ЧIурттащиял Ибрагьим

ЧIурттащиял Ибрагьим

ЧIурттащиял Ибрагьим

Ибрагьим ивкIссар ЧIурттащиял МихитIахъал тухумраятусса. Ганал буттан цIа МихитIа-Аьли диркIун дур, ниттингу Сали-бава учайсса бивкIун бур. Гайнналгу бивкIун бур ххюя арс. ОьрчIаву яла хъунама ивкIун ур Ибрагьим. ОьрчIнийва му хъинну диндалул чулухунай гъира бусса, мунил тIалавшин дуллалисса оьрчI ивкIун ур.

Ибрагьимлул дуккаву дайдирхьуну дур буттал шяраву. Яла лавгун ур дуклан Турциянавун. Гикку дуккаву къуртал дуркун, лавгун ур Сириянаву дуклан. Ибрагьимлул хъунмасса хIал бувну бур диндалул элмурду лахьлай. Сириянаву цала дуккавугу къуртал дурну, зана хьуну ур шавай.

Ибрагьимлун хъинну ххуйну лавхьхьуну бур личIи-личIисса мазру, хаснува аьраб маз. Мунал бивкIун бур ляличIисса бюхттулсса чIу. Му цала бюхттулсса чIуний Кьуръан буклакиний, ганах вичIи дирхьусса халкьуннайн аьжаивсса хIал, асар буххайсса бивкIун бур.

Шавай увкIун махъ Ибрагьимлул цала шяраву ца щаращул чIарав бувну бур цанма халват-къатта. Шяраву уссаксса хIаллай ялапар хъанай ивкIун ур га къатлуву. Ибрагьим агьалинан хъинну бусравну ивкIун ур.

Ца заманнай Ибрагьим лавгун ур хъамалу Кьукнив Къуда-СулайманнучIан. Шикку ванан ккавккун ур ххуйсса такьвалий дакIних Кьуръан ккалаккисса Сулайманнул арс ХIажи-Муса. Гукунсса мяйра шинавусса оьрчI цана ххал шайхту, ганал Къуда-Сулайманнухьгу цIувххуну, хIукму бувну бур ХIажи-Муса цачIана диндалул элму лахьхьин уцин. Му куццуй ХIажи-Муса агьну ур ЧIурттащиял шяравун.

ИбрагьимлучIа дуклай бивкIун бур шяравасса бакъасса, цайми щархъава бувкIсса оьрчIругу. Ганан ХIажи-Муса хъинну ххирасса ивкIун ур цала арс куна. Цаппара чIун лагайхту, мюрщими мутааьлимтурахь дарс дишин гьан увайсса ивкIун ур.

ИбрагьимлучIан бучIайсса бивкIссар чIявусса халкь. Инсантурал ганал халват къатлучIа ятту-гъаттара бивххун, цадакьалун бачIайсса бивкIссар. ЧIявуми халкь ганачIан бучIайсса бивкIссар цала дакIнил къумашиву кIидачIин. ЗахIматшиврувун багьминнал цалва дакIниймур Ибрагьимлухь бусайсса бивкIссар.

Ца-кIия захIматшиврувун багьсса инсаннал цIаний ЧIуртащиял Ибрагьим Агълар-ханнайн къарши увккун ивкIссар, цичIав багьана бакъасса халкьуннай зулмурду буллай унутIий. Агълардун Ибрагьим цайна къарщи увксса баяйхту, ганал хъирив цалва нукартал гьан бувссар. Амма Ибрагьим ханначIан къалавгссар. Яла Агълардул Щурагьун аьрза бувну, гила бувкIссар Ибрагьимлул хъирив. Щурагь га оьруснал дуснакьравун авкьуссар. Ганащал хьунабакьин, ихтилат бувангу щихьхьунчIав ихтияр къадуллай бивкIссар. Цаппара хIаллава диндалул аьлимтурайхчIин ихтияр ларсун, ХIажи-Муса хIаласса арамтураща бювхъунссар Ибрагьимлущал хьунабакьин. ХIажи-Муса ккаккайхту га хъинну ххари хьуну, тамансса васиятру бувссар, дуккаврил шин къуртал хьуннин мутааьлимтурахь дарсругу дихьлахьу увкуссар.

ЧIурттащиял Ибрагьимлул дуснакьраву мадарасса хIалгу бувну, цукун итххявхссарив итххявххун, лавгссар Туркнавун, Стамбуллайн. Цалва ливчIсса оьрмугу тикку гьан бувссар.

Аьишат ХIажиева

2026-09-01 (Рабиуль-Авваль 1448 ш.) №9.


Нюжмар кьини дурну къахъинмур

Бусурмансса халкьуннал дур арулва гьантлий цал тикрал шайсса байран – нюжмар кьини. Му кьини бувсса хъинбалалух, эбадатрах цамур чIумалнияр гьарзасса чири шайссар. Муниятур нюжмар-кьини хъинбала-хъиншивуртту дуллай гьан дуван хIарачат буллан бикIайсса.   Му кьини дувайсса эбадатирттава...


Аькьлукартурал махъру

МухIаммад Идавсил ﷺ асхIаб Аьбдуллагь ибн Масъоьдлул увкуну бур: «Халкьуннал учай ххаллилсса махъру. Махъру ва тIуллу цасса инсанни талихIрайн уккантIисса. Махъру тIуллаха къалавхьхьума – аьй дуван лайкь хьумари».   Аьбдуллагь ибн Аьмрдухьхьун ца инсаннал буллуссар джигьадрал хIакъиравусса суал....


Суал-жаваб

ХIан даххайсса тучандалуву бухгалтерну зун бучIиссарив? Мукунсса тучаннаву ва цаймигу хIанттия хайр ласласисса идарарттаву бухгалтерну ягу цайми къуллугъирттай зун ихтияр дакъассар, хIарамссар. Мунинсса далилнугу хъанахъиссар хIанттиха зузисса инсантурал ацIва журалий Идавсил ﷺ нааьна дурсса, имам...


Дуклаки оьрчIал нитти-буттан кумагран

ОьрчIру хъуни баву – ца чулуха захIматсса ва жаваблувшиву хъуннасса, вамур чулухагу ххарисса даву дур. Гьарцагу инсаннан ччиссар цала оьрчI-душ талихIрайн бувккун, дурккусса инсан хьуну. Аммарив чIявуминнан мукунсса хьуншиврул ци дуллан аьркинссарив кIулну къабикIай. На хIадур бував дуклаки оьрчIру...


Хъинсса тIул-тIабиаьтраясса калимарду

Хъинсса тIул-тIабиаьтран хас бувну буссар тамансса, мусил багьасса махъру. Шикку чичинну миннувасса цаппара, гъафлатравун дахьларгсса дакIру кIукIлу хьуну, хъинсса тIуллу дуллан кIункIу дуваншиврул:   МухIаммад Идавсихь ﷺ цIувххуссар: «Бусурманнава цала диндалуву яла узданма...