Щялмахънияр бигьамур

Щялмахънияр бигьамур

Щялмахънияр бигьамур

Шама дус гъинттул неххавун бучIлан ва вацIлул ахъулсса датIин лавгун бур. Буччиннин щинавунгу бувчIун бувххун бур вацIлул куртIнивун. Кьини ларгсса куц хIисаввагу хьуну бакъар.

Гьанттайнмай нигьа-нигьагу буслай шаппай бавчуну бур.

– Къурталли, дяъвансса мямма ва дада, - тIисса пикрирдащал бивну бур шяраваллил зуманив.

– Ттуйнма барцI ххявххунни учинна, - куну бур Мусал, - бутта нигьа усантIиссар, на цIуллуну-сагъну зана икIаврия ххари хьуну танмихI къабувантIиссар.

Аьлил увкуну бур:

– На учинна ттуна ттатта хьуна авкьуну, ганан кумаг буллай уссияв куну.

– На щялмахъ къабусанна, азарва щялмахънияр ца тIайласса махъ хъинссар, цичIав ляхъан буллангу къабагьанссар, - увкуну бур АхIмадлул.

Лавгун бур оьрчIру шаппа-шаппай.

Бувсун бур Мусал буттахь цала ляхъан бувсса бурцIил хавар. Бутталгу цала гьалмахчу авчинайн оьвкуну, баян бувну бур, жула вацIлуву барцIру бусса бур, куну. Авчинал бувсун бур цала шяраваллил чIаравсса вацIраву барцIру бакъашиву ва бикIан къабюхъайшиву.

Мусал щялмахъ ашкара хьуну, буттан сси бивзун бур: цалчин – шавай чIал хьунутIий, кIилчингу – щялмахъ бувсун тIий. Цакьсса танмихI бувну бур.

Аьлигу ивну ур шавай.

– Дадай, на уссияв щала кьини ттаттан багъраву кумаг буллай, - увкуну бур бухкIуллува.

Амма къатлувун уххавривун гиву щяивкIсса ттаттал хьхьичIун агьну ур.

– Гьула, ина цума ттаттан кумаг буллай уссияв? – пишгу тIий цIувххуну бур къужлул.

Аьли бакIгу хьхьичIун дуртун, учинмур бакъа ливчун ур. Багьну бур ганангу танмихI бухIан.

АхIмад тIима дуснал тIурча, шавай уххавривун ниттихь ва буттахь бусса куццуй бувсун бур хьумур.

– Мяммай, дадай, на багъишла итияра. ТуркIурдахух лавгун чIун хъама диртун ляркъунни. На ххишала мукунсса тIул къадуван хIарачат булланна!, – куну кьянкьасса махъгу буллуну бур.

Нитти-буттал га багъишла ивтун ур.

Мариян МахIаммадова

2026-09-01 (Рабиуль-Авваль 1448 ш.) №9.


Нюжмар кьини дурну къахъинмур

Бусурмансса халкьуннал дур арулва гьантлий цал тикрал шайсса байран – нюжмар кьини. Му кьини бувсса хъинбалалух, эбадатрах цамур чIумалнияр гьарзасса чири шайссар. Муниятур нюжмар-кьини хъинбала-хъиншивуртту дуллай гьан дуван хIарачат буллан бикIайсса.   Му кьини дувайсса эбадатирттава...


Дуклаки оьрчIал нитти-буттан кумагран

ОьрчIру хъуни баву – ца чулуха захIматсса ва жаваблувшиву хъуннасса, вамур чулухагу ххарисса даву дур. Гьарцагу инсаннан ччиссар цала оьрчI-душ талихIрайн бувккун, дурккусса инсан хьуну. Аммарив чIявуминнан мукунсса хьуншиврул ци дуллан аьркинссарив кIулну къабикIай. На хIадур бував дуклаки оьрчIру...


Аькьлукартурал махъру

МухIаммад Идавсил ﷺ асхIаб Аьбдуллагь ибн Масъоьдлул увкуну бур: «Халкьуннал учай ххаллилсса махъру. Махъру ва тIуллу цасса инсанни талихIрайн уккантIисса. Махъру тIуллаха къалавхьхьума – аьй дуван лайкь хьумари».   Аьбдуллагь ибн Аьмрдухьхьун ца инсаннал буллуссар джигьадрал хIакъиравусса суал....


Заннайн мютIисса кулпат

Кулпатрал оьрмулуву хъунмасса кIану бугьлагьиссар ласнал ва щарссанил дянивсса дакьаврил (гармониялул). Мунил хъунмур биялагу хъаннихьри. Ва макьалалуву бусанну цаппара маслихIатру, кулпат дакьаврил хIалданийн бучIан баву бигьа дуллалисса, цанчирча, мукунсса кулпатраву паракьатшиву, рахIатшиву ва...


ТIайла буккан ва хьуна бакьин

Аллагьнал ﷻ халкь ляхъан бувну бур, цайва бивхьусса амрурду биттур буллай, дакIурдивусса мурадирттайн билланшиврул. Аллагьнал ﷻ амрурдугу так дин-чаклийну къуртал къашайссар, ми амрурдал вивлавсун буссар инсаннал щалва оьрму. Оьрмулул мутталий инсаннан чIявуну аьрххи-ссапарданийн уккан багьай....