликан Кьур’андин сурайиъ дибикIна. Гьаддиз гьарсар мусурман кас гьадму ваз Аллагьдин ﷻ...


Суал-жаваб

- Йиз суалназ яркьуди жаваб тувуб ккун апlураза. Фуну гъулаз, шагьриз саламдиз гъушишра, гъи варийишвариъ инсан кечмиш хьпахъди аьлакьалу суалар читинди дугъужвна. Иллагьки гьаму саб суалназ, шариаьтдиъ улупнайиси, кьатl`иди жаваб тувайчва: инсан кечмиш духьну 52 кlуру йигъ къайд апlуз хай шулин...