Кьянкьами ва заэвми

Кьянкьами ва заэвми

МухIаммад Идавсил ﷺ увкуссар: «Аллагьнал ﷻ хьхьичI гуж бусса бусурманчу хъинссар ва Заннан ххирассар заэвманаяр, амма миннаву кIиннавурагу хъиншиву дуссар».

 

Гуж бусса бусурманчу цумари учирча, диндалул аьлимтурал бувчIин бувну бур кIа хIадисраву бувсмур так чурххал кьуватрая бакъашиву. Мяйжаннугу гуж бума цумари учирча, хьхьичIва-хьхьичI кьянкьасса цIакьсса хасият, карчI-танмалшиву дакъасса, адиминашиву дусса инсанни. Гьанттайннин спортзалданува къауккайсса, амма цала кIюрххил чак чIумуй та бувссарив хъама бивтманайн гуж бусса инсан учин къабучIиссар.

 

Бусала

– Дадай, на бувххунна, ва захIматсса оьрмулия бизар хьуну бура, чурххаву ва дакIниву гуж къаливчIунни, Оьрмулуву цукунчIав бигьашиву хъанай дакъар, ци банссарив къакIулли, - тIий душ бивкIун бур цила ниттихь цIуру-кIуру тIий шикаят буллай.

Ниттил ганин жаваб къадуллуну, хъуни бакъасса шанма кIункIур цIарай бивзун бур. Цаннивун дуртун дур къур, гамуниву ккунук бивхьуну бур, шамулчинмунивун кофе дирчуну дур.

Чансса щарангу бивтун, дуккан дурну дур къур ва ккунук, кофегу исттикандалувун дуртIуну дур.

– Ци дахханашиву хIисав хьур? – цIувххуну бур ниттил душнихь.

– Къур ва ккунук шавхьунни, кофегу щинаву дярххунни.

– Юх, ттул душ, ина дахьва ялттутува бурувгунна. Бургу шиккун – кьянкьасса къур кIирисса щинал кIукIлу ларгунни. Хьюмусса ккунук кьянкьа хьунни. Ялун буруган цичIав дахханашин къачIаларчагу, канакисса чIумал жунма му кIул хьунтIиссар. Му куццуй, цара ца кIиришиврул къур кIукIлу дурунни, ккунук кьянкьа бувунни. Мукунма инсанталгу, - ялун бурган гужсса, цIакьсса инсангу оьрмулувусса иширттал кIукIлу буван бюхъайссар. КIукIлусса инсангу бюхъайссар цIакь хьун.

– БувчIунни дадай. Амма вин кофе хъама диртунни. Ванин хьумуния ци учинна?

– Му яла махIатталмурди! Кофе дярххуну, щинал тIингу, ранггу, кьанкьгу даххана дурну, нахIусса хIачIиялийн кIура даен дурунни. БикIайссар ляличIисса гуж бусса инсантал, цала лагма-ялттумур даххана дурну, хъиннура ххуй дувайсса. Цивппа цукун захIматсса иширавун багьарчагу, бакI хьхьичIун къадуртун, мюнпат ласайссар.

Муслимат Аьлиева

2026-07-01 (МухIаррам 1448 ш.) №7.


Эбадат ва мяърипат

ХIакьсса бусурманчунал загьир дувайссар цала диндалун лайкьсса инсаншиву. Диндалул, имандалул хIасул дуллалиссар жула тIуллу дарцIусса ттарцIруну хъанахъисса хасиятгу. Эбадатрайну цIакь хьусса хасиятрал хIасул дувайссар инсаннал оьрмулул тагьар, мукунсса инсан мяърипат, инсап, адав дусса...


Суал-жаваб

КIия инсан куннайн ку данди буклакисса спортрал журардая Исламраву ци увкуну бур? Цувагу, цала чIаравмигу буруччинсса ниятрай спортрахун багьаву, чурххал цIуллушиву дуруччаву Исламраву хъинчулий ккаккан дурну дуссар. Аммарив цаппара шартIру дусса спортрал журарду бунагьссар: Данди буккаврил ягу...


Чак зия буваймур

Кьасттирай чаклил рукну, шартI кьадитарча чак зия шайссар. Ягу кьасттирай ххишала рукнурду дуварча: сужда-рукуъ куннасса, зия шайссар.   Кьуръан, зикри, дуаь дакъасса цамур гъалгъа кьасттирай барча зия шайссар. Кьасттирай хъян ивкIун, аьтIун ивкIун, цIуру-кIуру бувну, уф-агь увкуну, кIира...


НеъматирттацIа къахьун дуккайсса дуаь

Оьмардул арснал Аьбдуллагьлул бувсун бур МухIаммад Идавсил ﷺ укунсса дуаь дайва куну:   اللهُمَّ إِنِّي أَعُوذُ بِكَ مِنْ زَوَالِ نِعْمَتِكَ، وَتَحَوُّلِ عَافِيَتِكَ، وَفُجَاءَةِ نِقْمَتِكَ، وَجَمِيعِ سَخَطِكَ «Алла́гьумма инни́ ао́ьзу бика мин зава́ли ниъматика ва тахIаввали...


Сафар барз

Сафар барз – бусурманнал календарьданул кIилчинмур барзри, му байбишайссар мухIаррам зурул хъирив. «Сафар» тIисса мукъул мяънагу – «хъахъи лагаву» ягу «бачIва шаву» тIиссар. Литературалул чулуха ва махъ аьрабрая таржума буллай бур «щютI тIисса...