Цадакьа щин буллуну хъинссар?

Цадакьа щин буллуну хъинссар?

Цадакьа щин буллуну хъинссар?

Цадакьа баву – бурж бакъанугу, хъинну агьамсса, чири гьарзасса давури, Заннайн мютIишиврул лишанни. Мунил мяънагу хъус, арцу харж даву дакъарча, Аллагьнайн ﷻ щукру баву, цIими бушиву ва мютIийшиву ккаккан бавури. Цадакьа мяйжаннугу аьламатсса даву дур, цанчирча, му бувайманал цаятува ца неъмат чан бувну, цамур мунияргу хъунмасса неъматран лайкь хъанай ур.

Кьуръандалуву увкуну бур (мяъна): «ХIакьну, Заннал Цанма ччиманал кьисмат чан ягу чIяву бувайссар. Зу цадакьалун дуллумур Аллагьнал ﷻ зана дувантIиссар. Аллагь ﷻ яла Сахаватмари». («Сабаъ» суралул 39-мур аят). Аллагьнал ﷻ жуйва цIими бувну хъус-хъиншиву дуллуну дур, мунияту жунмагу лайкьссар мюхтажминнай цIими буван. Буллугъшиву дурча увкуну дакI хъун дуллан къабучIиссар, Аллагьнал ﷻ инсаннан хъус дулайссар му ххал уваншиврул. ЦIухлан бикIай, щин бувсса цадакьалул чири хъунмассар, тIий. Идавсил ﷺ хIадисирттаву ва диндалул аьлимтурал луттирдаву бувсун бур ка-кумаг хьхьичIвахьхьичI цуми инсантуран бувну хъинссарив. Гъан-маччами. ХIадисраву бувсун бур инсаннал мюхтажсса гъан-маччами бунува цамур кIанттай бувсса цадакьа Заннал кьамул къабувантIишиву.

Маччасса инсаннан кумаг буллалиманан кIилийнусса чири хьунтIиссар: цадакьа баврих ва гъаншиврул арарду цIакь баврих. Къашайшалт ва хъунив хьуми. ЦIуцIаврил увгьуну цанма кьисмат лякъин къабюхъайманан бувсса цадакьалул даража хъинну лавайссар. Халиф Оьмардул хIукуматрал хазналува арцу ита дакьайсса диркIссар къашавайминнан цадакьалун. (Му хъанай бур дунияллул тарихраву хьхьичIва-хьхьичI бивхьусса пенсия).

«Аьрщарайсса неъматру Аллагьнал ﷻ ляхъан бувссар халкьуннан кумагран», – учайсса бивкIссар Оьмардул. Ятинтал. Исламрал ятинтурах ляличIисса къулагъас дурну дур. Нину-ппу бакъа ливчIсса оьрчIах буруган аьркинссар гай Аллагьнал ﷻ жуйнма аманат бувсса кунма. «Ятиннай аякьа дувайма Алжаннаву ттул чIарав икIантIиссар», – увкуссар МухIаммад Идавсил. Лас акъасса, мюрщисса оьрчIащал ливчIсса хъами.

Мюрщисса оьрчIах буруглан багьлай бунутIий даврин буккан къахъанахъисса хъаннин кумаг бавугу диндалуву хъинчулий ккаккан бувну бур. Миннан кумаг бувайминнангу хъунмасса чири ва барачат буссар. Миски-гъаривми. Идавсил ﷺ увкуссар: «Каши дакъасса бусурманчунан янна ларсма Аллагьнал ﷻ Алжаннул лаххия лаххан увантIиссар. Мискинманан дуканмур дуллума Аллагьнал ﷻ Алжаннул ахъулсса дукан увантIиссар. Мякьманан хIачия дуллума Аллагьнал ﷻ Алжаннул щаращува хIачIан увантIиссар». Цамур хIадисраву увкуну бур: «ДакIнихтуну бувсса цадакьа Аллагьнал ﷻ кьамул бувайссар, му мискинманал канихьхьун бучIаннинма». ЧIаххул. Кьуръандалуву тIий бур (мяъна): «Зула нитти-буттан, гъан-маччаминнан, ятинтуран, мискинминнан, чIаххуран хъинбаларду буллали…» («Ан-Нисаъ» суралул 36-мур аят).

АХIМАД ИБРАГЬИМОВ

2026-02-01 (Шяъбан 1447 ш.) №2.


Дахху-ласулиясса хIадисру

Исламраву дуссар оьрмулул гьарца иширан ккаккан дурсса низамру. Дуссар низам дахху-ласулулгу. МухIаммад Идавсил ﷺ жунма тамансса насихIатру бувну бур, хъус машан ласаврия ва даххаврия аькьилну бувсун, аьдилшиврий, тIайлашиврий, щялмахърая личIлулну бикIаврий хъунмур чIурчIав дурну.   Жу...


Идавстурал касмурду

Жула диндалин бувну, зузаву му так арцу лякъаву къаккаллиссар, Аллагьнайн ﷻ эбадат даврийнгу кIура даяйссар. ХIарамсса даву дурну ляркъусса хъусгу хIарамссар, мунил жула цинярда эбадатругу зия дувайссар. Жула хъус хIалалсса чIумал Заннал барачатгу бишайссар.   ХIалалсса касму ва пиша бушиву...


Яла хъинмур хъус...

34-мур бакI   Халкь хъинмунийн гьуз учин баву ва бунагьмуния буруччаву   Хъинмунийн кIункIу баву ва бунагьмуния буруччаву – хъинбаларду буллан буюр баву ва оьбала баврий къадагъа дишаву хъанахъиссар. Ибну Аьббаслул бувсун бур цала цIувххуну бивкIшиву МухIаммад Идавсихь ﷺ:...


Кьамулмур цадакьа

Цадакьа тIисса мукъул мяъна хъинну гьартассар: ванивун буххайссар фаризасса закат ва инсаннан ка-кумаг баву. Инсаннал цува АллагьначIан ﷻ гъан хьуншиврул цаманнан хъус дулаврин учайссар цадакьа (аьрабрай – «садакьа»). Диндалул аьлимтурал луттирдаву ва мукъуйну чIявучин ккаккан...


БахIулул ва янил шаврил лишанну

Кьуръан ккалай инсантал хъин бувайминнал бусаврин бувну, хIакьинусса кьини халкьуннаву хъинну ишла хьуну бур бахIурду баву ва янил шаву. Ми иширттал хIакъираву инсантуран чIявучин тIайласса кIулшигу къадикIай. Мунияту, ва макьалалуву кIицI лаганну бахIу бувсса ягу янил хьусса инсан цукунсса...