Цадакьа щин буллуну хъинссар?

Цадакьа щин буллуну хъинссар?

Цадакьа щин буллуну хъинссар?

Цадакьа баву – бурж бакъанугу, хъинну агьамсса, чири гьарзасса давури, Заннайн мютIишиврул лишанни. Мунил мяънагу хъус, арцу харж даву дакъарча, Аллагьнайн ﷻ щукру баву, цIими бушиву ва мютIийшиву ккаккан бавури. Цадакьа мяйжаннугу аьламатсса даву дур, цанчирча, му бувайманал цаятува ца неъмат чан бувну, цамур мунияргу хъунмасса неъматран лайкь хъанай ур.

Кьуръандалуву увкуну бур (мяъна): «ХIакьну, Заннал Цанма ччиманал кьисмат чан ягу чIяву бувайссар. Зу цадакьалун дуллумур Аллагьнал ﷻ зана дувантIиссар. Аллагь ﷻ яла Сахаватмари». («Сабаъ» суралул 39-мур аят). Аллагьнал ﷻ жуйва цIими бувну хъус-хъиншиву дуллуну дур, мунияту жунмагу лайкьссар мюхтажминнай цIими буван. Буллугъшиву дурча увкуну дакI хъун дуллан къабучIиссар, Аллагьнал ﷻ инсаннан хъус дулайссар му ххал уваншиврул. ЦIухлан бикIай, щин бувсса цадакьалул чири хъунмассар, тIий. Идавсил ﷺ хIадисирттаву ва диндалул аьлимтурал луттирдаву бувсун бур ка-кумаг хьхьичIвахьхьичI цуми инсантуран бувну хъинссарив. Гъан-маччами. ХIадисраву бувсун бур инсаннал мюхтажсса гъан-маччами бунува цамур кIанттай бувсса цадакьа Заннал кьамул къабувантIишиву.

Маччасса инсаннан кумаг буллалиманан кIилийнусса чири хьунтIиссар: цадакьа баврих ва гъаншиврул арарду цIакь баврих. Къашайшалт ва хъунив хьуми. ЦIуцIаврил увгьуну цанма кьисмат лякъин къабюхъайманан бувсса цадакьалул даража хъинну лавайссар. Халиф Оьмардул хIукуматрал хазналува арцу ита дакьайсса диркIссар къашавайминнан цадакьалун. (Му хъанай бур дунияллул тарихраву хьхьичIва-хьхьичI бивхьусса пенсия).

«Аьрщарайсса неъматру Аллагьнал ﷻ ляхъан бувссар халкьуннан кумагран», – учайсса бивкIссар Оьмардул. Ятинтал. Исламрал ятинтурах ляличIисса къулагъас дурну дур. Нину-ппу бакъа ливчIсса оьрчIах буруган аьркинссар гай Аллагьнал ﷻ жуйнма аманат бувсса кунма. «Ятиннай аякьа дувайма Алжаннаву ттул чIарав икIантIиссар», – увкуссар МухIаммад Идавсил. Лас акъасса, мюрщисса оьрчIащал ливчIсса хъами.

Мюрщисса оьрчIах буруглан багьлай бунутIий даврин буккан къахъанахъисса хъаннин кумаг бавугу диндалуву хъинчулий ккаккан бувну бур. Миннан кумаг бувайминнангу хъунмасса чири ва барачат буссар. Миски-гъаривми. Идавсил ﷺ увкуссар: «Каши дакъасса бусурманчунан янна ларсма Аллагьнал ﷻ Алжаннул лаххия лаххан увантIиссар. Мискинманан дуканмур дуллума Аллагьнал ﷻ Алжаннул ахъулсса дукан увантIиссар. Мякьманан хIачия дуллума Аллагьнал ﷻ Алжаннул щаращува хIачIан увантIиссар». Цамур хIадисраву увкуну бур: «ДакIнихтуну бувсса цадакьа Аллагьнал ﷻ кьамул бувайссар, му мискинманал канихьхьун бучIаннинма». ЧIаххул. Кьуръандалуву тIий бур (мяъна): «Зула нитти-буттан, гъан-маччаминнан, ятинтуран, мискинминнан, чIаххуран хъинбаларду буллали…» («Ан-Нисаъ» суралул 36-мур аят).

АХIМАД ИБРАГЬИМОВ

2026-05-01 (Зуль-Кьаъда 1447 ш.) №5.


Къумасса мусиват

Аллагьу Тааьланал дуниялгу ляхъан дурну, дунияллий инсанталгу ляхъан бувну, миннаву ляхъан бавугу, литIун бавуну нани дурсса миннал хIал ккакканни. Уттарашиву ляхъан дурссар миннаву мютIийма цумарив, аьсивма цумарив кIул хьун. БивкIугу ляхъан бувссар Кьиямасса кьини бизан бувну, хъинманан хъинсса...


Шанугу - неъмат

Шанашаву – Аллагьу Тааьланал жунма буллусса хъунмасса неъмат хъанай бур. Шанашисса чIумал инсаннал чурх ва къюкI дигьа лаглай дур, инсан игьалаглай ур. Гьарца затираву кунна, шанан утту ишавривугу дуссар цилла адабру:   1) ХъатIан чак бувну махъ аьркин бакъасса гъалгъарду къабуллай,...


Ссайгъат баву

Цаннал цаннан укра зад дулаву, ссайгъат баву ссуннатссар, Аллагьнал ﷻ ххуллий, Аллагь ﷻ рязи уван дуллай ухьурча. Му дулайнигу «на ва хъус вин укра дулав», – куну дулайманал учин аьркинссар. «Нагу кьамул дурссар», - куну, ласайманалгу учин аьркинссар. Мукун къакуну,...


Таваккулданул даража

КIулну бикIияра, Аллагьнал ﷻ хьхьичI бакъассар тавакулдануяр лахъсса даража. Аллагьнайн ﷻ таваккул бувтун, Заннал бувсса хIукмурдайн мютIину, цала циняв ишру Аллагьнайн ﷻ тапшур бувну, кьадардания рязину умари цала дин цIакь дурма. Таваккулданий аьй дувайманал диндалий аьй дуллалиссар. Таваккул...


КьюлтIмур кIул бан шайссарив?

ЦIанасса чIумал цаппара инсантал цукунсса бунугу балаллувун ягу захIматшивурттавун багьсса чIумал, аькьлу бухлавгсса кунма, му захIматшиврува ххассал хьуншиврул бикъавсса кIану къабитай: духтуртурачIан лагай, хIакимтурачIан бияй, битай лахъисса сапарду, жура-журасса дару-сававру ишла дуллан бикIай....