ЩяйтIан гъан хьун къабитайсса дуаь

ЩяйтIан гъан хьун къабитайсса дуаь

ЩяйтIан – инсаннал оьсса душманни, му мудан жула чIарав бикIайссар, сайки туннурдавусса оьттувухгума буккайссар.

ЩяйтIаннул инсаннан зарал биян бувайссар аькьлулийн асар бувну, бунагьмуничIан, лайкь бакъамуничIан кIункIу увайссар. Амма Аллагьнал ﷻ цIа зумух ласурча, щяйтIан заэв шайссар, «Аоьзу…» буккирча хъиннува арх буцайссар. Инсаннан Аллагь ﷻ хъама ивтсса чIумал щяйтIан дакIнивун бигьану буххайссар. Кьуръандалуву увкуну буссар (мяъна): «Аллагь ﷻ кIицI лагаврил ххуллия авккуманал чIарав щяйтIан бацIан бувантIиссар, мунал дус хьуну» («Аз-Зухруф» суралул 36-мур аят). Муниятури хIарачат буллан аьркинсса шайкун чIявуну Аллагь ﷻ кIицI лаглан, гьарца ишираву дуккайсса дуаьрду (азкарду) ккалан.

Имам Муслимлул луттиравусса хIадисраву увкуну бур (мяъна): «Чаклийн оьвтIисса чIу (азан) баярча, щяйтIан лихъайссар, гьавагу ита бакьлай, акбарданул чIу цинма къабаяншиврул. Акбар увкуну къуртал шайхту махъунмай зана шайссар. Мукунма арх шайссар икьаматрал чIу баярча. Амма ялагу махъунмай бувкIун, инсаннал дакIнивун личIиличIисса пикрирду буххан буллан бикIайссар, чак булланнин дакIний къабивкIмур дакIнин бутайссар, чаклил цими ракааьт дурссарив хъама битаншиврул».

ЩяйтIаннуя бурувччуну бикIаншивул дуккайсса дуаь дур имам ТIабаранил луттираву. Ца инсаннал цIувххуну бур АьбдурахIман ибн Ханбашлухь: «МухIаммад ИдавсичIан ﷺ щяйтIант гъан шайхту ганал ци бувуна?». АьбдурахIманнул t бувсун бур: «ИдавсичIан ﷺ бувкIуна кIаникIанттаяту тамансса щяйтIант. Гайннавасса цаннил канихь лархъсса цIу дия, Идавс ﷺ ччуччин уван кьасттирай ларсун бувкIсса. Гай ккаккайхту МухIаммад Идавс ﷺ махъу-махъунай хъанан ивкIуна. Микку Жабраил малаик увкIун укунсса дуаь лахьхьин дуруна: “Аоьзу бикалимати Ллагьи т-таммати л-лати ла южавизу-гьунна баррун ва ла фажирун мин шарри ма халакьа ва зара-а ва бара-а, ва мин шарри ма янзилу мина-ссамаи ва мин шарри ма яъружу фигьа, ва мин шарри ма зара-а филь-арзи, ва мин шарри ма яхружу мингьа, ва мин шарри фитани л-лайли ва н-нагьари, ва мин шарри кулли тIарийкьин илля тIарийкьан ятIрукьу би-хайрин, я РахIман!” Вай махъру учайхту Аллагь Тааьланал лещан дуруна щяйтIантрал цIу ва ми циняв бухлаган бувуна». Мукунма, Анаслул бувсун бур Идавсил ﷺ увкушиву: «Къатлува увккун нанисса чIумал “Бисми Ллагьи таваккалту аьла Ллагьи ва ла хIавла ва ла кьуввата илла би-Ллагь” увкуманахь малаикнал учинтIиссар: “Ина оьмуния ххассал хьунтIиссара, урувччуну икIантIиссара, тIайлабацIу хьунтIиссар”. Му инсаннаяту щяйтIан арх хьунтIиссар» (Абу Давуд).

ЩяйтIаннуя буруччиншиврул «Аятул-курси», «Фалакь», «Нас» бувккунугу хъинссар. Мудан чаклин ивссуну икIан хIарачат буваймагу уруччайссар щяйтIаннуя.

Шиккува учин, циксса дуаьрду ккаларчагу, багьу-бизу, тIуллу ххуйсса дакъахьурча, дурккусса дуаьрдая мюнпат чанссар. Инсанная оьмур арх бувайсса дуаьрдал ягу малаиктурал бакъарча, так ца Аллагьналли ﷻ . Дуаь-эбадатру мунинсса сававру хъанахъиссар. Мунияту, жува гьарца чIумал Заннал хьхьичI дакI марцIну бикIан аьркинссару.

АХIМАД СУЛТАНОВ

2026-04-01 (Шавваль 1447 ш.) №4.


Суал-жаваб

БучIиссарив жаназалул чак буван хьхьичI жаназа дакъанура. Жул шяравусса мизитраву мукунсса чак бувай гьарца нюжмар кьини. Мунин шариаьтраву цукунсса хIучча буссар? Имам Аль-Бухарил ва Муслимлул хIадисирттал луттирдавусса хIадисраву бувсун бур Эфиопиянал паччахI Наджаши ивкIусса хавар баяйхту...


ХIабибнал ﷺ дуниял кьадитаврил бусала

Ца хавар бусанда, вичIи дишара Кьуръан-хIадис бувсун къабувчIайминнан, Аьжам шеъри бувну ХIабиб ﷺ кIицI анда Цал шафааьт жунма бияйрив ккаккан. Муъжизатру буслай гъалгъа буварча, КIивагу иттату макь экьи лагай, Цув кIицI лагаврийну ихтилат барча, Вай кьянкьасса дакIру кIукIлу хьун...


Таваккулданиясса мусил махъру

    Таваккулданул мяъна дурчIин дуллалисса калимартту:   Идавсил ﷺ увкуссар: «Халкьуннаву яла гужма хьун ччиманал Аллагьнайн ﷻ таваккул бутича». ЯхIъя ибн Муа́ьзлухь цIувххуссар: «Инсан таваккул бутайману та ккаллиссар?» «Цала Заллуну Аллагь ﷻ...


ЛирчIсса зумарду

Гьарца бусурманчунан кIулну бикIан аьркинссар хъирив лахъан дуллалисса эбадатгу, чIумуй дурмургу ца даражалий къадикIайшиву. Мунияту учайссар жагьилну унува дурмур хъинссар, хъунав хьукун дурмунияр, куну.   Мунин бувну, зумарду цила чIу-мал дургьуну щаллу дуван хIарачат бан аьркинссар....


Иман цIакь дувансса давуртту

Идавсих ﷺ вичIи дирхьума – Аллагьнайн ﷻ мютIи хьумари. «Нур» тIисса суралуву увкуну бур: «Аллагьнайн ﷻ ва Идавсийн ﷺ мютIину бикIи, акъахьурча зун жаваб дулун багьантIиссар». Вай мукъурттил мяйжан буллай бур Идавсил ﷺ ххуллу (сунна) бувгьуну бачаврийну инсантурайн...