Зун кIулссияв?

Зун кIулссияв?
  • Ислам тIисса мукъул ца агьаммур мяъна – «Аллагьнайн ﷻ мютIи шаву», – тIиссар.
  • Аллагьнал дуссар 99 Бюхттулсса ЦIа, гьарцаннулгу личIи-личIисса мяъна дусса.
  • «Алгебра» тIисса махъ хьуссар аьрабрайсса «аль-джабр» тIисса, бусурманнал аьлимтуращал Европанавун бувкIсса мукъуя.
  • ХIакьину щала дунияллий ишла бувайсса цифрарду сакин бувссар бусурманнал аьлимтурал. «Цифра» тIисса махъ цуппагу хьуссар аьрабрайсса «сифр» тIисса мукъуя, мунил мяънагу – «ноль».
  • ХIакьинусса кьини яла чIявуми бусурман бусса хIукумат хъанахъиссар Индонезия. Ганил хъирив Пакистан, Индия ва Бангладеш.
  • Дунияллий чIявуми бусурман аьжамталли (аьраб бакъами), аьраб дахьва 15% хъанахъиссар.
  • ЦIанасса заманнай сайки гьарца билаятрай бусурман ялапар хъанай буссар.
  • Дунияллий цалчинми фармацевтикалул саняткартал бувкссар Исламрал хIукуматирттава.
  • ЖугьутIиял ва христианнал диндалувусса циняв идавстал Исламравугу кьамулссар, цаннайннагу инкаршиву къадувайссар.
  • Гьарца шинал Маккалив ХIаж буван бучIайссар 2,5 миллиондалийн бивсса бусурман.
  • Бусурманнал календарь 10 гьантлул кутIассар Григориан календарьданияр. Мунийн «Гьижралул календарь» учайссар, МухIаммад Идавс ﷺ Маккалия Мадиналив ивзсса (Гьижра бувсса) чIумуя шинмай байбишин бувнутIий.
  • Жула диндалуву дуссар кIира Хъун Байран – Зумаритавал кьини (Эд аль-ФитIр) ва Кьурбан-байран (Эд аль-АдхIа).
  • Адам идавсия байбивхьуну МухIаммад Идавсин ﷺ бияннин Аллагьнал ﷻ гьан бувссар 124000 идавс. Кьуръандалуву миннавасса 25-ннал цIарду кIицI ларгун дуссар.
  • Дунияллийсса циняв бусурманнайн ца мукъуйну «уммат» (ягу «умма») учайссар. Жува циняв МухIаммад Идавсил ﷺ умматру.

 

ХIадур бувссар Ю. Оьмаровлул

 

2026-09-01 (Рабиуль-Авваль 1448 ш.) №9.


Аькьлукартурал махъру

МухIаммад Идавсил ﷺ асхIаб Аьбдуллагь ибн Масъоьдлул увкуну бур: «Халкьуннал учай ххаллилсса махъру. Махъру ва тIуллу цасса инсанни талихIрайн уккантIисса. Махъру тIуллаха къалавхьхьума – аьй дуван лайкь хьумари».   Аьбдуллагь ибн Аьмрдухьхьун ца инсаннал буллуссар джигьадрал хIакъиравусса суал....


Нюжмар кьини дурну къахъинмур

Бусурмансса халкьуннал дур арулва гьантлий цал тикрал шайсса байран – нюжмар кьини. Му кьини бувсса хъинбалалух, эбадатрах цамур чIумалнияр гьарзасса чири шайссар. Муниятур нюжмар-кьини хъинбала-хъиншивуртту дуллай гьан дуван хIарачат буллан бикIайсса.   Му кьини дувайсса эбадатирттава...


Идавс ﷺ увсса къатта

Маккалул Бану Гьашим тIисса махIлалий буссар гьарцама бусурманчунал дакIниву ляличIисса кIану бугьлагьисса къатта. ХIакьину шикку библиотека бур, аммарив ца заманай ва кIанай бивкIссар щала дунияллул тарихрайн асар биян бувсса инсан – МухIаммад Идавс ﷺ ниттил увсса къатри. Идавсил ﷺ тухум...


ДакIнивусса загьру

ХьхьичIазаманнай ца душ щар хьуну, ласнал къатлуву ласнал ниттищал яхъанай бивкIун бур, ганиха къуллугъ буллай. Амма ласнал ниттил мудан ганий аьй-бювкьурду дуллай, яхI буван къабюхълай бивкIун бур. ХIукму бувну бур ласнал ниттин загьру буллуну дирчIан дуван.   Душ лавгун бур базаллуву...


Хъинсса тIул-тIабиаьтраясса калимарду

Хъинсса тIул-тIабиаьтран хас бувну буссар тамансса, мусил багьасса махъру. Шикку чичинну миннувасса цаппара, гъафлатравун дахьларгсса дакIру кIукIлу хьуну, хъинсса тIуллу дуллан кIункIу дуваншиврул:   МухIаммад Идавсихь ﷺ цIувххуссар: «Бусурманнава цала диндалуву яла узданма...