Аьрщи аьтIутIи дуваймур

Аьрщи аьтIутIи дуваймур

Аьрщи аьтIутIи дуваймур

Кьинилувусса гьарца манзил цания ца даву дуван лайкьсса буссар: хьхьувай – шану, дяхтта – маэшат баву ва м.ц кунма. ЛяличIисса барачатшиву дирхьуну дур кIюрххицIунсса чIумуву. ХIазиран бакъархха кIюрххил чак бувайхту чани къавхьуссаксса утту мабишари увкусса.

 

Му чIумал шанашаву хъинну къахъинссар, эбадат дуллай гьан бувайсса манзилли. Диндалул аьлимтурал бувсун бур кIюрххил чакгу бувну гацIана шанан утту бишаврил барачат ласайшиву. «МафатихIул-джинан» тIисса луттираву чивчуну бур: «Аьрщи аьтIутIи дайсса шанма багьана буссар:

  1. Аьй дакъасса инсан цаманал ивкIуну, ганал оьттул кIунтI аьрщарайн багьайхту;
  2. Зуна бувманал чурх шювшуну, ганаясса щинал кIунтI щяв багьайхту;
  3. Диндалул кIулши дусса инсан кIюрххил чакгу бувну, чани хьуннин къаавцIуна́ махъунай утту ишайхту.

Пикри бувара, кIюрххицIунай шанашима зуна бувманащал ва инсан ивкIуманащал ца ххуттаву ивхьуну ур. Ялун бурган зарал бакъасса, бигьану чIалачIисса иширтталгу хъунмасса бала ялун биян бувайссар.

Цукунсса хайрди бусса кIюрххицIун чIумал къашанай яхI бувманан? Цалчин – му инсаннайн диянтIиссар МухIаммад Идавсил ﷺ дуаь: «Я Аллагь, ттул умматиннай барачат биша кIюрххицIун чIумал!», – увкусса (Ибн Мажагь). Ванил мяънагу – кIюрххил ччяни дурсса давриву барачат хъунмассар.

Цамур хIадисраву увкуну бур: «Жамятращал (мизитраву) кIюрххил чакгу бувну, мунияр махъ чани гьаз хьуннин Аллагь ﷻ  кIицI лаглай (зикри-эбадат дуллай) щяивкIун, яла суннатсса чаклил кIира ракааьт дурманан буссар щаллуну ХIаж ва Оьмра (ссуннатсса) бувссаксса чири (Тирмизи). Диндалул луттирдаву чивчуну бур ва куццуй щяикIайманал бунагьру багъишла битаннав тIий малаиктал дуаьртту дуллан бикIайссар куну.

Мунин бувну, хIарачат булувара гьарца кьини ва барачатсса чIун чIарах дуккан къадиртун, зикри-тасбихIру, вирдру дуллай гьан дуллан. Ччяни бизан захIмат шайминнан яла хъинмур малхIангу – гьанттайнмай чIумуй утту бишавур. Аллагьнал ﷻ  кумаг баннав!

 

АхIмад МухIаммадов

2026-04-01 (Шавваль 1447 ш.) №4.


ХIабибнал ﷺ дуниял кьадитаврил бусала

Ца хавар бусанда, вичIи дишара Кьуръан-хIадис бувсун къабувчIайминнан, Аьжам шеъри бувну ХIабиб ﷺ кIицI анда Цал шафааьт жунма бияйрив ккаккан. Муъжизатру буслай гъалгъа буварча, КIивагу иттату макь экьи лагай, Цув кIицI лагаврийну ихтилат барча, Вай кьянкьасса дакIру кIукIлу хьун...


Иман цIакь дувансса давуртту

Идавсих ﷺ вичIи дирхьума – Аллагьнайн ﷻ мютIи хьумари. «Нур» тIисса суралуву увкуну бур: «Аллагьнайн ﷻ ва Идавсийн ﷺ мютIину бикIи, акъахьурча зун жаваб дулун багьантIиссар». Вай мукъурттил мяйжан буллай бур Идавсил ﷺ ххуллу (сунна) бувгьуну бачаврийну инсантурайн...


Таваккулданиясса мусил махъру

    Таваккулданул мяъна дурчIин дуллалисса калимартту:   Идавсил ﷺ увкуссар: «Халкьуннаву яла гужма хьун ччиманал Аллагьнайн ﷻ таваккул бутича». ЯхIъя ибн Муа́ьзлухь цIувххуссар: «Инсан таваккул бутайману та ккаллиссар?» «Цала Заллуну Аллагь ﷻ...


ЧIун ва иман

МухIаммад Идавсил ﷺ асхIабтал бавтIсса кIанттавату ппив къашайва тIар сура «аль-Аьср» къабувккуну. Ва бур Кьуръандалул ца яла кутIамур сура, цинугу шанма аят бусса. Ванил цалчинмур аятраву Заннал увкуну бур (мяъна): «Хъа буллай ура ахттакьун чIумуйн».   Аллагьу...


Лакрал миллатрал мажлис

Март зурул 18-нний Дагъусттаннал Муфтиятрал сипталийну МахIачкъалаливсса «Европа» тIисса залдануву хьунни чIявусса лак гьурттусса зумаритавал мажлис – ифтIар. Зал щапI куну бувцIуну бия, аьдатрайн бувну, мажлис байбивхьуна Мубараксса Кьуръандалул аятирттая, ккалаккиману ия...