ЩяйтIан гъан хьун къабитайсса дуаь

ЩяйтIан гъан хьун къабитайсса дуаь

ЩяйтIан – инсаннал оьсса душманни, му мудан жула чIарав бикIайссар, сайки туннурдавусса оьттувухгума буккайссар.

ЩяйтIаннул инсаннан зарал биян бувайссар аькьлулийн асар бувну, бунагьмуничIан, лайкь бакъамуничIан кIункIу увайссар. Амма Аллагьнал ﷻ цIа зумух ласурча, щяйтIан заэв шайссар, «Аоьзу…» буккирча хъиннува арх буцайссар. Инсаннан Аллагь ﷻ хъама ивтсса чIумал щяйтIан дакIнивун бигьану буххайссар. Кьуръандалуву увкуну буссар (мяъна): «Аллагь ﷻ кIицI лагаврил ххуллия авккуманал чIарав щяйтIан бацIан бувантIиссар, мунал дус хьуну» («Аз-Зухруф» суралул 36-мур аят). Муниятури хIарачат буллан аьркинсса шайкун чIявуну Аллагь ﷻ кIицI лаглан, гьарца ишираву дуккайсса дуаьрду (азкарду) ккалан.

Имам Муслимлул луттиравусса хIадисраву увкуну бур (мяъна): «Чаклийн оьвтIисса чIу (азан) баярча, щяйтIан лихъайссар, гьавагу ита бакьлай, акбарданул чIу цинма къабаяншиврул. Акбар увкуну къуртал шайхту махъунмай зана шайссар. Мукунма арх шайссар икьаматрал чIу баярча. Амма ялагу махъунмай бувкIун, инсаннал дакIнивун личIиличIисса пикрирду буххан буллан бикIайссар, чак булланнин дакIний къабивкIмур дакIнин бутайссар, чаклил цими ракааьт дурссарив хъама битаншиврул».

ЩяйтIаннуя бурувччуну бикIаншивул дуккайсса дуаь дур имам ТIабаранил луттираву. Ца инсаннал цIувххуну бур АьбдурахIман ибн Ханбашлухь: «МухIаммад ИдавсичIан ﷺ щяйтIант гъан шайхту ганал ци бувуна?». АьбдурахIманнул t бувсун бур: «ИдавсичIан ﷺ бувкIуна кIаникIанттаяту тамансса щяйтIант. Гайннавасса цаннил канихь лархъсса цIу дия, Идавс ﷺ ччуччин уван кьасттирай ларсун бувкIсса. Гай ккаккайхту МухIаммад Идавс ﷺ махъу-махъунай хъанан ивкIуна. Микку Жабраил малаик увкIун укунсса дуаь лахьхьин дуруна: “Аоьзу бикалимати Ллагьи т-таммати л-лати ла южавизу-гьунна баррун ва ла фажирун мин шарри ма халакьа ва зара-а ва бара-а, ва мин шарри ма янзилу мина-ссамаи ва мин шарри ма яъружу фигьа, ва мин шарри ма зара-а филь-арзи, ва мин шарри ма яхружу мингьа, ва мин шарри фитани л-лайли ва н-нагьари, ва мин шарри кулли тIарийкьин илля тIарийкьан ятIрукьу би-хайрин, я РахIман!” Вай махъру учайхту Аллагь Тааьланал лещан дуруна щяйтIантрал цIу ва ми циняв бухлаган бувуна». Мукунма, Анаслул бувсун бур Идавсил ﷺ увкушиву: «Къатлува увккун нанисса чIумал “Бисми Ллагьи таваккалту аьла Ллагьи ва ла хIавла ва ла кьуввата илла би-Ллагь” увкуманахь малаикнал учинтIиссар: “Ина оьмуния ххассал хьунтIиссара, урувччуну икIантIиссара, тIайлабацIу хьунтIиссар”. Му инсаннаяту щяйтIан арх хьунтIиссар» (Абу Давуд).

ЩяйтIаннуя буруччиншиврул «Аятул-курси», «Фалакь», «Нас» бувккунугу хъинссар. Мудан чаклин ивссуну икIан хIарачат буваймагу уруччайссар щяйтIаннуя.

Шиккува учин, циксса дуаьрду ккаларчагу, багьу-бизу, тIуллу ххуйсса дакъахьурча, дурккусса дуаьрдая мюнпат чанссар. Инсанная оьмур арх бувайсса дуаьрдал ягу малаиктурал бакъарча, так ца Аллагьналли ﷻ . Дуаь-эбадатру мунинсса сававру хъанахъиссар. Мунияту, жува гьарца чIумал Заннал хьхьичI дакI марцIну бикIан аьркинссару.

АХIМАД СУЛТАНОВ

2026-06-01 (Зуль-ХIижжа 1447 ш.) №6.


АхIмакьманал лишан

ХьхьичIазаманнай ца аькьлукар най ивкIун ур цала иширттай Бухаралив. Ганан ххуллул гьалмахчуну бакIрайн агьну ур хъинну маз чIявусса адимина. Ганал аькьлукарнахьхьун чIявусса суаллу буллай, жаваб дулуннин къаавцIуну, цала ва цайминнал оьрмурдавасса ишругу буслай, ивкIун ур.   Акьлукар...


Вила тагьар кIул дува

Гьарцама бусурманчунан агьамсса зад бур цаятува Аллагь ﷻ рязи хьунмур буллалаву. Заннал рязишиву дияйссар жуйвасса буржру биттур буллай, бунагьмуния арх буцлай, хъинбаларду гьарза буллай. Циняв чакру, зумарду, цадакьартту щаллу булларчагу, бакIравун суал буххай: Аллагьнал ﷻ хьхьичIсса ттула тагьар...


Шинал дайдихьу

Бусурманнал календарьданул (гьижралул) цIусса шин дайдишайссар МухIаррам зуруя. Ванил ца агьамшивугу – инсаннал цала оьрмулул, тIуллал, давурттал хIисав дувайсса чIун хъанахъиссар. Оьмар-асхIабнал увкуссар: «Зула оьрмулул хIисав зува ласияра, зуятура хIисав ласуннин (дунияллия...


Суал-жаваб

Жува кIюрххил чаклил кIилчинмур ракааьтраву дуккару «КьунутI» («Магьдина») тIисса дуаь. Жяматращал чак буллай унува имамнал му къадуккирча ци буван аьркинссар? Имамнал кIюрххил чакливу «КьунутI» къадуккирча, мунал хъирив чак буллалиманахь ихтияр дуссар цаллалу...


АцIлийнусса чири

Кьуръан буккаву МухIаммад Идавсил ﷺ суннат бушиву, чири хъунмасса даву душиву къакIулсса цучIав акъахьунссар. Мунияту гьарца бусурманчунал хIарачат буллан аьркинссар аьраб мазрай Кьуръан буккин лахьхьин. Расулуллагьнал ﷻ увкуссар: «Зувату яла ххуйма – Кьуръан буккингу лавхьхуну,...