ЗухIа-чак

ЗухIа-чак

ЗухIа-чак

ЗухIа-чак суннатсса чакри. Мунил чIун дучIайссар баргъ ччаллул лахъшиврийсса (3,5 метра) гьаз хьусса чIумал, баргъ ссавнил дянив бияннин буван бучIиссар.

ЗухIалул чаклил яла чанмур кIира ракааьтри, яла чIярумур ацIния кIира ракааьтри, яла ххирамур – мяйра ракааьтри, Цирдагу кIи-кира дуллай бувайссар. Цалчинсса ракааьтраву «АльхIамрал» хъирив сура «Аш-Шамс» ва «аль-Кафирун» буккайссар, кIилчинмур ракааьтрай сура «Аз-ЗухIа» ва «Кьулгьу» буккайссар. Ялагу буллай ухьурча, цалчинмий ракааьтирттай «АльхIамрал» хъирив «Аль-Кафирун», кIилчинминнуй «Кьулгьу» буккинссар. Вай сурарду къакIулманал къабувккуна бувангу бучIиссар, амма бувккуну бувмунил чири хъунмассар. ЗухIалул чIун хьуннин кIюрххил чак бувсса кIанайва щяивкIун, баргъ гьаз шайхту му чакгу буварча, муниннин дунияллул гъалгъагу къабувну, му хъиннува хъинссар. Мунал бувцири бунагьру шюшайссар, хьхьирил хьамаксса бухьурчагу.

ЗухIалул чаклил хъирив ва дуаь дурккуну хъинссар: «Аллагьумма анна ззухIа-а зу-хIаука, валь-багьа-а багьаука, валь-жамала жамалука, валь кьуввата кьувватука, валь-кьудрата кьудратука, валь-эсмата эсматука. Аллагьумма ин кана ризкьи фи-ссамаи фа-анзильгьу, ва ин кана фи-ль арзи фа-ахриджгьу, ва ин кана муаьссаран фа-яссиргьу, ва ин кана хIараман фа-тIагьгьиргьу, ва ин кана баэдан факьаррибгьу, би хIакки зухIаика, ва багьаика ва жамалика, ва кьувватика, ва кьудратика, атини ма атайта эбадака ссалихин».

МухIаммад Идавсил ﷺ чIявусса хIадисирттаву бувсун бур зухIалул чаклил даражалуя. «Алжаннул ца хьулу буссар «баб аз-зухIа» тIисса. Кьиямасса кьини ца оьвчай адиминал оьвчинтIиссар, зухIа-чакру буллай бивкIминнал хьулу вари, ванивух Алжаннавун буххи куну». Ялагу Расулуллагьнал ﷺ увкуссар: «ЗухIалул чаклий даин шайма – тавба даймари, му чак –тавба дайминнал чакри». (ХIаким)

Цамур хIадисраву увкуну бур: «Даин зухIалул чак байманал бунагьирттал аьфву бувайссар. ЗухIалул кIира ракааьт дурманал цIа гъапулминнавух къачичайссар. Мукьра дурма аьбидинтуравух чичайссар. Ряхра дурманан му кьини бунагь ялун къабияйссар. Мяйра дурма салихIминнавух чичайссар. АцIния кIира дурманан Алжаннаву къатри дувайссар». (Ибну Мажагь, Тирмизи)

ЗухIалул кIира ракааьт цува сагъну-саламатну ляхъан аврин щукрулунгу, цащава буван къашайсса цадакьарттан кIанайгу дацIайссар.

Имам Дайламил бувцусса хIадисраву увкуну бур: «Мунафикьнал зухIалул чакгу къабайссар, «Ал­Кафирун» тIисса сурагу къабуккайссар».

ХIасан Аьлиев

2026-06-01 (Зуль-ХIижжа 1447 ш.) №6.


АцIлийнусса чири

Кьуръан буккаву МухIаммад Идавсил ﷺ суннат бушиву, чири хъунмасса даву душиву къакIулсса цучIав акъахьунссар. Мунияту гьарца бусурманчунал хIарачат буллан аьркинссар аьраб мазрай Кьуръан буккин лахьхьин. Расулуллагьнал ﷻ увкуссар: «Зувату яла ххуйма – Кьуръан буккингу лавхьхуну,...


Вила тагьар кIул дува

Гьарцама бусурманчунан агьамсса зад бур цаятува Аллагь ﷻ рязи хьунмур буллалаву. Заннал рязишиву дияйссар жуйвасса буржру биттур буллай, бунагьмуния арх буцлай, хъинбаларду гьарза буллай. Циняв чакру, зумарду, цадакьартту щаллу булларчагу, бакIравун суал буххай: Аллагьнал ﷻ хьхьичIсса ттула тагьар...


Шанма хIакь

Идавсил ﷺ хьхьичIунсса асхIабтал Салман аль-Фариси ва Абу Ад-Дарда цIакьсса дустал бивкIун бур. Гайннал дянив дусшиву, уссушиву дацIан дурну диркIссар МухIаммад Идавсил ﷺ.   Ца кьини Салман увкIун ур Абу Ад-ДардачIан хъамалу. Ганан хIисав хьуну бур хъинну мискинсса къуш ва цихара къулагъас...


«Шанма бутIул ца бутIа»

Кьуръандалувусса ца яла бюхттулмур сура хъанай бур «Аль-Ихлас» («Кьулгьу»). Ва суралул хIакъираву жучIанма бивну бур тамансса Идавсил ﷺ хIадисру.   Шанма бутIул ца бутIа Абу Саид аль-Худрил бувсун бур МухIаммад Идавсил ﷺ цалва асхIабтурахь цIувххушиву: «Ца...


АхIмакьманал лишан

ХьхьичIазаманнай ца аькьлукар най ивкIун ур цала иширттай Бухаралив. Ганан ххуллул гьалмахчуну бакIрайн агьну ур хъинну маз чIявусса адимина. Ганал аькьлукарнахьхьун чIявусса суаллу буллай, жаваб дулуннин къаавцIуну, цала ва цайминнал оьрмурдавасса ишругу буслай, ивкIун ур.   Акьлукар...