Уручуллал ХIажимурад

Уручуллал ХIажимурад

20-мур ттуршукулул дайдихьулий Уручлав ивкIун ур ХIажимурад тIисса хъунасса аьлимчу. Му ци шинал увссарив мяйжанну кIулну бакъар. Мунал уссил арс ХIабибуллаев Оьмардул бусаврин бувну, ХIажимурад дуклай ивкIун ур Багъдадлив ва Дамасклив. Ахьтта хIажливгу лавгун ур.

ХIажимурад ивкIун ур Аллагьнал ﷻ дуллусса караматирттал заллу. Ца чIумал бивтсса бургъилух ххулу буцлацисса кIанай ХIажимурадлул увкуну бур цащаласса агьалинахь: «Зулва ххулу батIияра, цIана гъарал лачIунтIиссар, ххулу зия хьунтIиссар», - куну. Мунащал цулуй ивкIсса уссу АхIмади ивкIун ур ссавруннайнгу урувгун: «Ттурлуй, ина чу дура, ХIажимурад зун ччай акъархха?» - тIий, махсара буллан ивкIун ур. Амма ХIажимурадлул цалва ххулу бакIу бувну батIайхту, марч бишлан бивкIун бур, лухIисса ттуруллул ссав дургьуну дур. Тайннал ххулу мурчал ва гъарал зия бувну бур. Гичча шаппай бавчукун, циняв бивкIун бур мурчаха бачин къахъанай, цивппагу гъарал чят хьуну, ХIажимурадрив цавагу кIунтI къавщусса куна, кьавкьун ивкIун ур, цувагу паракьатну, дирисса шаттирай най ивкIун ур. Миннал ххуллий диркIун дур нех. Гъарал га нех зумардава дуккан дурну, чартту, кьунтту лавсун най бивкIун бур. ХIажимурадлул цала аьсав неххай дирхьукун, щин паракьат хьуну, чIугу кьабагьну бур. «Анаварну тий чулин лахъияра», – куну бур ХIажимурадлул, миннал хъирив цувагу лавхъун ур. Миккува чансса ялавай нех лахълай ивкIун ур ца бурттигьу. Неххал лавсун нанисса чарттал ганал чал ччанну гъагъан дурну дур, муксса гужсса мугьали бивкIун бур. Яла вайннал танал чу бивххун, бурчу ликкан кумаг бувну бур, чапур къахьуншиврул.

– Уручлав уссия Хъис-МахIаммад тIисса адимина», – буслай ур Оьмар. Ца чIумал му ивкIссар хъу ттихIин най. Ххуллий цала хьхьичI мунан хьуна авкьуну ур ХIажимурад. МахIаммад авчуну ур левчуна кIанал хъирив лаян ччай. ХIажимурадрив най ивкIун ур паракьатсса шаттирай. Цуксса хIарачат буварчагу, ца шаттиралвагу кIаначIан гъан къавхьуну ур, цува нанисса кIанайн ияннин. «Ва ци ишрикьай, ХIажимурад, на левчуну най вичIан ца шаттиралвагу гъан къавхьунна, ва ци ишри?» - махIаттал хьуну ур Хъис-МахIаммад. ХIажимурадлулгу хъярчирахун бивхьуну, увкуну бур: «Ина ттул шагу вила шагу ца буллай урав, хIазран бакъархха вин «Хъис» учайсса», - куну. Му куццуй ХIажимурадлул цавурасса караматру кьюлтI дувайсса диркIун дур.

Ца чIумал ХIажимурад лавгун ур Ахъушав Аьли-хIажиначIан. Му чIумал ХIажимурадлул бутта бивкIулул шаний ивкIун ур. Уручлату ХIажимурадлул хъирив гьан увну ур яла анавармур чугу буллуну Чавтара тIисса жагьил. Ахъушав ивукун, Чавтарал увкуну бур: «ХIажимурад, ма ва чу буца, вил бутта ивчIавай урча, ваний насу шяравун!», - куну. «Ттун кIулли, ина насу, нагу учIаннача», - куну бур ХIажимурадлул. «Укун анаварсса чу щил буссар, дирину ачу, вила ппу ивчIавай урча!», - ялагу куну бур Чавтарал. «Насу, на шиккусса къуллугъругу къуртал бувну учIаннача», - увкуну бур ХIажимурадлул. Чавтара балчаннуй буртти ивкIун: «На ххал банна ванияр анаварсса чу щил бурив», – куну, мархьгу бишлай, махъунайгу уруглай, ххяххан бувну бур. Гьаннилухччи тIисса кIанайн ивукун, гикку Чавтаран ккавккун ур ХIажимурад чакгу бувну, усру лахлай. «Шиччавагу буртти икIу!», - куну бур Чавтарал, амма ХIажимурад ялагу рязи къавхьуну ур. Чавтара шяравун ивукун, мунан лявкъуну ур ХIажимурад цала буттаха Ясин ккалай бачIиннуйн ивну. МахIаттал хьусса Чавтарал гиккун бавтIминнахь: «Ттун ца аьламатшиву ккарккунни, амма буслай зу вих къахьунссару!», - куну бур. ХIажимурадлулгу цала караматру бюхъавай щинчIав кIул къадувайсса диркIун дур.

20-ку шиннардий Ахъушату увкIун ур райкомрал секретарь мизит лакьин. «Мизит зул бакъар, ва Аллагьнал ﷻ къаттар, ина Аллагьнащал ﷻ циван бяст буллай ура?» - куну бур мунахь ХIажимурадлул. «Аллагь ﷻ щин ккавкссар, вин ккавкрив? Аллагь ﷻ акъассар!» - тIун ивкIун ур секретарь. Микку ХIажимурадлул: «Уттигу гъалгъа тIутIу», - куну, ца дуаь дурккуну, мунал маз бавхIуну бур. Маъ-муъ тIий, ци банссарив къакIулну, Ахъушав Аьли-хIажиначIан лавгун, мунал маз ита бакьин бувссар тIар. Яла му лавгун милицанал начальникначIан, ХIажимурад увгьуну дуснакь ува, куссар. Начальник лавгун ур Уручлав ХIажимурадлучIан. «Вин кIулссара на, ттунгу ина кIулла, амма на гьан увунна райкомрал секретарьнал ина угьан», - увкуну бур. «Вин кIулссар на чунчIав къалихъантIишиву, ацIния шанма гьантлийсса ити ттула ишру къуртал буван, ацIния мукьилчинмур кьини ухьхьу», – куну бур ХIажимурадлул. Милица махъунай лавгун, бувсун бур секретарьнахь цалва ХIажимурадлун ацIния шанма гьантлийсса манзил буллушиву. АцIния мукьилчинмур кьини, ХIажимурад цала къатлува уккан чIал хъанай урхха тIий, гъан-маччами мунал къатлувун бурувгсса, суруравунгу ахьлавгун, рухI дуллуну лявкъуну ур. Му уччин кьатIув уккан уллалисса чIумал хъинну аьжаивсса, хъунисса кIунтIру бусса гъарал ларчIун дур, бивтусса бургъилух ссурулккурттагу бувккун бур. ХIажимурад гьаттаву ивхьукун, гъаралгу кьадагьну дур.

И. ОЬМАРОВ

2026-04-01 (Шавваль 1447 ш.) №4.


Таваккулданиясса мусил махъру

    Таваккулданул мяъна дурчIин дуллалисса калимартту:   Идавсил ﷺ увкуссар: «Халкьуннаву яла гужма хьун ччиманал Аллагьнайн ﷻ таваккул бутича». ЯхIъя ибн Муа́ьзлухь цIувххуссар: «Инсан таваккул бутайману та ккаллиссар?» «Цала Заллуну Аллагь ﷻ...


Лакрал миллатрал мажлис

Март зурул 18-нний Дагъусттаннал Муфтиятрал сипталийну МахIачкъалаливсса «Европа» тIисса залдануву хьунни чIявусса лак гьурттусса зумаритавал мажлис – ифтIар. Зал щапI куну бувцIуну бия, аьдатрайн бувну, мажлис байбивхьуна Мубараксса Кьуръандалул аятирттая, ккалаккиману ия...


ХIабибнал ﷺ дуниял кьадитаврил бусала

Ца хавар бусанда, вичIи дишара Кьуръан-хIадис бувсун къабувчIайминнан, Аьжам шеъри бувну ХIабиб ﷺ кIицI анда Цал шафааьт жунма бияйрив ккаккан. Муъжизатру буслай гъалгъа буварча, КIивагу иттату макь экьи лагай, Цув кIицI лагаврийну ихтилат барча, Вай кьянкьасса дакIру кIукIлу хьун...


ЧIун ва иман

МухIаммад Идавсил ﷺ асхIабтал бавтIсса кIанттавату ппив къашайва тIар сура «аль-Аьср» къабувккуну. Ва бур Кьуръандалул ца яла кутIамур сура, цинугу шанма аят бусса. Ванил цалчинмур аятраву Заннал увкуну бур (мяъна): «Хъа буллай ура ахттакьун чIумуйн».   Аллагьу...


Иман цIакь дувансса давуртту

Идавсих ﷺ вичIи дирхьума – Аллагьнайн ﷻ мютIи хьумари. «Нур» тIисса суралуву увкуну бур: «Аллагьнайн ﷻ ва Идавсийн ﷺ мютIину бикIи, акъахьурча зун жаваб дулун багьантIиссар». Вай мукъурттил мяйжан буллай бур Идавсил ﷺ ххуллу (сунна) бувгьуну бачаврийну инсантурайн...