Исламраву цалчинми

Исламраву цалчинми

Исламраву цалчинми

Жухьва цIуххирча цалчин космосравун левхсса инсан цури куну, жува мугьлат бакъа Гагарин куну жаваб дулару. Амма цалчин «Бисмиллагь» щил чивчуссарив чIявуминнан къакIулли.

 

Гьарзад кIулну ччисса мюрщи оьрчIал нитти-буттахьхьун мукунсса суал булурча, миннахь жува цир учинтIисса, нач къахьунссарив? Исламраву личIи-личIисса кIанттурдай цалчинми ца бивкIссарив кIул хьун ччарча, вай жавабру дакIний дитияра:

Цалчин «Бисмиллагь» чивчума – Сулайман Идавс.

Цалчин Зам-зам щин хIарчIма – Исмяил Идавс.

Цалчин суннат (хитан) бувсса адимина – Ибрагьим Идавс.

Цалчин Кьиямасса кьини янна лаххантIима – Ибрагьим Идавс.

Цалчин Кьиямасса кьини Аллагьнал ﷻ  цайн оьвчинтIима – Адам Идавс.

Цалчин Сафа ва Марва бакIурдал дянив Саъю бувмур – Гьажар, Исмяил Идавсил нину.

Цалчин Кьиямасса Кьини изан увантIима – МухIаммад Идавс ﷺ.

Цалчинма Исламрал халиф – Абу Бакр Сиддикь.

Цалчин гьижралул календарь ишла бувма – Оьмар бин Аль-ХатIтIаб.

Цалчин халифнал къуллугъ кьабивтма – ХIасан бин Аьли.

Цалчин МухIаммад Идавсин ﷺ ккукку буллусса хъамитайпа – Сувайба.

Цалчин Исламраву шагьид хьусса адимина – Ясир.

Цалчин Исламраву шагьид хьусса хъамитайпа – Сумайя бинт ХаятI.

Цалчин МухIаммад Идавсил ﷺ хIадис чивчума – Аьбдуллагь бин Аьмр бин Аьс.

Цалчин Аллагьнал ﷻ  ххуллий талатавриву чIатIаракI риртма – Саъд ибн Абу Вакьас.

Цалчин Исламраву азан бувккума – Билал бин РабахI.

Цалчин Идавсищал ﷺ архIал чак бувма – Аьли бин Абу ТIалиб.

Цалчин Идавсил ﷺ мизитраву минбар бувма – Тамим Ад-Дарий.

Цалчин Аллагьнал ﷻ  ххуллий тур ишла дурма – Зубайр бин Аьввам.

Цалчин МухIаммад Идавсил ﷺ оьрмулиясса лу сакин бувма – Иббан бин Оьсман бин Аьффан.

Цалчин Идавсин ﷺ иман дирхьусса инсан – Хадижат бинт Хувайлид.

Цалчин исламрал юриспруденция (усулу-ддин) сакин дурма – Имам Аш-Шафии.

Цалчин Исламраву дуснакь бувма – Аьли бин АбутIалиб.

Цалчинма бусурманнал паччахI (монарх) – Муаьвия ибн Абу Суфьян.

Цалчин халкьуннансса библиотека бувма – Гьарун Ар-Рашид.

Цалчин Исламраву «байтул-мал» (хазна) бувма – Оьмар бин ХатIтIаб.

МухIаммад Идавсил ﷺ хъирив цалчин Кьуръан дакIних лавхьхьума – Аьли ибн АбутIалиб.

Маккаливсса Масжидул-хIарамраву цалчин минара бувма – халиф Абу Жяъфар аль-Мансур.

Исламраву цалчинма илчи (посол) – Мусаьб бин Оьмайр.

Цалчин Алжаннавун уххан увантIима – МухIаммад Идавс ﷺ.

 

Ибрагьим Аьлиев

2026-04-01 (Шавваль 1447 ш.) №4.


Иман цIакь дувансса давуртту

Идавсих ﷺ вичIи дирхьума – Аллагьнайн ﷻ мютIи хьумари. «Нур» тIисса суралуву увкуну бур: «Аллагьнайн ﷻ ва Идавсийн ﷺ мютIину бикIи, акъахьурча зун жаваб дулун багьантIиссар». Вай мукъурттил мяйжан буллай бур Идавсил ﷺ ххуллу (сунна) бувгьуну бачаврийну инсантурайн...


Лажинлякъул лишан

Инсаннахьхьун ядуван дуллусса задрайн «аманат» учайссар. Ва бур аьрабрава лакку мазравунгу цайми бусурман миллатирттал мазурдивунгу бувкIсса махъ.   Аманат тIисса махъ аьрабрая таржума бувайссар «буллусса махъ бугьаву, дакI тIайлашиву, вихшала» тIисса мяънардай....


ЛирчIсса зумарду

Гьарца бусурманчунан кIулну бикIан аьркинссар хъирив лахъан дуллалисса эбадатгу, чIумуй дурмургу ца даражалий къадикIайшиву. Мунияту учайссар жагьилну унува дурмур хъинссар, хъунав хьукун дурмунияр, куну.   Мунин бувну, зумарду цила чIу-мал дургьуну щаллу дуван хIарачат бан аьркинссар....


ЧIун ва иман

МухIаммад Идавсил ﷺ асхIабтал бавтIсса кIанттавату ппив къашайва тIар сура «аль-Аьср» къабувккуну. Ва бур Кьуръандалул ца яла кутIамур сура, цинугу шанма аят бусса. Ванил цалчинмур аятраву Заннал увкуну бур (мяъна): «Хъа буллай ура ахттакьун чIумуйн».   Аллагьу...


Таваккулданиясса мусил махъру

    Таваккулданул мяъна дурчIин дуллалисса калимартту:   Идавсил ﷺ увкуссар: «Халкьуннаву яла гужма хьун ччиманал Аллагьнайн ﷻ таваккул бутича». ЯхIъя ибн Муа́ьзлухь цIувххуссар: «Инсан таваккул бутайману та ккаллиссар?» «Цала Заллуну Аллагь ﷻ...