Мясляаьтнаъ уьмур хъапl
Мясляаьтнаъ уьмур хъапl
Аьгъюди гъузай, мусурмнар, шли мясляаьтнаъ уьмур хъапIраш, гьадгъу шагьиддин уьмур хъапIра. Инсанарихъди ислягь аьлакьйир уьрхюрайир пайгъамбрарин ва асгьябарин эдебнан заан хасиятариз ухшарур ву.
Умунди, сабурлуди ва аьдатиди инсанарин арайиъ айир, Аллагьу Тааьлайи жегьеннемдиъ ахъуз гъитудар. Гьаддиз, Пайгъамбар ﷺ гизаф умун хасиятнанур вуди гъахьну: асгьябари фана дюн`яйикан гафар апIруган, дурарихъди хъипуйи, аьхиратдикан улхруганна, сюгьбатнаъ шуйи, ипIрубдикан улхурушра, Пайгъамбар ﷺ гъирагъдиъ гъузудайи.
Аль-Хаттабдин бай Уьмари гъапнийи: «Гъи учву эдебсузди ва гьюрматсузди ачва. Хъа Пайгъамбар ﷺ чан лукIарихьна ва асгьябарихьна умунвалиинди ва рягьимлувалиинди илтIикIуйи.
Аллагьу Тааьлайи гъапну (мяна): «Агъа иманлуйирихьна рягьим айир ву» (сура «Аль-Агьзаб», 43-пи аят). Жара аятдиъ гьамци кIура: «Учвухьна Гьаънайир ичв арайиан удучIвур ву. Учвуз аьзабар алахьруган, дугъаз гъагъиди шулу, ва учву дюз рякъ`ина удучIвуб дугъан кIван хиял ву, хъа иманлуйириз думу, рягьимлурси, дурарин язухъ зигрурра ву». Учвухьна гъафи Пайгъамбар учвусир инсан ву. Первердигари думу тмундартIан заан гъапIну, ва дугъ`ин рягьимлувалин палат алабхьну, думу учвутIана заанди дерккру. Дугъаз варитIан ккунибра учвкан иманлуйир хьуб ву.
Зиихъ гъапибдин мяна гьамцира яркьу апIуз шулу: я аьрабар, учвухьна Гьаънайир гъафну, учвуси аьраб вуйир, ва ичв чIал апIурайир. ЧIалнан ухшарвали, кьюбиб терефарин дуствалихъна хуру, гъярхьуваларихьан ярхла апIуру ва далиларин гъаври хьуз мумкинвалар тувру. Шлиз, дюз рякъ`ина гъахуз насигьятар тувраш, чIал аьгъдарди шлуб дар. Гьацира, Пайгъамбри ﷺ - варитIан кьиматлуб, Аллагьу Тааьла, яратмиш гъапIну.
Пайгъамбри ﷺ малаик Жабраилихьан гьерхну, гъапну Абу Хурайрайи: «Жабраил, швнуд йис вуяв?» Дугъу жаваб тувру: «Аллагьди Гьаънайир, аьгъдарзуз, амма юкьубпи завуъ хяд а, гьар ургцIур агъзур йисак удубчIвруб. Гьадму хяд узуз ургцIурна кьюд агъзур ражари гъябкъюнзуз». Думуган Пайгъамбри ﷺ гъапи: «Жан Жабраил, йиз Агъайин машгьурвалиинди ху апIураза, гьадму хяд узу вуйибдин».
Адам Пайгъамбар яратмиш гъапIу Первердигари, дугъан йирфариъ Пайгъамбар Мугьяммаддин нур ибтру, хъа гьадму нур, Адамдин унтIаъ атIабгуйи. Аллагьу Тааьлайи яратмиш гъапIдаригъ варитIан ужуб – Пайгъамрин ﷺ эдеблу къанажагъ арайиз гъювал ву. Дугъан тухум – тухмарикан варитIана лайикьлу тухум шула. Дугъан чIал – вартIан ужуб. Аллагьдин Каламаригъ - Дугъаз гьапIнайи Китаб - варитIан успагьиб. Дугъан асгьябарна хизан – варитIан ужудар асгьябарна кюлфетар. Дугъан бабкан гъахьи вахт – вахтарикан вартIан ужуб вахт. Хъа дугъан дахънайи ар-Равза – жил`ин варитIан гирами йишв ву. Дугъан тIубаригъян гъюдубчIвурайи шид – штарикан варитIан ужуб шид ву. Аллагьдин гафари «думу ккилигура, учву хъугъбахъ ва гьякьлу рякъ`ина удучIвбахъ» кIурайивал – Пайгъамбриз ﷺ учву хъугъну, ва ичв рюгьлу дережа гизаф за дубхьну, ккунди айивал ву. Хъа «иманлуйирин дугъаз язухъди ву, рягьимлуди ву» гафариъ гьамциб мяна а: дугъан язухъ`вална рягьимлувал анжагъ иманлуйириз кайиб ву. Гьаддиз кIурира шулу: вари ляхнариъ гьякь-гьюрмат ицци ниар хъайидарин арайигъ мускус ву.
