Уручуллал ХIажимурад

Уручуллал ХIажимурад

20-мур ттуршукулул дайдихьулий Уручлав ивкIун ур ХIажимурад тIисса хъунасса аьлимчу. Му ци шинал увссарив мяйжанну кIулну бакъар. Мунал уссил арс ХIабибуллаев Оьмардул бусаврин бувну, ХIажимурад дуклай ивкIун ур Багъдадлив ва Дамасклив. Ахьтта хIажливгу лавгун ур.

ХIажимурад ивкIун ур Аллагьнал ﷻ дуллусса караматирттал заллу. Ца чIумал бивтсса бургъилух ххулу буцлацисса кIанай ХIажимурадлул увкуну бур цащаласса агьалинахь: «Зулва ххулу батIияра, цIана гъарал лачIунтIиссар, ххулу зия хьунтIиссар», - куну. Мунащал цулуй ивкIсса уссу АхIмади ивкIун ур ссавруннайнгу урувгун: «Ттурлуй, ина чу дура, ХIажимурад зун ччай акъархха?» - тIий, махсара буллан ивкIун ур. Амма ХIажимурадлул цалва ххулу бакIу бувну батIайхту, марч бишлан бивкIун бур, лухIисса ттуруллул ссав дургьуну дур. Тайннал ххулу мурчал ва гъарал зия бувну бур. Гичча шаппай бавчукун, циняв бивкIун бур мурчаха бачин къахъанай, цивппагу гъарал чят хьуну, ХIажимурадрив цавагу кIунтI къавщусса куна, кьавкьун ивкIун ур, цувагу паракьатну, дирисса шаттирай най ивкIун ур. Миннал ххуллий диркIун дур нех. Гъарал га нех зумардава дуккан дурну, чартту, кьунтту лавсун най бивкIун бур. ХIажимурадлул цала аьсав неххай дирхьукун, щин паракьат хьуну, чIугу кьабагьну бур. «Анаварну тий чулин лахъияра», – куну бур ХIажимурадлул, миннал хъирив цувагу лавхъун ур. Миккува чансса ялавай нех лахълай ивкIун ур ца бурттигьу. Неххал лавсун нанисса чарттал ганал чал ччанну гъагъан дурну дур, муксса гужсса мугьали бивкIун бур. Яла вайннал танал чу бивххун, бурчу ликкан кумаг бувну бур, чапур къахьуншиврул.

– Уручлав уссия Хъис-МахIаммад тIисса адимина», – буслай ур Оьмар. Ца чIумал му ивкIссар хъу ттихIин най. Ххуллий цала хьхьичI мунан хьуна авкьуну ур ХIажимурад. МахIаммад авчуну ур левчуна кIанал хъирив лаян ччай. ХIажимурадрив най ивкIун ур паракьатсса шаттирай. Цуксса хIарачат буварчагу, ца шаттиралвагу кIаначIан гъан къавхьуну ур, цува нанисса кIанайн ияннин. «Ва ци ишрикьай, ХIажимурад, на левчуну най вичIан ца шаттиралвагу гъан къавхьунна, ва ци ишри?» - махIаттал хьуну ур Хъис-МахIаммад. ХIажимурадлулгу хъярчирахун бивхьуну, увкуну бур: «Ина ттул шагу вила шагу ца буллай урав, хIазран бакъархха вин «Хъис» учайсса», - куну. Му куццуй ХIажимурадлул цавурасса караматру кьюлтI дувайсса диркIун дур.

Ца чIумал ХIажимурад лавгун ур Ахъушав Аьли-хIажиначIан. Му чIумал ХIажимурадлул бутта бивкIулул шаний ивкIун ур. Уручлату ХIажимурадлул хъирив гьан увну ур яла анавармур чугу буллуну Чавтара тIисса жагьил. Ахъушав ивукун, Чавтарал увкуну бур: «ХIажимурад, ма ва чу буца, вил бутта ивчIавай урча, ваний насу шяравун!», - куну. «Ттун кIулли, ина насу, нагу учIаннача», - куну бур ХIажимурадлул. «Укун анаварсса чу щил буссар, дирину ачу, вила ппу ивчIавай урча!», - ялагу куну бур Чавтарал. «Насу, на шиккусса къуллугъругу къуртал бувну учIаннача», - увкуну бур ХIажимурадлул. Чавтара балчаннуй буртти ивкIун: «На ххал банна ванияр анаварсса чу щил бурив», – куну, мархьгу бишлай, махъунайгу уруглай, ххяххан бувну бур. Гьаннилухччи тIисса кIанайн ивукун, гикку Чавтаран ккавккун ур ХIажимурад чакгу бувну, усру лахлай. «Шиччавагу буртти икIу!», - куну бур Чавтарал, амма ХIажимурад ялагу рязи къавхьуну ур. Чавтара шяравун ивукун, мунан лявкъуну ур ХIажимурад цала буттаха Ясин ккалай бачIиннуйн ивну. МахIаттал хьусса Чавтарал гиккун бавтIминнахь: «Ттун ца аьламатшиву ккарккунни, амма буслай зу вих къахьунссару!», - куну бур. ХIажимурадлулгу цала караматру бюхъавай щинчIав кIул къадувайсса диркIун дур.

20-ку шиннардий Ахъушату увкIун ур райкомрал секретарь мизит лакьин. «Мизит зул бакъар, ва Аллагьнал ﷻ къаттар, ина Аллагьнащал ﷻ циван бяст буллай ура?» - куну бур мунахь ХIажимурадлул. «Аллагь ﷻ щин ккавкссар, вин ккавкрив? Аллагь ﷻ акъассар!» - тIун ивкIун ур секретарь. Микку ХIажимурадлул: «Уттигу гъалгъа тIутIу», - куну, ца дуаь дурккуну, мунал маз бавхIуну бур. Маъ-муъ тIий, ци банссарив къакIулну, Ахъушав Аьли-хIажиначIан лавгун, мунал маз ита бакьин бувссар тIар. Яла му лавгун милицанал начальникначIан, ХIажимурад увгьуну дуснакь ува, куссар. Начальник лавгун ур Уручлав ХIажимурадлучIан. «Вин кIулссара на, ттунгу ина кIулла, амма на гьан увунна райкомрал секретарьнал ина угьан», - увкуну бур. «Вин кIулссар на чунчIав къалихъантIишиву, ацIния шанма гьантлийсса ити ттула ишру къуртал буван, ацIния мукьилчинмур кьини ухьхьу», – куну бур ХIажимурадлул. Милица махъунай лавгун, бувсун бур секретарьнахь цалва ХIажимурадлун ацIния шанма гьантлийсса манзил буллушиву. АцIния мукьилчинмур кьини, ХIажимурад цала къатлува уккан чIал хъанай урхха тIий, гъан-маччами мунал къатлувун бурувгсса, суруравунгу ахьлавгун, рухI дуллуну лявкъуну ур. Му уччин кьатIув уккан уллалисса чIумал хъинну аьжаивсса, хъунисса кIунтIру бусса гъарал ларчIун дур, бивтусса бургъилух ссурулккурттагу бувккун бур. ХIажимурад гьаттаву ивхьукун, гъаралгу кьадагьну дур.

И. ОЬМАРОВ

2026-07-01 (МухIаррам 1448 ш.) №7.


Неъматрал кьимат

Ца билаятрай къурагъсса шин хьуну, щин чан хьуну диркIун дур. Гиккусса ца мискинсса адиминан пикри хьуну бур, щин дукканхьуви тIий, аьрщараву къуй дуккан. Дуклай чансса куртI шайхту лявкъуну бур ссаллив бувцIусса хъунмасса буттукьа.   Га тIивтIусса адимина хIайран хьуну ливчIун ур гиву думур...


Чак зия буваймур

Кьасттирай чаклил рукну, шартI кьадитарча чак зия шайссар. Ягу кьасттирай ххишала рукнурду дуварча: сужда-рукуъ куннасса, зия шайссар.   Кьуръан, зикри, дуаь дакъасса цамур гъалгъа кьасттирай барча зия шайссар. Кьасттирай хъян ивкIун, аьтIун ивкIун, цIуру-кIуру бувну, уф-агь увкуну, кIира...


НеъматирттацIа къахьун дуккайсса дуаь

Оьмардул арснал Аьбдуллагьлул бувсун бур МухIаммад Идавсил ﷺ укунсса дуаь дайва куну:   اللهُمَّ إِنِّي أَعُوذُ بِكَ مِنْ زَوَالِ نِعْمَتِكَ، وَتَحَوُّلِ عَافِيَتِكَ، وَفُجَاءَةِ نِقْمَتِكَ، وَجَمِيعِ سَخَطِكَ «Алла́гьумма инни́ ао́ьзу бика мин зава́ли ниъматика ва тахIаввали...


Къулагъас дувантIиссар тарбиялух

Жунма кIулсса куццуй, ЦIуминалийсса ЦIуссалакрал шяраву буллай бур хъунмасса РувхIанийсса центр ва мадраса. Ванин дирзун дур машгьурсса щейх Сайфуллагь-Кьади Башларовлул цIа. ХIакьину ва даврий каялувшиву дуллай ур ЦIуссалакрал райондалул имам Аьбдуллагь МухIаммадов. Ванал жухь бувсунни мадраса...


Хъинсса хасият – диндалул аслу

Хъинсса хасият думанан муния хайр бияйссар дунияллий ва ахиратраву, муния бувсун бур хIадисраву. Ца чIумал Аьббаслул Идавсихь ﷺ цIувххуссар: «Я Расулуллагь, вий аякьа дуллай ивкIунтIий АбутIалиблун ахиратраву мюнпат биянтIиссарив?» «БиянтIиссар, ттуй аякьа къадурссания, га...