Исламраву цалчинми

Исламраву цалчинми

Исламраву цалчинми

Жухьва цIуххирча цалчин космосравун левхсса инсан цури куну, жува мугьлат бакъа Гагарин куну жаваб дулару. Амма цалчин «Бисмиллагь» щил чивчуссарив чIявуминнан къакIулли.

 

Гьарзад кIулну ччисса мюрщи оьрчIал нитти-буттахьхьун мукунсса суал булурча, миннахь жува цир учинтIисса, нач къахьунссарив? Исламраву личIи-личIисса кIанттурдай цалчинми ца бивкIссарив кIул хьун ччарча, вай жавабру дакIний дитияра:

Цалчин «Бисмиллагь» чивчума – Сулайман Идавс.

Цалчин Зам-зам щин хIарчIма – Исмяил Идавс.

Цалчин суннат (хитан) бувсса адимина – Ибрагьим Идавс.

Цалчин Кьиямасса кьини янна лаххантIима – Ибрагьим Идавс.

Цалчин Кьиямасса кьини Аллагьнал ﷻ  цайн оьвчинтIима – Адам Идавс.

Цалчин Сафа ва Марва бакIурдал дянив Саъю бувмур – Гьажар, Исмяил Идавсил нину.

Цалчин Кьиямасса Кьини изан увантIима – МухIаммад Идавс ﷺ.

Цалчинма Исламрал халиф – Абу Бакр Сиддикь.

Цалчин гьижралул календарь ишла бувма – Оьмар бин Аль-ХатIтIаб.

Цалчин халифнал къуллугъ кьабивтма – ХIасан бин Аьли.

Цалчин МухIаммад Идавсин ﷺ ккукку буллусса хъамитайпа – Сувайба.

Цалчин Исламраву шагьид хьусса адимина – Ясир.

Цалчин Исламраву шагьид хьусса хъамитайпа – Сумайя бинт ХаятI.

Цалчин МухIаммад Идавсил ﷺ хIадис чивчума – Аьбдуллагь бин Аьмр бин Аьс.

Цалчин Аллагьнал ﷻ  ххуллий талатавриву чIатIаракI риртма – Саъд ибн Абу Вакьас.

Цалчин Исламраву азан бувккума – Билал бин РабахI.

Цалчин Идавсищал ﷺ архIал чак бувма – Аьли бин Абу ТIалиб.

Цалчин Идавсил ﷺ мизитраву минбар бувма – Тамим Ад-Дарий.

Цалчин Аллагьнал ﷻ  ххуллий тур ишла дурма – Зубайр бин Аьввам.

Цалчин МухIаммад Идавсил ﷺ оьрмулиясса лу сакин бувма – Иббан бин Оьсман бин Аьффан.

Цалчин Идавсин ﷺ иман дирхьусса инсан – Хадижат бинт Хувайлид.

Цалчин исламрал юриспруденция (усулу-ддин) сакин дурма – Имам Аш-Шафии.

Цалчин Исламраву дуснакь бувма – Аьли бин АбутIалиб.

Цалчинма бусурманнал паччахI (монарх) – Муаьвия ибн Абу Суфьян.

Цалчин халкьуннансса библиотека бувма – Гьарун Ар-Рашид.

Цалчин Исламраву «байтул-мал» (хазна) бувма – Оьмар бин ХатIтIаб.

МухIаммад Идавсил ﷺ хъирив цалчин Кьуръан дакIних лавхьхьума – Аьли ибн АбутIалиб.

Маккаливсса Масжидул-хIарамраву цалчин минара бувма – халиф Абу Жяъфар аль-Мансур.

Исламраву цалчинма илчи (посол) – Мусаьб бин Оьмайр.

Цалчин Алжаннавун уххан увантIима – МухIаммад Идавс ﷺ.

 

Ибрагьим Аьлиев

2026-08-01 (Сафар 1448 ш.) №8.


Хъинмунил гьану

Имам Муслимлул луттираву бур укунсса хIадис: «МухIаммад Идавсил ﷺ увкуна: "Аллагь Тааьла МарцIмари, марцIмур дакъа кьамулгу къадуваймари».   Кьуръандалуву Аллагьнал ﷻ халкьуннайн амру бувссар идавстурайхчIин: «Зу дукияра марцIмур, тIуллугу хъинсса дуллали»...


Мурахас хьусса цучIав акъассар

Инсан цуксса дин дусса, иман цIакьсса ухьурчагу, оьрму щаллу буваншиврул ганан чара бакъа аьркинссар лякъин хъус, дукия, цува дузал увансса маэшат буллан. Цува ва цала кулпат щаллу баву – цумацагу бусурманчунал буржри, чак, зума ва цаймигу диндалул тIалавшиннарду куннасса.   Дунияллул...


25-ва тикрал бува

Маэшат гьарта хьуншиврул ишла бувайсса багьантту цIухлалими чан къашай. Миннувату яла агьаммур, гьанумур цила чIумал ххювагу чак бавури, циняр шартIру, рукнурду, адабругу щаллу дурну, хъирив дуккайсса азкардугу дурккуну.   Мукунма, маэшат гьарза хьуншиврул хъинссар зухIа-чак баву, шанан утту...


Аькьлукар ва халиф

Халиф Гьарун Рашидлул заманнай ивкIун ур Багьлюль тIисса салихIсса аькьлукар. Халиф чIун-чIумуй ганащал хьунаавкьуну ихтилат бувайсса бивкIун бур. Гьаруннул хъярч бувсса чIумалгу Багьлюллул хъинну аькьилсса жавабру дулайсса диркIун дур.   Ца кьини халифнал Багьлюль цачIана учIан увну,...


МухIаммад Идавсил ﷺ оьрмулия

Идавс ﷺ дунияллийн увкун, мунал ниттин Аминатлун ккарккун дур муная нанисса нур, лагмамур чаннагу дурну марцI дуккан дуллалисса.   Ца ппурттуву чIавасса МухIаммад ﷺ оьрчIащал тIуркIу тIий уна, муначIан увкIун малаик Жабраил, тIитIин бувну Идавсил ﷺ хъазам, мунал къюкI мусил тIясраву зам-зам...