Ссавур – кьимат лахъсса неъмат

Ссавур – кьимат лахъсса неъмат

Ссавур – кьимат лахъсса неъмат

Инсаннал оьрмулул мутталий цания-ца бала-мусиват къабивну, захIматшиву къаккюрхIуну къаличIай, мукунсса дур Заннал ва дунияллий дацIан дурсса низам. Цавай инсантал миннул гъагъан бувай, вайми тIурча хъиннува кьянкьа шай. Аллагьнайн ﷻ иман дакIниву думанал ми циняв бала-апатIру яхI бувну бухIантIиссар.

Аллагьнал ﷻ Цала лагъарт ххал бувайссар личIи-личIисса балаапатIру ялун гьан бувну: нигь, ккаши, кьянатшиву ва м.ц. Кьянкьашиву дурминнайн ликкантIиссар Заннал цIими ва барачатшиву. Яла хъуними неъматирттавасса цану ккалли буван бучIир ссавур душиву. МусиватрачIа ссавур дурманан чири хъунмассар. Абусаид ал-Худрил бувсун бур укунсса хIадис: «Ссавур дувайманан ﷻ яхI бувансса каши Аллагьнал дулунтIиссар. Чихь кумаг чIа къаувкуну щаллу хьун хIарачат бувайма мурахас увантIиссар цайминнахь кумаг чIа тIунсса аьркиншивруя. Ссавурданул кунма лахъсса кьимат бусса неъмат щинчIав къабуллуссар» (ал-Бухари) Бусурманчу мудан Заннайн умуд бивхьуну икIайссар.

Цукунсса бала-апатIру ялун ликкарчагу, Аллагьнал ﷻ дуллусса ссавурданийну яхI бувну, захIматшиврува уккансса ххуллурду лякъинтIиссар. Анас-асхIаблул бувсъсса хIадисраву увкуну бур: «Хъуннасса захIматшиву дурхIуманан – хъунмасса чири. Аллагьнан ﷻ инсан ххирасса чIумал, мунал хIал ххал бувайссар. Рязину кьамул бувминнай цIими бишайссар, цIуру-кIуру буллай гьалак буклакиминнайн сси ликкантIиссар» (Тирмизи, Ибн Мажагь) Ва хIадисрава жунма бувчIлай бур оьрму захIматсса бухьурча, инава Заннал кьаивтсса ххай бикIан къабучIишиву. Ссавур даву – му так вев-шев къаучаву, аьтIаву-авара къабаву бакъарча, ци хьурчагу так Заннал чичрулийну шайшиву кIулну, Аллагьнайн ﷻ лаизлай, кумаг чIа тIий икIавури. Мунил хъирив цащава бюхъайсса хIарачатгу буванссар.

Хъиннува чIявусса бала-апатIру ликлай чIалай бухьурча дуккин ккаккан дурсса дуаь-азкарду дуссар. ХIадисраву бувсун бур МухIаммад Идавсил ﷺ увкумур: «Аллагьнал ﷻ цанма цания-ца неъмат буллувкун, ягу цIими бивхьукун (щарссанищал, хъуслищал, оьрчIащал бавхIусса иширттаву) “Ма шааЛлагьу, ля кьуввата илля биЛлагь” учайманайн цукунчIавсса бала къаликкантIиссар…» (Ибн асСунни) Цамур хIадисраву Аьли ибн АбутIалиблул бувсун бур: «Идавсил ﷺ ттун лахьхьин бувуна захIматшиврувун ягу нигьачIийсса тагьарданувун агьсса чIумал учайсса махъру: “Бисмиллагьи-р-рахIмани-ррахIим. Ля хIавла ва ля кьуввата илла би-Ллагьи-л Аьлийил-л Аьзим”. Вай махъру зумух ласурча, бала-апатI Аллагьнал ﷻ арх бувантIиссар увкуна». (Ибн асСунни)

МУХIАММАД АХIМАДОВ

2026-09-01 (Рабиуль-Авваль 1448 ш.) №9.


Суал-жаваб

ХIан даххайсса тучандалуву бухгалтерну зун бучIиссарив? Мукунсса тучаннаву ва цаймигу хIанттия хайр ласласисса идарарттаву бухгалтерну ягу цайми къуллугъирттай зун ихтияр дакъассар, хIарамссар. Мунинсса далилнугу хъанахъиссар хIанттиха зузисса инсантурал ацIва журалий Идавсил ﷺ нааьна дурсса, имам...


Дуклаки оьрчIал нитти-буттан кумагран

ОьрчIру хъуни баву – ца чулуха захIматсса ва жаваблувшиву хъуннасса, вамур чулухагу ххарисса даву дур. Гьарцагу инсаннан ччиссар цала оьрчI-душ талихIрайн бувккун, дурккусса инсан хьуну. Аммарив чIявуминнан мукунсса хьуншиврул ци дуллан аьркинссарив кIулну къабикIай. На хIадур бував дуклаки оьрчIру...


ДакIнивусса загьру

ХьхьичIазаманнай ца душ щар хьуну, ласнал къатлуву ласнал ниттищал яхъанай бивкIун бур, ганиха къуллугъ буллай. Амма ласнал ниттил мудан ганий аьй-бювкьурду дуллай, яхI буван къабюхълай бивкIун бур. ХIукму бувну бур ласнал ниттин загьру буллуну дирчIан дуван.   Душ лавгун бур базаллуву...


Заннайн мютIисса кулпат

Кулпатрал оьрмулуву хъунмасса кIану бугьлагьиссар ласнал ва щарссанил дянивсса дакьаврил (гармониялул). Мунил хъунмур биялагу хъаннихьри. Ва макьалалуву бусанну цаппара маслихIатру, кулпат дакьаврил хIалданийн бучIан баву бигьа дуллалисса, цанчирча, мукунсса кулпатраву паракьатшиву, рахIатшиву ва...


Нюжмар кьини дурну къахъинмур

Бусурмансса халкьуннал дур арулва гьантлий цал тикрал шайсса байран – нюжмар кьини. Му кьини бувсса хъинбалалух, эбадатрах цамур чIумалнияр гьарзасса чири шайссар. Муниятур нюжмар-кьини хъинбала-хъиншивуртту дуллай гьан дуван хIарачат буллан бикIайсса.   Му кьини дувайсса эбадатирттава...