ЗухIа-чак

ЗухIа-чак

ЗухIа-чак

ЗухIа-чак суннатсса чакри. Мунил чIун дучIайссар баргъ ччаллул лахъшиврийсса (3,5 метра) гьаз хьусса чIумал, баргъ ссавнил дянив бияннин буван бучIиссар.

ЗухIалул чаклил яла чанмур кIира ракааьтри, яла чIярумур ацIния кIира ракааьтри, яла ххирамур – мяйра ракааьтри, Цирдагу кIи-кира дуллай бувайссар. Цалчинсса ракааьтраву «АльхIамрал» хъирив сура «Аш-Шамс» ва «аль-Кафирун» буккайссар, кIилчинмур ракааьтрай сура «Аз-ЗухIа» ва «Кьулгьу» буккайссар. Ялагу буллай ухьурча, цалчинмий ракааьтирттай «АльхIамрал» хъирив «Аль-Кафирун», кIилчинминнуй «Кьулгьу» буккинссар. Вай сурарду къакIулманал къабувккуна бувангу бучIиссар, амма бувккуну бувмунил чири хъунмассар. ЗухIалул чIун хьуннин кIюрххил чак бувсса кIанайва щяивкIун, баргъ гьаз шайхту му чакгу буварча, муниннин дунияллул гъалгъагу къабувну, му хъиннува хъинссар. Мунал бувцири бунагьру шюшайссар, хьхьирил хьамаксса бухьурчагу.

ЗухIалул чаклил хъирив ва дуаь дурккуну хъинссар: «Аллагьумма анна ззухIа-а зу-хIаука, валь-багьа-а багьаука, валь-жамала жамалука, валь кьуввата кьувватука, валь-кьудрата кьудратука, валь-эсмата эсматука. Аллагьумма ин кана ризкьи фи-ссамаи фа-анзильгьу, ва ин кана фи-ль арзи фа-ахриджгьу, ва ин кана муаьссаран фа-яссиргьу, ва ин кана хIараман фа-тIагьгьиргьу, ва ин кана баэдан факьаррибгьу, би хIакки зухIаика, ва багьаика ва жамалика, ва кьувватика, ва кьудратика, атини ма атайта эбадака ссалихин».

МухIаммад Идавсил ﷺ чIявусса хIадисирттаву бувсун бур зухIалул чаклил даражалуя. «Алжаннул ца хьулу буссар «баб аз-зухIа» тIисса. Кьиямасса кьини ца оьвчай адиминал оьвчинтIиссар, зухIа-чакру буллай бивкIминнал хьулу вари, ванивух Алжаннавун буххи куну». Ялагу Расулуллагьнал ﷺ увкуссар: «ЗухIалул чаклий даин шайма – тавба даймари, му чак –тавба дайминнал чакри». (ХIаким)

Цамур хIадисраву увкуну бур: «Даин зухIалул чак байманал бунагьирттал аьфву бувайссар. ЗухIалул кIира ракааьт дурманал цIа гъапулминнавух къачичайссар. Мукьра дурма аьбидинтуравух чичайссар. Ряхра дурманан му кьини бунагь ялун къабияйссар. Мяйра дурма салихIминнавух чичайссар. АцIния кIира дурманан Алжаннаву къатри дувайссар». (Ибну Мажагь, Тирмизи)

ЗухIалул кIира ракааьт цува сагъну-саламатну ляхъан аврин щукрулунгу, цащава буван къашайсса цадакьарттан кIанайгу дацIайссар.

Имам Дайламил бувцусса хIадисраву увкуну бур: «Мунафикьнал зухIалул чакгу къабайссар, «Ал­Кафирун» тIисса сурагу къабуккайссар».

ХIасан Аьлиев

2026-05-01 (Зуль-Кьаъда 1447 ш.) №5.


Шанугу - неъмат

Шанашаву – Аллагьу Тааьланал жунма буллусса хъунмасса неъмат хъанай бур. Шанашисса чIумал инсаннал чурх ва къюкI дигьа лаглай дур, инсан игьалаглай ур. Гьарца затираву кунна, шанан утту ишавривугу дуссар цилла адабру:   1) ХъатIан чак бувну махъ аьркин бакъасса гъалгъарду къабуллай,...


Кьурбандалул байран

Кьурбандалул кьини – Исламравусса яла агьаммур байран хъанахъиссар. Аьрабрай ванийн «Эд аль-АдхIа» учайссар. Му хъанахъиссар Зуль-ХIижжа зурул 10-мур кьини. Мунил хъиривсса шанма гьанттагу байрандалул гьантрину ккаллиссар, миннуйн «ташрикьрал» гьантри...


ХIаж байсса барз

Бусурманнал календарьданул махъва-махъмур Зуль-ХIижжа барзри. Ва зурул цIанил мяънагу – ХIаж байсса барз тIиссар. Гьарца шинал Зуль-ХIижжа зуруйри хъунмамур ХIаж бувайсса, цамур чIумал буван къашайссар. ЧIивимур ХIаж – Оьмра – ччимур чIумал буван ихтияр дуссар.   Ва зурул...


Дагъусттаннайн дурксса кьини

Апрель зурул байбихьулий Дагъусттаннай гужсса гъараллу лачIлай, марххалтту буллай, хъунисса зараллу хьунни инсантурал къатта-къушлин, хъу-лухччилун, ризкьилун, ххуллурдан. Инттухунмай бувсса кIусса марххалттанул Хъусращиял ва Ккуллал шяраваллан хъунисса зараллу биян бунни, гъараллая хъунмасса зарал...


Къумасса мусиват

Аллагьу Тааьланал дуниялгу ляхъан дурну, дунияллий инсанталгу ляхъан бувну, миннаву ляхъан бавугу, литIун бавуну нани дурсса миннал хIал ккакканни. Уттарашиву ляхъан дурссар миннаву мютIийма цумарив, аьсивма цумарив кIул хьун. БивкIугу ляхъан бувссар Кьиямасса кьини бизан бувну, хъинманан хъинсса...