Дельфиннар турында кызыклы мәгълүмат

Дельфиннар турында кызыклы мәгълүмат

Дельфиннарның акыллы җан ияләре булуы турында бик күп материал язылган, әмма шуңа да карамастан, алар галимнәрне һаман да гаҗәпләндерә. Күптән түгел генә билгеле булганча, дельфиннар, кешеләр кебек үк, «эш коралы» кулланалар. Австралиянең Яңа Көньяк Уэльс Университеты галимнәре континент ярларында даими яшәүче зур дельфиннар көтүен күзәткәннәр. Диңгез төбендәге ләмдә азык эзләгәндә дельфиннар «иминлек техникасы кагыйдәләрен» үтиләр: алар борын очларына диңгез губкасын кияләр, ул аларны яралардан, ә иң мөһиме агулы бородавчаткадан (таш-балыктан) саклый.

 

Тикшерүчеләр дельфиннарның бу шөгылен имитацияләп карыйлар һәм үзләре диңгез төбендә губка кигерткән кыска таяк ярдәмендә балык эзлиләр. 10 минут үткән саен алар ком катламыннан чыгып, качарга тырышкан балыкларны күрәләр. Балык шунда ук яңадан комга күмелергә ашыкмый, димәк бу дельфинга «саклану чарасын» ташларга һәм табышны тотарга мөмкинлек бирә.

Шулай да, барлык дельфиннар да ауда «саклану чаралары» кулланмый. Губкаларны башлыча ана дельфиннар куллана. Галимнәр моны уңышлы бала табу һәм аларны карау өчен яхшы тукланырга кирәклеге белән аңлаталар. Чөнки, әлеге диңгез төбендә яшәүче балыклар бик туклыклы һәм файдалы элементларга бай.

Моннан тыш, ана дельфиннар губка куллану серен балаларына да җиткерә ала, бу хайваннар арасындагы «мәдәни традиция»нең сирәк очрагы булып тора. Күзәтүләр барышында тикшерүчеләр өч буын дельфиннар аша «белем тапшыру»ны күзәтә алганнар.

Ихтиологлар өчен икенче сюрприз булып дельфиннар ясаган «рәсемнәр» тора. Дөрес, дельфиннар үзләренең «рәсемнәрен» каләм һәм кәгазь ярдәмендә түгел, ә башкача ясыйлар. Тирәнрәк чумып, «диңгез интеллектуаллары» һава куыклары (пузыреклар) җибәрәләр һәм башларын җәһәт генә селкеп, катлаулы композицияләр ясыйлар.

«Рәссамнар» иҗат белән чиратлап шөгыльләнәләр: берсе «рәсем ясаганда», калганнары читтән карап тора.

 

tat.nur.tatar сайтыннан алынды

2026-09-01 (Рабигыл-әхир 1448 ел.) №9.


Гыйлем алуның фазыйләтләре турында

Ислам динендә гыйлем бик зур урын алып тора. Әбу әд-Дарда исемле сәхабә (Аллаһ аннан разый булса иде): “Гыйлем иясе, яки гыйлем алучы, яки гыйлемне тыңлаучы бул. Ләкин дүртенчесе булма, һәлак булырсың”, – дип әйткән.   Моннан аңлашылганча, һәркайсыбызга гыйлемле, белемле...


Әбү Ләйс әс-Сәмәрканди сүзе буенча, наданлыкның алты билгесе

Классик ислам галимнәре арасында Әбү Ләйс әс-Сәмәрканди аерым урын алып тора. Бер яктан ул ислам хокукын тирәнтен белүе белән дан казанса, аның әхлакый камилләшүгә һәм рухи үсешкә багышланган хезмәтләре дә танылу ала. Аның «Тәнбиһүл-гафилин» («гамьсезләргә үгет-нәсыйхәт») китабы гасырлар буе...


Балаларга пәйгамбәрләр турында

Максат: пәйгамбәрләр, аларга хас сыйфатлар хакында төшенчә бирү. Пәйгамбәребез Мөхәммәд с.г.в. аның тормышының кайбер өлешләре белән таныштыру. Сөннәт төшенчәсен аңлату. Пәйгамбәребезгә иярүчеләрне мөселманнар булуын аңлату һәм пәйгамбәребезгә, башка пәйгамбәрләргә хөрмәт тәрбияләү, аңа иярү теләге...


Кайбыч районында “Кошман укулары” үтте

Кайбыч районың Кошман авылында сөннәт йоласының тарихына, аның рухи традицияләренә һәм осталары — сөннәт бабайларга багышланган фәнни-гамәли конференция булып узды. Чараны җирле мәчет һәм Казанның «Ислам кабул итүгә 1000 ел» мәдрәсәсе оештырды. Конференциядә йөздән артык кеше...


Апаста “Мирас” пансионаты ачылды

Апас муниципаль райо-нының Апас бистәсендә “Ярдәм-Помощь” иҗтимагый хәйрия фонды тарафыннан малайлар өчен “Мирас” пансионаты ачылды. Тантаналы ачылышта Татарстан Рәисе Рөстәм Миңнеханов; Апас муниципаль районы башлыгы Айрат Җиһаншин; Татарстан Мөфтиенең беренче урынбасары...