Аьлттуссагу кьюлтIссагу

Аьлттуссагу кьюлтIссагу

Кьуръандалуву буссар цаппара аятру, мяъна тIайланна дурчIирча, инсан аьйкьин, сайки диндалува уккан, чапур хьун бюхъайсса.

ТIайланнасса мяъна дусса аятирттайн учайссар «мухIкам» – аьлттусса, вайминнуйн «муташабигь» – кьюлтIсса мяъна дусса.

«МухIкам» тIимур журалувун буххайссар хIалал-хIарам, суд-диван бувчIин буллалисса, цайми аятирттал мяъна даххана дуллалисса аятру. Миннул так ца мяъна дикIайссар, цамур куццуй бувчIин къабюхъайссар. Масалларан «чак буллали» тIисса аятрава жунма бувчIлай бур пулансса аьмал, хаснува чак буллан аьркиншиву, ванил мяъна цамур куццуй бувчIин къабюхъайссар.

Муташабигь журалувун буххайссар цаппара сурардал дайдихьулийсса хIарпирдайсса аятру, («алиф-лам-мим» куннасса), буцлацисса мисаллу, мухIкамсса аятирттал мяъна дукьан дурсса, Аллагьнал ﷻ сифатирттая бусласисса аятру. Ми аятирттаву цукунчIавсса аьмал баврин амру къабикIайссар. Масала, «Ал-Бакьара» суралул ца аятраву Аллагьнал ﷻ мисалданун бувсун бур мичIакрая. Ва аятрал жухьва цукунсса-бунугу аьмал ягу тIул дувара увкуну бакъар.

Щин бувчIайссар «муташабигь» аятирттал мяъна? Цаппара аьлимтурал тIимунин бувну, куртIну диндалул элму кIулсса, лавайсса даражарттайн бивсса аьлимтуран вай аятирттал мяъна дурчIайссар. Аммарив чIявуми аьлимтал рязи хьуну бур вайннул мяъна дурчIин къашайшиву ва дурчIин дуллан къабучIишиву.

АхIмад МухIаммадов

2026-04-01 (Шавваль 1447 ш.) №4.


Напсилул хасиятру

Напсилул хасиятруЦала напсилух вичIи дирхьуну, оьбаларду буллан махъаллил акъасса инсаннан хасъсса хасиятру дур къуллугърах къанихшиву ва мудан цува цайминнаяр лавайну икIан ччишиву. Мукунсса инсаннан, мудан хьхьичIун личлай, цайми инсантал цала буюрду биттур буллали буллай, цахва мюхтаж буллан...


Таваккулданиясса мусил махъру

    Таваккулданул мяъна дурчIин дуллалисса калимартту:   Идавсил ﷺ увкуссар: «Халкьуннаву яла гужма хьун ччиманал Аллагьнайн ﷻ таваккул бутича». ЯхIъя ибн Муа́ьзлухь цIувххуссар: «Инсан таваккул бутайману та ккаллиссар?» «Цала Заллуну Аллагь ﷻ...


ЧIун ва иман

МухIаммад Идавсил ﷺ асхIабтал бавтIсса кIанттавату ппив къашайва тIар сура «аль-Аьср» къабувккуну. Ва бур Кьуръандалул ца яла кутIамур сура, цинугу шанма аят бусса. Ванил цалчинмур аятраву Заннал увкуну бур (мяъна): «Хъа буллай ура ахттакьун чIумуйн».   Аллагьу...


Аькьилсса бусаларду

  Нитти-буттал дуаь Ца аьлимчу-щейхначIа ккалаккисса мутааьлимнал ганахь миннат бувну бур цахара дуаь дувакьай, куну. «Ттул дуаь Аллагьнал ﷻ кьамул къадувантIиссар!» - баян бувну бур щейхнал. Мутааьлимтал махIаттал хьуну бур, цанчирча, дуаь чIа увкума ивкIун ур дуккавриву...


ЗанначIан гьаз дурсса кару

Цала дянивсса икьралдайн, кIулминнайн, соцсетирдайн чул бишлай аьдат хьусса халкьуннал дянив жунна чIявуну хъама дитай ца агьамсса низам: халкьуннайн букканнин цал Аллагьнайн ﷻ лабизан, дуаь дуван.   Ва укунмасса маслихIат бакъарча, бусурманчунал гьанусса мухIлухIин хъанахъиссар,...