Аьрщи аьтIутIи дуваймур

Аьрщи аьтIутIи дуваймур

Аьрщи аьтIутIи дуваймур

Кьинилувусса гьарца манзил цания ца даву дуван лайкьсса буссар: хьхьувай – шану, дяхтта – маэшат баву ва м.ц кунма. ЛяличIисса барачатшиву дирхьуну дур кIюрххицIунсса чIумуву. ХIазиран бакъархха кIюрххил чак бувайхту чани къавхьуссаксса утту мабишари увкусса.

 

Му чIумал шанашаву хъинну къахъинссар, эбадат дуллай гьан бувайсса манзилли. Диндалул аьлимтурал бувсун бур кIюрххил чакгу бувну гацIана шанан утту бишаврил барачат ласайшиву. «МафатихIул-джинан» тIисса луттираву чивчуну бур: «Аьрщи аьтIутIи дайсса шанма багьана буссар:

  1. Аьй дакъасса инсан цаманал ивкIуну, ганал оьттул кIунтI аьрщарайн багьайхту;
  2. Зуна бувманал чурх шювшуну, ганаясса щинал кIунтI щяв багьайхту;
  3. Диндалул кIулши дусса инсан кIюрххил чакгу бувну, чани хьуннин къаавцIуна́ махъунай утту ишайхту.

Пикри бувара, кIюрххицIунай шанашима зуна бувманащал ва инсан ивкIуманащал ца ххуттаву ивхьуну ур. Ялун бурган зарал бакъасса, бигьану чIалачIисса иширтталгу хъунмасса бала ялун биян бувайссар.

Цукунсса хайрди бусса кIюрххицIун чIумал къашанай яхI бувманан? Цалчин – му инсаннайн диянтIиссар МухIаммад Идавсил ﷺ дуаь: «Я Аллагь, ттул умматиннай барачат биша кIюрххицIун чIумал!», – увкусса (Ибн Мажагь). Ванил мяънагу – кIюрххил ччяни дурсса давриву барачат хъунмассар.

Цамур хIадисраву увкуну бур: «Жамятращал (мизитраву) кIюрххил чакгу бувну, мунияр махъ чани гьаз хьуннин Аллагь ﷻ  кIицI лаглай (зикри-эбадат дуллай) щяивкIун, яла суннатсса чаклил кIира ракааьт дурманан буссар щаллуну ХIаж ва Оьмра (ссуннатсса) бувссаксса чири (Тирмизи). Диндалул луттирдаву чивчуну бур ва куццуй щяикIайманал бунагьру багъишла битаннав тIий малаиктал дуаьртту дуллан бикIайссар куну.

Мунин бувну, хIарачат булувара гьарца кьини ва барачатсса чIун чIарах дуккан къадиртун, зикри-тасбихIру, вирдру дуллай гьан дуллан. Ччяни бизан захIмат шайминнан яла хъинмур малхIангу – гьанттайнмай чIумуй утту бишавур. Аллагьнал ﷻ  кумаг баннав!

 

АхIмад МухIаммадов

2026-08-01 (Сафар 1448 ш.) №8.


МухIаммад Идавсил ﷺ оьрмулия

Идавс ﷺ дунияллийн увкун, мунал ниттин Аминатлун ккарккун дур муная нанисса нур, лагмамур чаннагу дурну марцI дуккан дуллалисса.   Ца ппурттуву чIавасса МухIаммад ﷺ оьрчIащал тIуркIу тIий уна, муначIан увкIун малаик Жабраил, тIитIин бувну Идавсил ﷺ хъазам, мунал къюкI мусил тIясраву зам-зам...


Бархъаллал Маллайл шеъри

"Мажму́аьтул-аьша́р" тIисса луттирава. Бишлашиссар луттираву бусса куццуй.     Бисмиллягьи-ррахIмани-ррахIим.   МарцIну вичIи дишара, я диндалул уссурвал, Жула Сайид Идавсил сиярдалул бусаннин. Арулдагу лухччигу, арулдагу ссавругу Цахлуну ляхъан дурсса ХIабибуллагь...


Гъази-Гъумучиял щейх Абу Оьбайда

НицIавкIратусса щейх Сайфуллагь-Кьади Башларовлул «Сабат» ва «Мактубат» тIисса луттирдаву кIицI ларгун дур Сайид Абу Оьбайда бин Сайид Нуруддин аль-ХIусайни аль-Гъумуки ад-Дагъистани тIисса цIа. Шичча мяйжан хъанай бур Абу Оьбайда Гъумучатусса, МухIаммад Идавсил ﷺ душнил...


ХIакьсса мяърипат

ЦIанасса социал сетирдал заманнай сакин хьуну бур аьжаивсса масала: жула дакIнил энергия кьатIурдай дурган дурну, цайминнайх дарчIуну, кулпатран так увхсса, ссахчIав гъира бакъасса инсан личIлай ур. Мукунсса тагьарданул кулпатраву тIааьндакъашивуртту чIяру дуллай дур, лас ва щар кунная ку арх...


ТалихI ссаву буссар?

Циняв муния гъалгъа тIун бикIай, циняв муничIан кIункIу тIий бур, амма инсаннахь инава луглагимур бувчIин бува учирча, балжисса жаваб дулунма нажагьгу къалякъай.   Пикри бувара, инсан ур ца ххирасса ххазиналух луглай, амма му чув лабивтун буссарив, цукунсса буссарив къакIулну. Му хьхьичIунай...