25 шин ларгунни…

25 шин ларгунни…

25 шин ларгунни…

Гьашину Дагъусттаннай бюхттулну кIицI ларгунни жула аьрщарайн ххявхсса дунияллул террористътал ххит бувния махъсса 25 шинал юбилей. Цинявннан ххуйну дакIнийссар жула халкьуннайх кьини дурксса дяъвилул гьантри. 1999 шинал иширттаву Дагъусттаннал халкьуннал ккаккан дурссия хIат-хIисав дакъасса чувшиву, цачIушиву, куннал кув бугьаву. Цила бикIайкунсса дяъви най бивкIссар сентябрь зурул гьантрай ЦIуссалакрал райондалий.

 

Яла чIявусса ливтIуссагу, бивщуссагу шиккур хьусса. ЦIуссалакрал райотделданул 32 милицанал зузалал, Аьрасатнал аьралитурал, ополчентурал ва укунмасса халкьуннал жанну дуллуссар Ватан чапхунчитурая дуручлай. Укунмагу чIявусса бакIрачIан бувкIсса ЦIуссалакрал агьулданул ялун ва кьинигу дирссар.

Ххуллункьини, сентябрь зурул 14-нний, райондалий хьунни тай иширттая бусласисса, чапхунчитурайн данди бавцIуну жанну дуллусса вирттал дакIнин бичлачисса аьпалул мажлисру. МуницIунна ва кьини кIицI лаглай бия ЦIуссалакрал район сакин хьуну 80 шин хъанахъисса юбилейгу.

Шикку гьуртту хьунни ДР-лул бакIчи Сергей Меликов, ДР-лул ХIукуматрал председательнал хъиривчу Заур Эминов, ДР-лул Халкьуннал Мажлисрал депутат Артур Исрапилов, Липецкаллал ОМОН-далул командир, полковник Сергей Сковородин, генерал Муслим Даххаев, таний ЦIуссалакрал райондалул бакIчину ивкIсса Тамерлан Оьмаев, ДР-лул экономикалул министр ХIажи Султанов, Халкьуннал Мажлисрал депутат Марат Илиясов, Дагъусттаннал энергетикалул министр Марат Шехалиев, Ккуллал ва Лакрал районнаясса делегациярду ва цаймигу бусравсса хъамал. Мероприятиярттай гьуртту хьун оьвкуну бия ЦIуссалакрал аьрщарай къучагъшиврий жанну дуллусса аьралитурал нитти-буттайн ва гъан-маччанайн.

Аьпалул мажлисру байбивхьуна ТIюхчардал шярава. Сергей Меликовлул ва ЦIуссалакрал райондалул хъунама МаматIи ХIамзатов бакIчисса делегациялул тIутIив дирхьуна ТIюхчардал шяраву жанну дуллусса аьралитурансса гьайкалдануцI.

Та аьратталсса ппурттуву Чачаннал дазуя шяравун нанисса ххуллу буручлай бивкIссар Дагъусттаннал милицанал блокпост.

Хъиривмур аьпалул мажлис хьунни «Телевышка» 715,3 м. лахъазанттуй жан дуллуминнан дацIан дурсса гьайкалданучIа. Шикку бусалардавун дагьссар, 100-хъул боевиктурайн данди бавцIуну, жандалия ка ларсун лахъазан дуручлай бивкIсса милицалтрал чIирисса кьюкьа. Таний ккаккан дурсса къучагъшиврухлу Аьрасатнал Вирттаврал цIарду дуллуссар лейтенант Халид Мурачуевлун ва сержант Мутай Исяевлун.

Щархъаву аьпалул мажлисру бувну мукьах, цинявппагу бувкIунни байрандалун хасну чIюлу бувсса ЦIуссалакрал шяраваллил майданнив. Ши-кку тIивтIуну бия Дагъусттаннал миллатирттал майданну.

Райондалул жямат барча буллалисса ихтилат бунни Республикалул бакIчинал. Ванал кIицI ларгунни 1999 шинал Дагъусттаннайн ярагъуннищалсса къачагътал ххявхсса чIумал ЦIуссалакрал райондалул жяматрал ккаккан дурсса чувшивуртту. ДакIнин бувтунни ЦIуссалакрал райондалий хьусса дяъвилул иширттаву ккаккан дурсса къучагъшивурттахлу 13 инсаннан – виваллил иширттал зузалтран ва аьралитуран, Аьрасатнал Вирттаврал цIарду дуллушиву.

– ЦIуссалакрал райондалул ца агьамсса кIану бугьлагьиссар жула республикалул оьрмулуву, чирчуссар жула тарихраву чувшиврул лажин. Сентябрь зурул 5-сса кьини ккаллиссар райондалий дакъассагу, щалагу Ухссавнил Ккавкказнавугу терроризм ххит даврин дайдихьу дурсса кьинину. ЦIуссалакрал райондалул яла хъунмур аваданшиву хъанахъиссар шикку ялапар хъанахъисса агьлу. ЗахIмат ххирасса, къучагъсса, иш багьний кьини лахъан хIадурсса. Ополчентурая, укунмасса инсантурая генералтурайн бияннин, яхIирай цала кьини лархъсса инсанталли ЦIуссалакрал жямат. 1999 шинал, цала аьрщарайн дунияллул террористътал ххяххайхту, ЦIуссалакрал райондалул 2000-нния ливчусса инсантал бувхссар ополчентурал кьюкьравун, – увкуна Республикалул бакIчинал.

1999 шинал ишру дакIнин бичлачисса, Аьрасатнал аьралунналгу, ЦIуссалакрал милицалтралгу, ополчентуралгу къучагъшивриясса ихтилатру бунни Тамерлан Оьмаевлул, полковник Сергей Сковородиннул.

– ХIакьину зу махIаттал бувну буру ЦIуссалакрал райондалул агьалинал узданшиврул, хъамал ххирашиврул. Нарив 25 шинал хьхьичIва махIаттал унна вайннал агьалинал чувшиврул ва чумартшиврул. Дагъусттан никирттайн бутан щищакIуй къавхьуссар ва къахьунтIиссар. Тай иширттаву жува ккаккан бувссар Аьрасат гуж-цIакь бусса билаят бушиву, – увкунни Сергей Сковородиннул.

Ва кьини жяматрал хъинну бусравну, хIурматрай хьунаавкьунни тай дяъвилул иширттаву хъуннасса хъар лархъсса, таний райондалул виваллил иширттал отделданул хъунаману ивкIсса генерал Муслим Даххаев.

– Ттун ххуйну дакIний дур тай чIунну, цинявппагу ттула зузалт. Тай иширттаву жанну дуллусса ттула зузалтрал ниттихъул, кулпатру итталун багьлай, дакI къумалаглай дур. 1999 шиналсса дяъвилул иширттаву буниялагу хъуннасса хъар лархъссар милицанал зузалтрал. ЧIявуссаннал цала жанну дуллуссар жува паракьатну оьрму бутланшиврул. Къучагътурал аьпа абад баву, ялун нанисса никирахь минная бусаву жула буржри, – увкунни Муслим Даххаевлул.

 

Имара Саидова

2026-06-01 (Зуль-ХIижжа 1447 ш.) №6.


Шинал дайдихьу

Бусурманнал календарьданул (гьижралул) цIусса шин дайдишайссар МухIаррам зуруя. Ванил ца агьамшивугу – инсаннал цала оьрмулул, тIуллал, давурттал хIисав дувайсса чIун хъанахъиссар. Оьмар-асхIабнал увкуссар: «Зула оьрмулул хIисав зува ласияра, зуятура хIисав ласуннин (дунияллия...


АхIмакьманал лишан

ХьхьичIазаманнай ца аькьлукар най ивкIун ур цала иширттай Бухаралив. Ганан ххуллул гьалмахчуну бакIрайн агьну ур хъинну маз чIявусса адимина. Ганал аькьлукарнахьхьун чIявусса суаллу буллай, жаваб дулуннин къаавцIуну, цала ва цайминнал оьрмурдавасса ишругу буслай, ивкIун ур.   Акьлукар...


Суал-жаваб

Жува кIюрххил чаклил кIилчинмур ракааьтраву дуккару «КьунутI» («Магьдина») тIисса дуаь. Жяматращал чак буллай унува имамнал му къадуккирча ци буван аьркинссар? Имамнал кIюрххил чакливу «КьунутI» къадуккирча, мунал хъирив чак буллалиманахь ихтияр дуссар цаллалу...


Оьрмулуву яла агьаммур

Жунма гьарцаннан кIулну бикIан аьркинссар жува ва дунияллийн циван бувкссарув. ЧIявусса инсантал, хаснува философтал, бикIай луглай оьрмулул мурадрах, амма инсаннал аькьлулул ссуссукьушиврул цIаний, цала дакIнин ччимур оьрмулул мурад бухьунссар тIисса хIукмулийн бучIай.   Миннахь цIуххирча,...


Имам Гъазалил насихIатру

Исламрал тарихраву ца яла машгьурма аьлимчу ивкIссар имам МухIаммад Абу ХIамид аль-Гъазали. Ганан ХIужжатуль-Ислам – «Исламрал ХIучча» тIисса ялунцIа дирзун диркIссар. Имамнал луттирду азарда шинал мутталий бусурманнал умматран чаннайн буккансса чаннацIукуну хъанай бур. Шикку...