ЩяйтIан гъан хьун къабитайсса дуаь

ЩяйтIан гъан хьун къабитайсса дуаь

ЩяйтIан – инсаннал оьсса душманни, му мудан жула чIарав бикIайссар, сайки туннурдавусса оьттувухгума буккайссар.

ЩяйтIаннул инсаннан зарал биян бувайссар аькьлулийн асар бувну, бунагьмуничIан, лайкь бакъамуничIан кIункIу увайссар. Амма Аллагьнал ﷻ цIа зумух ласурча, щяйтIан заэв шайссар, «Аоьзу…» буккирча хъиннува арх буцайссар. Инсаннан Аллагь ﷻ хъама ивтсса чIумал щяйтIан дакIнивун бигьану буххайссар. Кьуръандалуву увкуну буссар (мяъна): «Аллагь ﷻ кIицI лагаврил ххуллия авккуманал чIарав щяйтIан бацIан бувантIиссар, мунал дус хьуну» («Аз-Зухруф» суралул 36-мур аят). Муниятури хIарачат буллан аьркинсса шайкун чIявуну Аллагь ﷻ кIицI лаглан, гьарца ишираву дуккайсса дуаьрду (азкарду) ккалан.

Имам Муслимлул луттиравусса хIадисраву увкуну бур (мяъна): «Чаклийн оьвтIисса чIу (азан) баярча, щяйтIан лихъайссар, гьавагу ита бакьлай, акбарданул чIу цинма къабаяншиврул. Акбар увкуну къуртал шайхту махъунмай зана шайссар. Мукунма арх шайссар икьаматрал чIу баярча. Амма ялагу махъунмай бувкIун, инсаннал дакIнивун личIиличIисса пикрирду буххан буллан бикIайссар, чак булланнин дакIний къабивкIмур дакIнин бутайссар, чаклил цими ракааьт дурссарив хъама битаншиврул».

ЩяйтIаннуя бурувччуну бикIаншивул дуккайсса дуаь дур имам ТIабаранил луттираву. Ца инсаннал цIувххуну бур АьбдурахIман ибн Ханбашлухь: «МухIаммад ИдавсичIан ﷺ щяйтIант гъан шайхту ганал ци бувуна?». АьбдурахIманнул t бувсун бур: «ИдавсичIан ﷺ бувкIуна кIаникIанттаяту тамансса щяйтIант. Гайннавасса цаннил канихь лархъсса цIу дия, Идавс ﷺ ччуччин уван кьасттирай ларсун бувкIсса. Гай ккаккайхту МухIаммад Идавс ﷺ махъу-махъунай хъанан ивкIуна. Микку Жабраил малаик увкIун укунсса дуаь лахьхьин дуруна: “Аоьзу бикалимати Ллагьи т-таммати л-лати ла южавизу-гьунна баррун ва ла фажирун мин шарри ма халакьа ва зара-а ва бара-а, ва мин шарри ма янзилу мина-ссамаи ва мин шарри ма яъружу фигьа, ва мин шарри ма зара-а филь-арзи, ва мин шарри ма яхружу мингьа, ва мин шарри фитани л-лайли ва н-нагьари, ва мин шарри кулли тIарийкьин илля тIарийкьан ятIрукьу би-хайрин, я РахIман!” Вай махъру учайхту Аллагь Тааьланал лещан дуруна щяйтIантрал цIу ва ми циняв бухлаган бувуна». Мукунма, Анаслул бувсун бур Идавсил ﷺ увкушиву: «Къатлува увккун нанисса чIумал “Бисми Ллагьи таваккалту аьла Ллагьи ва ла хIавла ва ла кьуввата илла би-Ллагь” увкуманахь малаикнал учинтIиссар: “Ина оьмуния ххассал хьунтIиссара, урувччуну икIантIиссара, тIайлабацIу хьунтIиссар”. Му инсаннаяту щяйтIан арх хьунтIиссар» (Абу Давуд).

ЩяйтIаннуя буруччиншиврул «Аятул-курси», «Фалакь», «Нас» бувккунугу хъинссар. Мудан чаклин ивссуну икIан хIарачат буваймагу уруччайссар щяйтIаннуя.

Шиккува учин, циксса дуаьрду ккаларчагу, багьу-бизу, тIуллу ххуйсса дакъахьурча, дурккусса дуаьрдая мюнпат чанссар. Инсанная оьмур арх бувайсса дуаьрдал ягу малаиктурал бакъарча, так ца Аллагьналли ﷻ . Дуаь-эбадатру мунинсса сававру хъанахъиссар. Мунияту, жува гьарца чIумал Заннал хьхьичI дакI марцIну бикIан аьркинссару.

АХIМАД СУЛТАНОВ

2026-09-01 (Рабиуль-Авваль 1448 ш.) №9.


Идавс ﷺ увсса къатта

Маккалул Бану Гьашим тIисса махIлалий буссар гьарцама бусурманчунал дакIниву ляличIисса кIану бугьлагьисса къатта. ХIакьину шикку библиотека бур, аммарив ца заманай ва кIанай бивкIссар щала дунияллул тарихрайн асар биян бувсса инсан – МухIаммад Идавс ﷺ ниттил увсса къатри. Идавсил ﷺ тухум...


Нюжмар кьини дурну къахъинмур

Бусурмансса халкьуннал дур арулва гьантлий цал тикрал шайсса байран – нюжмар кьини. Му кьини бувсса хъинбалалух, эбадатрах цамур чIумалнияр гьарзасса чири шайссар. Муниятур нюжмар-кьини хъинбала-хъиншивуртту дуллай гьан дуван хIарачат буллан бикIайсса.   Му кьини дувайсса эбадатирттава...


Суал-жаваб

ХIан даххайсса тучандалуву бухгалтерну зун бучIиссарив? Мукунсса тучаннаву ва цаймигу хIанттия хайр ласласисса идарарттаву бухгалтерну ягу цайми къуллугъирттай зун ихтияр дакъассар, хIарамссар. Мунинсса далилнугу хъанахъиссар хIанттиха зузисса инсантурал ацIва журалий Идавсил ﷺ нааьна дурсса, имам...


Аькьлукартурал махъру

МухIаммад Идавсил ﷺ асхIаб Аьбдуллагь ибн Масъоьдлул увкуну бур: «Халкьуннал учай ххаллилсса махъру. Махъру ва тIуллу цасса инсанни талихIрайн уккантIисса. Махъру тIуллаха къалавхьхьума – аьй дуван лайкь хьумари».   Аьбдуллагь ибн Аьмрдухьхьун ца инсаннал буллуссар джигьадрал хIакъиравусса суал....


Бархъаллал Маллайл шеъри

"Мажму́аьтул-аьша́р" тIисса луттирава. Бишлашиссар луттираву бусса куццуй.   (Дайдихьу хьхьичIмур номерданий)   Ружмарданул чак бувну камилну кьаст дуруна, Цалва-цалва агьлулухь хIалал бити увкуна. Къумамий тархъан бувну душманмий дакьил бувну, Цайва-цайва ялувсса хIакьру тIайла...