ЧIурттащиял Ибрагьим

ЧIурттащиял Ибрагьим

ЧIурттащиял Ибрагьим

Ибрагьим ивкIссар ЧIурттащиял МихитIахъал тухумраятусса. Ганал буттан цIа МихитIа-Аьли диркIун дур, ниттингу Сали-бава учайсса бивкIун бур. Гайнналгу бивкIун бур ххюя арс. ОьрчIаву яла хъунама ивкIун ур Ибрагьим. ОьрчIнийва му хъинну диндалул чулухунай гъира бусса, мунил тIалавшин дуллалисса оьрчI ивкIун ур.

Ибрагьимлул дуккаву дайдирхьуну дур буттал шяраву. Яла лавгун ур дуклан Турциянавун. Гикку дуккаву къуртал дуркун, лавгун ур Сириянаву дуклан. Ибрагьимлул хъунмасса хIал бувну бур диндалул элмурду лахьлай. Сириянаву цала дуккавугу къуртал дурну, зана хьуну ур шавай.

Ибрагьимлун хъинну ххуйну лавхьхьуну бур личIи-личIисса мазру, хаснува аьраб маз. Мунал бивкIун бур ляличIисса бюхттулсса чIу. Му цала бюхттулсса чIуний Кьуръан буклакиний, ганах вичIи дирхьусса халкьуннайн аьжаивсса хIал, асар буххайсса бивкIун бур.

Шавай увкIун махъ Ибрагьимлул цала шяраву ца щаращул чIарав бувну бур цанма халват-къатта. Шяраву уссаксса хIаллай ялапар хъанай ивкIун ур га къатлуву. Ибрагьим агьалинан хъинну бусравну ивкIун ур.

Ца заманнай Ибрагьим лавгун ур хъамалу Кьукнив Къуда-СулайманнучIан. Шикку ванан ккавккун ур ххуйсса такьвалий дакIних Кьуръан ккалаккисса Сулайманнул арс ХIажи-Муса. Гукунсса мяйра шинавусса оьрчI цана ххал шайхту, ганал Къуда-Сулайманнухьгу цIувххуну, хIукму бувну бур ХIажи-Муса цачIана диндалул элму лахьхьин уцин. Му куццуй ХIажи-Муса агьну ур ЧIурттащиял шяравун.

ИбрагьимлучIа дуклай бивкIун бур шяравасса бакъасса, цайми щархъава бувкIсса оьрчIругу. Ганан ХIажи-Муса хъинну ххирасса ивкIун ур цала арс куна. Цаппара чIун лагайхту, мюрщими мутааьлимтурахь дарс дишин гьан увайсса ивкIун ур.

ИбрагьимлучIан бучIайсса бивкIссар чIявусса халкь. Инсантурал ганал халват къатлучIа ятту-гъаттара бивххун, цадакьалун бачIайсса бивкIссар. ЧIявуми халкь ганачIан бучIайсса бивкIссар цала дакIнил къумашиву кIидачIин. ЗахIматшиврувун багьминнал цалва дакIниймур Ибрагьимлухь бусайсса бивкIссар.

Ца-кIия захIматшиврувун багьсса инсаннал цIаний ЧIуртащиял Ибрагьим Агълар-ханнайн къарши увккун ивкIссар, цичIав багьана бакъасса халкьуннай зулмурду буллай унутIий. Агълардун Ибрагьим цайна къарщи увксса баяйхту, ганал хъирив цалва нукартал гьан бувссар. Амма Ибрагьим ханначIан къалавгссар. Яла Агълардул Щурагьун аьрза бувну, гила бувкIссар Ибрагьимлул хъирив. Щурагь га оьруснал дуснакьравун авкьуссар. Ганащал хьунабакьин, ихтилат бувангу щихьхьунчIав ихтияр къадуллай бивкIссар. Цаппара хIаллава диндалул аьлимтурайхчIин ихтияр ларсун, ХIажи-Муса хIаласса арамтураща бювхъунссар Ибрагьимлущал хьунабакьин. ХIажи-Муса ккаккайхту га хъинну ххари хьуну, тамансса васиятру бувссар, дуккаврил шин къуртал хьуннин мутааьлимтурахь дарсругу дихьлахьу увкуссар.

ЧIурттащиял Ибрагьимлул дуснакьраву мадарасса хIалгу бувну, цукун итххявхссарив итххявххун, лавгссар Туркнавун, Стамбуллайн. Цалва ливчIсса оьрмугу тикку гьан бувссар.

Аьишат ХIажиева

2026-02-01 (Шяъбан 1447 ш.) №2.


Суал-жаваб

Щинавун оькьлакьисса инсан ккаккарча, га ххассал уваншиврул зума зия дуван бучIиссарив (щинавун ххяххарча майравух ягу кьацIливух щин духхан бюхъай)? Оьвкьуну нанисса инсан ххассал уваншиврул зума зия дуван ихтияр дуссар, ялунгума, чара бакъа ххассал уванмур буван аьркинссар. Амма мукун лирчIсса...


Аллагьнал ﷻ рязишиву

Аллагь цаятува рязи хьуну къаччисса бусурманчу акъахьунссар, цанчирча инсаннал талихI мунивур бусса. Мунияту жува хIарачат бувару хъинсса тIуллу, хъинбаларду буллан. Шикку кIицI лаганну Аллагь Тааьланан ххирасса 10 аьмал.   Оьмур лиххан байсса хъинбала. Идавсил ﷺ увкуну бур:...


Мюнпатсса дуаьрду

КIюрххил ва гьанттайнмай хъама мабитав буккин: – «Аятуль-Курси́» – Сура «Аль-Ихляс» (3-ва) – Сура «Аль-Фалякь» (3-ва) – Сура «Ан-Нас» (3-ва) – Дуаь   – Убайлул цIувххуну бур (жиндалухь): «Жу зуяту...


Нуххуву дурсса дуаь

Ибну Оьмардул бувсун бур цанма МухIаммад Идавсия ﷺ бавсса хIадис (бусала): – Ца чIумал зуяр ччяни ялапар хъанай бивкIсса шама инсан аьрххилийн бувккун бур. Най бивну бур ца нуххучIан. Хьхьу дутан пикри хьуну, гивун бувххун бур. Му чIумал гужсса гъарал ларчIун, ххяллуя хъунмасса кьун багьну,...


Кьамулмур цадакьа

Цадакьа тIисса мукъул мяъна хъинну гьартассар: ванивун буххайссар фаризасса закат ва инсаннан ка-кумаг баву. Инсаннал цува АллагьначIан ﷻ гъан хьуншиврул цаманнан хъус дулаврин учайссар цадакьа (аьрабрай – «садакьа»). Диндалул аьлимтурал луттирдаву ва мукъуйну чIявучин ккаккан...