Борынгы җир асты шәһәре Нушабад: ни өчен кешеләр җир астында яшәгән?
Борынгы җир асты шәһәре Нушабад: ни өчен кешеләр җир астында яшәгән?
Иран илендәге яшеренү урыны, сәяхәтчеләр өчен кызыклы булган археологик һәйкәл – җир асты Нушабад шәһәре зиярат итүчеләрнең, сәяхәтчеләрнең берсен дә битараф калдырмый.
Нушабад шәһәре (шулай ук Уи дигән атама белән дә мәшһүр) – Иранның үзәгендә Исфаханда урнашкан. Ул үзенең җир астындагы гаҗәеп туннелләре һәм камералары белән шаккатыра, һәм аны Җир асты шәһәре дип тә йөртәләр.
Нушабад дигән исем ничек килеп чыгуы турында аерым бер легенда бар. Шул легенда буенча, Сасанид шаһы бервакыт бу тирәләрдән үткәндә, коедан су эчкән. Бу су аңа бик охшаган һәм ул монда шәһәр төзергә карар кылган, “Анушабад” дип атаган. Мәгънәсе буенча “Тәмле салкын су шәһәре” дигәнне аңлата. Тора-бара шәһәрнең исеме “Нушабад”ка әйләнгән.
Җир асты ярешенү урын-нарының барлыкка килүенең тагын бер сәбәбе – бу районда җәй көннәрендә бик каты эсселәр булуы. Мондый вакытларда әлеге районда яшәүчеләр эссе һавадан саклану өчен Нушабадка килгәннәр.
Нушабад шулай ук сугыш вакытында саклану урыны буларак та кулланылган. Гасырлар буена бу регионга яулап алучылар еш килгәннәр. 8 нче гасырдагы монгол яулары – моңа ачык мисал. Билгеле булганча, Нушабад Каҗарлар чорына кадәр җирле халык өчен төрле армияләрдән котылу урыны буларак кулланылган.
Саклану урыны булуына дәлил буларак, җир асты шәһәренең билгеле бер үзенчәлеге тора. Мәсәлән, керү урыны берничә булса да, алар бик тар һәм аннан бары тик берәм-берәм генә кереп була. Димәк яулап алучылар армиясе Нушабадта яшеренгән кешеләрне юк итү өчен үзенең күпсанлы булуына өметләнә алмаган. Ничек кенә тырышсалар да, алар бары тик берәрләп кенә керә алырлар иде.
Моннан тыш аның җилләткеч шахталары бар, чыганактан эчәргә яраклы су чыгып тора. Димәк, Җир асты шәһәрендә озак вакытка калырга була дигән фикергә килергә була.
Шулай ук бу шәһәрдә ризык саклау складлары да ясалган дигән фикер дә бар. Шәһәр буйлап хәзерге вакытта да төрле бүлмәләр сакланган. Тагын чыгынтылар да ясалган, алар кешеләр тарафыннан утыргычлар яки ятак буларак файдаланган булуы да мөмкин.
Шунысын әйтеп үтәргә кирәк, Нушабад ташландык һәм онытылган урын була. 1920 елда гына бу җирлектә яшәүче тарафыннан үз йортында кое казыганда бу шәһәрнең барлыгы ачыклана.
Икенче тапкыр ачылганнан соң, Нушабадта археологик эшләр алып барылганда, бу урын турында тагын да күбрәк өйрәнелгән. Мәсәлән, балчыктан ясалган савытлар һәм таштан эшләнелгән эш кораллары сасанидлар, ильханидлар һәм сәфәвиләр чорына туры килә. Ягъни бу шәһәр ул вакытта файдаланылган булуына ачык дәлил, шулай ук кеше сөякләре дә табылган.
Бүгенге көндә Нушабад сәяхәтчеләр өчен ачык урын һәм теләгән һәркем бу гаҗәеп шәһәрне килеп карый ала.
