Ссавур – кьимат лахъсса неъмат

Ссавур – кьимат лахъсса неъмат

Ссавур – кьимат лахъсса неъмат

Инсаннал оьрмулул мутталий цания-ца бала-мусиват къабивну, захIматшиву къаккюрхIуну къаличIай, мукунсса дур Заннал ва дунияллий дацIан дурсса низам. Цавай инсантал миннул гъагъан бувай, вайми тIурча хъиннува кьянкьа шай. Аллагьнайн ﷻ иман дакIниву думанал ми циняв бала-апатIру яхI бувну бухIантIиссар.

Аллагьнал ﷻ Цала лагъарт ххал бувайссар личIи-личIисса балаапатIру ялун гьан бувну: нигь, ккаши, кьянатшиву ва м.ц. Кьянкьашиву дурминнайн ликкантIиссар Заннал цIими ва барачатшиву. Яла хъуними неъматирттавасса цану ккалли буван бучIир ссавур душиву. МусиватрачIа ссавур дурманан чири хъунмассар. Абусаид ал-Худрил бувсун бур укунсса хIадис: «Ссавур дувайманан ﷻ яхI бувансса каши Аллагьнал дулунтIиссар. Чихь кумаг чIа къаувкуну щаллу хьун хIарачат бувайма мурахас увантIиссар цайминнахь кумаг чIа тIунсса аьркиншивруя. Ссавурданул кунма лахъсса кьимат бусса неъмат щинчIав къабуллуссар» (ал-Бухари) Бусурманчу мудан Заннайн умуд бивхьуну икIайссар.

Цукунсса бала-апатIру ялун ликкарчагу, Аллагьнал ﷻ дуллусса ссавурданийну яхI бувну, захIматшиврува уккансса ххуллурду лякъинтIиссар. Анас-асхIаблул бувсъсса хIадисраву увкуну бур: «Хъуннасса захIматшиву дурхIуманан – хъунмасса чири. Аллагьнан ﷻ инсан ххирасса чIумал, мунал хIал ххал бувайссар. Рязину кьамул бувминнай цIими бишайссар, цIуру-кIуру буллай гьалак буклакиминнайн сси ликкантIиссар» (Тирмизи, Ибн Мажагь) Ва хIадисрава жунма бувчIлай бур оьрму захIматсса бухьурча, инава Заннал кьаивтсса ххай бикIан къабучIишиву. Ссавур даву – му так вев-шев къаучаву, аьтIаву-авара къабаву бакъарча, ци хьурчагу так Заннал чичрулийну шайшиву кIулну, Аллагьнайн ﷻ лаизлай, кумаг чIа тIий икIавури. Мунил хъирив цащава бюхъайсса хIарачатгу буванссар.

Хъиннува чIявусса бала-апатIру ликлай чIалай бухьурча дуккин ккаккан дурсса дуаь-азкарду дуссар. ХIадисраву бувсун бур МухIаммад Идавсил ﷺ увкумур: «Аллагьнал ﷻ цанма цания-ца неъмат буллувкун, ягу цIими бивхьукун (щарссанищал, хъуслищал, оьрчIащал бавхIусса иширттаву) “Ма шааЛлагьу, ля кьуввата илля биЛлагь” учайманайн цукунчIавсса бала къаликкантIиссар…» (Ибн асСунни) Цамур хIадисраву Аьли ибн АбутIалиблул бувсун бур: «Идавсил ﷺ ттун лахьхьин бувуна захIматшиврувун ягу нигьачIийсса тагьарданувун агьсса чIумал учайсса махъру: “Бисмиллагьи-р-рахIмани-ррахIим. Ля хIавла ва ля кьуввата илла би-Ллагьи-л Аьлийил-л Аьзим”. Вай махъру зумух ласурча, бала-апатI Аллагьнал ﷻ арх бувантIиссар увкуна». (Ибн асСунни)

МУХIАММАД АХIМАДОВ

2026-08-01 (Сафар 1448 ш.) №8.


МухIаммад Идавсил ﷺ оьрмулия

Идавс ﷺ дунияллийн увкун, мунал ниттин Аминатлун ккарккун дур муная нанисса нур, лагмамур чаннагу дурну марцI дуккан дуллалисса.   Ца ппурттуву чIавасса МухIаммад ﷺ оьрчIащал тIуркIу тIий уна, муначIан увкIун малаик Жабраил, тIитIин бувну Идавсил ﷺ хъазам, мунал къюкI мусил тIясраву зам-зам...


Суал-жаваб

Чак бяличIан буван бучIисса ишру цумири? Фаризасса ва ссуннатсса чак бяличIан баврил хIукмурду личIи-личIиссар. ЦукунчIавсса багьана бакъанува чак бяличIан буван къабучIиссар, хIарамссар. Амма хъуслин зарал шавриясса нигь куннасса тагьардануву чак бяличIан буван ихтияр дуссар. Чак буллалиманан...


Къатлуву барачат

Бур ца-цавай къатри, личIину авадансса ва хъуслил бувцIусса бакъахьурчагу, гиву бигьану ссихI ласун шайсса, дакI дигьа лагайсса. Гивун буххайхту кIул шай: шиву рахIатшиву, барачат, гъелишиву дур. Мукунма, хьунабакьай цаймигу – ххирасса хъус-кьайлул бувцIусса, марцIшиврул пар-пар тIисса, амма...


Ссятрал мутталий дурсса эбадатраяр ххирасса махъру

Дунияллийсса оьрму Аллагьу Тааьланал жунма буллуну бур Цала рязишиву тIалав дуллай, цIимилийн умуд бивхьуну яхъананшиврул. Аллагьнал, жува ххирану, мурадру щаллу бавугу бигьа бувну бур. Цала ИдавсийхчIин ﷺ Заннал жунма баян бувну бур цумирив хъунмасса чири хьуншиврул дувайсса бигьасса эбадатру....


Гъази-Гъумучиял щейх Абу Оьбайда

НицIавкIратусса щейх Сайфуллагь-Кьади Башларовлул «Сабат» ва «Мактубат» тIисса луттирдаву кIицI ларгун дур Сайид Абу Оьбайда бин Сайид Нуруддин аль-ХIусайни аль-Гъумуки ад-Дагъистани тIисса цIа. Шичча мяйжан хъанай бур Абу Оьбайда Гъумучатусса, МухIаммад Идавсил ﷺ душнил...