Бархъаллал Маллай

Бархъаллал Маллай

Бархъаллал Маллай

Маллай увну ур Бархъаллал шяраву. Ганан тIайласса цIагу диркIун дур МухIаммад. Аммарив чIивиний, оьрчIнийра ларчIсса чулий цIа Маллай лирчIун дур щалла ванал оьрмулий. Маллайл буттал МахIмудлул ххюва оьрчI бивкIун бур – шанма душ ва кIия арс, чIана-чIивимагу ивкIун ур Маллай. МахIмуд цува ивкIун ур мискинсса хъу-дугьу. Ганал ххуйсса такьвалий Кьуръан дакIних буккайсса бивкIун бур. Га оьрмулул мукьцIалла шинаву ивкIуну ур.

Диндалул гьанурду

Ятинсса Маллай Кьуръан лахьлай ивкIун ур Мирза-кьадиначIа. Бархъаллал шяраву га заманнай бивкIун бур мукьва мизит. Циняв шяравусса мизитирттаву кьадитурал оьрчIан лахьхьин бувайсса бивкIун бур Кьуръан. Шяраву Кьуръан лахьхьин къабувсса оьрчI къаитайсса ивкIун ур. Мирза-кьадинан Маллай хъинну ххирасса ивкIун ур.

Ганан Маллай цащалва мавлудирттайн, диндалул мажлисирттайн уцайсса ивкIун ур. Маллайл караматсса ххуйсса такьвалий Кьуръан буккайсса бивкIун бур. Шяраву мизитраву акбаргу учайсса бивкIун бур. Му бакъассагу, Маллайн диндалул вяъзарду назмулий чичлангу лавхьхьуну бур.

Бархъалав диндалул дуккаву къуртал дайхту, Маллай лавгун ур дуклан чIаххурайсса ЧIаящиял шяравун щайх МухIаммад-апанниначIан. Мичча дайдирхьуну гайннал дянив хьуну дур гужсса хIалашиву. Щайхнал ганая увну ур цала мурид ва лахьхьингу дурну дур гьарца цанна кIулсса диндалул элмурду.

МухIаммад-апанни ясир увну гьан увсса чIумал, Маллайн аманат увну ивкIун ур цала ятинну личIлачIисса чIивисса арс Оьмар. Цала чIун хьувкун, Маллай инсантурая кьюлтIну лагайсса ивкIун ур ЧIаяхьхьун щайхнал ниттичIан ва арсначIан ОьмардучIан кумаг буван.

Гъумукун изаву

Маллай чурххал лахъ акъасса, къалиправу авкьусса, хъунисса лухIисса яругу бусса, хасиятрал хъинну хIалимсса, кIукIлусса адимина ивкIун ур.

Ганал ихтилат бувайсса бивкIун бур лагьну, хIалимну, ва ца такьвалий дуаь ккалаккисса кунма. Ца кьини Гъумук Маллай хIажлив нанисса инсантурал дуллалисса мавлуд-райн лавгун ур цала диндалул дустуращал. Маллай га мавлудравух хIала хьуну ур. Ганал чIунил хIайран бувну бур циняв гъумучиял диндалул агьлу. Гайннал маслихIат бувну, Маллай Гъумучиял Хъун мизитраву зун увцуну ур. Мукун цала ацIния арулла шинаву Маллай ивзун ур Гъумукун.

Караматсса чIу

Маллай Хъун мизитраву мавлуд дуклай айивхьукун, мизитравусса агьалинал гъалгъарду, щурщурду левщуну, лагмара гьарца зад пахъ дагьайсса диркIун дур. Караматсса бюхттулсса ганал чIу кIичIиравунгума баяйсса бивкIун бур. Аьламатсса чIунил махIаттал ва хIайран байсса бивкIун бур мизитравун бавтIсса халкь. Ялу-ялун лахъ хъанахъисса ганал чIунил асар дакIурдивух бивщуну лагайсса бивкIун бур. ТIааьнсса такьвалул щалва мизит бувцIусса агьлу цийнува цивппа бакъа ганах вичIи дирхьуну лякъайсса бивкIун бур. Маллайл буклакисса чIунил инсаннал дакIнивун асар бутлай, аьжаивну чурххавун бюхлай, чурххал хIал баххана хъанай, цийнува цивппа яру мукьал буцIайсса бивкIун бур.

Гъазанишлив дуккаву

Гъумучату лавгун махъ, Маллай дуклай ивкIун ур Гъазанишливсса мадрасалуву. Гиккугу дуккаву къуртал дурну, лавгун ур вирд ласун Ширван-щайхначIан. КIива барз Ширваннайгу бувну, щайхная вирдгу ларсун, зана хьуну ур Маллай Бархъалав.

Маллайл цала оьрму кулпатгу къабувну, диндалухун агьну элмулул луттирду ккалай, элму оьрчIан лахьхьин дуллай гьан бувну бур. Оьрмулул ряхцIаллий кIира шинаву азаллий урчIттуршлий кьуния мукьулку шинал Маллайл ва дуниял кьадиртун дур.

«Ислам в Лакии» сайтрава

2026-09-01 (Рабиуль-Авваль 1448 ш.) №9.


Нюжмар кьини дурну къахъинмур

Бусурмансса халкьуннал дур арулва гьантлий цал тикрал шайсса байран – нюжмар кьини. Му кьини бувсса хъинбалалух, эбадатрах цамур чIумалнияр гьарзасса чири шайссар. Муниятур нюжмар-кьини хъинбала-хъиншивуртту дуллай гьан дуван хIарачат буллан бикIайсса.   Му кьини дувайсса эбадатирттава...


Дуккаву бигьа хьуншиврул

Дайдирхьунни цIусса дуккаврил шин. Жунма кIулсса куццуй, Аллагьнал ﷻ цIа кIицI ларгун, Занная кумаг чIа увкуну дуллалисса давриву лябуккугу, барачатшивугу дикIайшиву. Дуккаву ккалли дуван бучIир ца яла захIматмур даврин. Мунин бувну, ва макьалалуву цачIун дурну дуссар дук-лакисса чIумал дурккуну...


Суал-жаваб

ХIан даххайсса тучандалуву бухгалтерну зун бучIиссарив? Мукунсса тучаннаву ва цаймигу хIанттия хайр ласласисса идарарттаву бухгалтерну ягу цайми къуллугъирттай зун ихтияр дакъассар, хIарамссар. Мунинсса далилнугу хъанахъиссар хIанттиха зузисса инсантурал ацIва журалий Идавсил ﷺ нааьна дурсса, имам...


Аькьлукартурал махъру

МухIаммад Идавсил ﷺ асхIаб Аьбдуллагь ибн Масъоьдлул увкуну бур: «Халкьуннал учай ххаллилсса махъру. Махъру ва тIуллу цасса инсанни талихIрайн уккантIисса. Махъру тIуллаха къалавхьхьума – аьй дуван лайкь хьумари».   Аьбдуллагь ибн Аьмрдухьхьун ца инсаннал буллуссар джигьадрал хIакъиравусса суал....


Дуклаки оьрчIал нитти-буттан кумагран

ОьрчIру хъуни баву – ца чулуха захIматсса ва жаваблувшиву хъуннасса, вамур чулухагу ххарисса даву дур. Гьарцагу инсаннан ччиссар цала оьрчI-душ талихIрайн бувккун, дурккусса инсан хьуну. Аммарив чIявуминнан мукунсса хьуншиврул ци дуллан аьркинссарив кIулну къабикIай. На хIадур бував дуклаки оьрчIру...