Аьрщи аьтIутIи дуваймур

Аьрщи аьтIутIи дуваймур

Аьрщи аьтIутIи дуваймур

Кьинилувусса гьарца манзил цания ца даву дуван лайкьсса буссар: хьхьувай – шану, дяхтта – маэшат баву ва м.ц кунма. ЛяличIисса барачатшиву дирхьуну дур кIюрххицIунсса чIумуву. ХIазиран бакъархха кIюрххил чак бувайхту чани къавхьуссаксса утту мабишари увкусса.

 

Му чIумал шанашаву хъинну къахъинссар, эбадат дуллай гьан бувайсса манзилли. Диндалул аьлимтурал бувсун бур кIюрххил чакгу бувну гацIана шанан утту бишаврил барачат ласайшиву. «МафатихIул-джинан» тIисса луттираву чивчуну бур: «Аьрщи аьтIутIи дайсса шанма багьана буссар:

  1. Аьй дакъасса инсан цаманал ивкIуну, ганал оьттул кIунтI аьрщарайн багьайхту;
  2. Зуна бувманал чурх шювшуну, ганаясса щинал кIунтI щяв багьайхту;
  3. Диндалул кIулши дусса инсан кIюрххил чакгу бувну, чани хьуннин къаавцIуна́ махъунай утту ишайхту.

Пикри бувара, кIюрххицIунай шанашима зуна бувманащал ва инсан ивкIуманащал ца ххуттаву ивхьуну ур. Ялун бурган зарал бакъасса, бигьану чIалачIисса иширтталгу хъунмасса бала ялун биян бувайссар.

Цукунсса хайрди бусса кIюрххицIун чIумал къашанай яхI бувманан? Цалчин – му инсаннайн диянтIиссар МухIаммад Идавсил ﷺ дуаь: «Я Аллагь, ттул умматиннай барачат биша кIюрххицIун чIумал!», – увкусса (Ибн Мажагь). Ванил мяънагу – кIюрххил ччяни дурсса давриву барачат хъунмассар.

Цамур хIадисраву увкуну бур: «Жамятращал (мизитраву) кIюрххил чакгу бувну, мунияр махъ чани гьаз хьуннин Аллагь ﷻ  кIицI лаглай (зикри-эбадат дуллай) щяивкIун, яла суннатсса чаклил кIира ракааьт дурманан буссар щаллуну ХIаж ва Оьмра (ссуннатсса) бувссаксса чири (Тирмизи). Диндалул луттирдаву чивчуну бур ва куццуй щяикIайманал бунагьру багъишла битаннав тIий малаиктал дуаьртту дуллан бикIайссар куну.

Мунин бувну, хIарачат булувара гьарца кьини ва барачатсса чIун чIарах дуккан къадиртун, зикри-тасбихIру, вирдру дуллай гьан дуллан. Ччяни бизан захIмат шайминнан яла хъинмур малхIангу – гьанттайнмай чIумуй утту бишавур. Аллагьнал ﷻ  кумаг баннав!

 

АхIмад МухIаммадов

2026-02-01 (Шяъбан 1447 ш.) №2.


Суал-жаваб

Щинавун оькьлакьисса инсан ккаккарча, га ххассал уваншиврул зума зия дуван бучIиссарив (щинавун ххяххарча майравух ягу кьацIливух щин духхан бюхъай)? Оьвкьуну нанисса инсан ххассал уваншиврул зума зия дуван ихтияр дуссар, ялунгума, чара бакъа ххассал уванмур буван аьркинссар. Амма мукун лирчIсса...


Нуххуву дурсса дуаь

Ибну Оьмардул бувсун бур цанма МухIаммад Идавсия ﷺ бавсса хIадис (бусала): – Ца чIумал зуяр ччяни ялапар хъанай бивкIсса шама инсан аьрххилийн бувккун бур. Най бивну бур ца нуххучIан. Хьхьу дутан пикри хьуну, гивун бувххун бур. Му чIумал гужсса гъарал ларчIун, ххяллуя хъунмасса кьун багьну,...


БахIулул ва янил шаврил лишанну

Кьуръан ккалай инсантал хъин бувайминнал бусаврин бувну, хIакьинусса кьини халкьуннаву хъинну ишла хьуну бур бахIурду баву ва янил шаву. Ми иширттал хIакъираву инсантуран чIявучин тIайласса кIулшигу къадикIай. Мунияту, ва макьалалуву кIицI лаганну бахIу бувсса ягу янил хьусса инсан цукунсса...


Ссавур дуван кумаг баймур

Идавсил ﷺ жунна ккаккан дурну дур ссавур дуван кумаг байсса азкар-дуаьртту: «КIюрххил чаклил хъирив ацIра дуаь дурккуманая Аллагь ﷻ рязи хьунтIиссар, Аллагьнал ﷻ му инсан уруччинтIиссар, миннувасса ххюра дунияллийсса оьрмулухассар, гайми ххюра ахиратраяссар.   «ХIасбия-Ллагьу...


Мубараксса барз

Рамазан зурул даража Рамазан зурул хьхьичIра-хьхьичIсса хьхьу дуркIукун, Алжаннул хьулурду тIивтIуну, му барз гьаннин къалакьайссар. Дуржагьрал хьулурду лавкьуну, му барз гьаннин къатIитIайссар. ЩяйтIантал байщун бувайссар, иблислуй къатIа бишайссар. ЛивтIумий ххари шайссар, уттавамий рахIат...