Аллаһның күркәм исемнәре

Аллаһның күркәм исемнәре

Нәни дустым! Бүген без синең белән Бөек Аллаһ Тәгаләнең гүзәл исем-сыйфатлары турында сөйләшә башларбыз.

Безнең иманыбыз – безнең байлыгыбыз ул. Иманыбыз һәм аның турында кайгырту бөтен нәрсәләрдән дә өстен булырга тиеш. Чөнки бары тик иманы булган кеше генә бу дөньяда һәм шулай ук киләсе тормышында бәхетле булачак. Имансызлар Ахирәттә берничек тә бәхетле була алмый. Алай гына да түгел, алар бу дөньяда ук тулы бәхеткә ирешә алмый. Иманлы булу һәм аны арттыруның бер көчле чарасы – Аллаһ Тәгаләнең Коръәндә һәм пәйгамбәребез салләЛлаһу галәйһи үәсәлләмнең сөннәтендә искә алынган күркәм исем-сыйфатларын өйрәнү, аларның мәгънәсенә төшенү һәм шулар аша Аллаһ Тәгаләгә табыну. Коръән Кәримдә әйтелгән: “Аллаһта – (иң матур һәм иң шәрәфле мәгнънәләрне белдергән) күркәм иесмнәр. Аңа шулар белән ялварыгыз.” (Әграф сүрәсе, 180 аять) Яраткан пәйгамбәребез Мөхәммәд салләЛлаһу галәйһи үәсәлләм үзенең бер хәдисендә: “Аллаһның туксан тугыз исеме бар, бердән башка – йөз, һәм аларны исәпләгән һәрберсе Җәннәткә керәчәк”, – ди. («Сахих» әл-Бухари һәм Мөслим)

Моның мәгънәсе: кем шул исемнәрне яттан белә, аларның мәгънәсен аңлый, Аллаһ Тәгаләне шулар аша мактый һәм алар аша Аннан теләгәнен сорый, шул Җәннәткә керәчәк. Җәннәткә иман китерүчеләрдән кала берәү дә кермәгәнлеге билгеле. Димәк, бу – иманның бер чыганагы, аны какшатмаучы бер чара. Аллаһның гүзәл исем-сыйфатларын өйрәнүнең өч баскычы бар: аларның яңгырашын белү, аларның мәгънәләрен һәм асылын аңлау, Аллаһ Тәгаләгә алар аша мөрәҗәгать итү. “Мөрәҗәгать итү” сүзе астында монда Аллаһ Тәгаләне олылау, мактау, Аннан теләгәнеңне сорау, Аңа гыйбадәт кылу күздә тотыла. Тик син, нәни дустым, шуны белергә тиеш: Аллаһ Тәгаләгәнең исем-сыйфатлары бары тик Аңа гына хас! Икенче төрле әйткәндә, Аллаһ Тәгалә кебек башка зат юк! Алда әйтелгәнчә, мөселманның изгелеге Аллаһ Тәгалә турында белеп арта. Аллаһ Тәгаләне ул күбрәк белгән саен, Аны күбрәк ярата һәм иманы да ныгый. Шуңа күрә, дустым, безгә бергәләп Аның исемнәрен танып-белүгә көч куярга, тырышырга кирәк. Ләкин шуны исеңдә тот, акыллым: без Аллаһ Тәгаләнең исемнәрен өйрәнгәндә аларны бозмыйча, мәгънәләрен кире какмыйча, мәхлүкләрнең (ягъни Аллаһ бар иткәннәрнең, икенче төрле әйткәндә – синең белән безнең) сыйфатларына тиң кылмыйча, тасвирламыйча аңларга тиешбез. Һәм безнең гыйлемнәребез Коръәнгә һәм сөннәткә, шулай ук сәхәбәләргә һәм табигыйннәргә таянырга тиеш.

Аллаһ Тәгаләнең исемнәре – безнең динебезнең дә терәге ул. Шуңа күрә, акыллым, Аллаһның исемнәренә күчкәнче, башта кайбер сорауларны карап үтәрбез. Аллаһ Тәгаләнең исемнәрен кешеләр үзләре уйлап таба алмый! Шуны ныклап исеңдә калдыр, дустым: Бөек Аллаһның исемнәре бары тик вәхидә генә өйрәтелә. Ягъни Аның исемнәрен фикер йөртеп, ниндидер тикшеренүләр нәтиҗәсендә чыгарып булмый. Шуңа күрә, мөселманнар Аллаһ Тәгаләнең Коръәндә һәм сөннәттә искә алган исемнәре белән генә чикләнергә, бер нәрсә дә өстәмичә һәм бер нәрсәне дә алып ташламыйча, шулардан риза булырга, тиешләр. Кешенең акылы чикле. Шуңа күрә андый камилсез акыл Аллаһ Тәгаләнең кайсы исемнәргә хас булуын, кайсы исемнәрнең Аллаһныкы булырга лаеклы икәнлеген аңлап бетерә алмый. Боларны бары тик Коръәннән һәм хәдисләрдән генә белергә мөмкин. Коръән Кәримдә әйтелгән: “(Үзең күрмәгән нәрсәгә күрдем, ишетмәгән нәрсәгә ишеттем, дип) Белмәгән нәрсәләреңә иярмә. Һичшиксез, колак та, күз дә, күңел дә – боларның барысыннан да соралачак.”

(Мигъраҗ сүрәсе, 36) “(Рәсүлем) әйт: Раббым ачык һәм яшерен булган кабахәт нәрсәләрне, гөнаһның бөтенесен, (золым, кеше хакына керү кебек) нахакка кул сузуны, (илаһилыгы) хакында бернинди дәлил иңдерелмәгән теләсә нәрсәне Аллаһка тиңдәш итүегезне һәм үзегез белмәгән нәрсәләрне Аллаһка карата сөйләвегезне хәрам кылды”. (Әгъраф сүрәсе, 33) Әгәр дә кеше Аллаһ Тәгаләне Аллаһ Үзен атамаган исем белән атый икән, яисә Ул Үзен атаган исемне кире кага икән, бел син, кечкенә дустым: андый кеше җинаять кылган һәм Аллаһ Тәгаләнең хакына кергән булып чыга. Мондый нәрсәдән, дустым, әлбәттә, читләшергә кирәк! Менә ни өчен бу сорауга җитди карап, Коръән белән хәдисләргә генә нигезләнеп, галимнәр әйткән сүзләргә генә таянырга тиешбез. Гүзәл исем-сыйфатларга ышану әркәннәре. Икенче төрле әйткәндә, Аллаһ Тәгаләнең күркәм исемнәренә ышану өч нигездән тора. Әгәр дә нигезләрнең берәрсе какшаса, яисә кеше гомумән аңа ышанмаса, аның иманы камил булмый. Бу сорау бик җитди булганга күрә, акыллым, без моңа аерым туктап үтәбез. Димәк, игътибарлым минем, исеңдә калдыр, хәтта ныгытып ятла – менә алар:

1. Аллаһның исемнәренә ышану.

2. Исемнәрнең аңлаткан мәгънәсенә ышану.

3. Әлеге исемнәр белән бәйле булган файдага ышану. Шулай итеп, без мисал өчен, Аллаһ Тәгаләнең Әр-Рахим (Рәхимле) дигән исеме барлыгына ышанабыз. Мәгънәсе: Ул, Аллаһ рәхимлек иясе. Аның рәхимлеге бөтен-бөтен нәрсәне колачлый. Файдасы: Аллаһның бөтен колларына карата да рәхимле булуына ышанабыз. Ул, Аллаһ – Әл-Кадир (Кодрәтле). Аның кодрәте бар һәм ул зур. Аллаһ бар нәрсәне дә булдыра, Ул бөтен нәрсәгә дә кодрәтле. Ул, Аллаһ – Әл-Гафур (Гафу Итүче). Ул – гафу итү иясе һәм Үзенең колларын гафу итә.

ДАРЬЯ АБДУЛЛАЕВА