Хъуниминнаха хIурмат баву – Заннайн мютIишивур

Хъуниминнаха хIурмат баву – Заннайн мютIишивур

Аллагьнайн ﷻ икрам-эбадат дуваву къуртал къашайссар так ца чак баврийну, зума дугьаврийну, Кьуръан буккаврийну ягу зикрирду буллалаврийну. Аллагьнайн ﷻ эбадат дуваву – му хъанахъиссар инсаннал оьрмулуву буллалисса, хъанахъисса цимурца ишру Аллагьнайн мютIину баву. Дукра дукаву бикIу, къашавайни дару букаву бикIу, шанашаву, изаву, лас ва щар цачIу утту бишаву, ва мукунма цаймигу аьмаллу.

 

Нитти-буттал, оьрмулул хъунисса инсантурал чулухунмай хIурматрай бикIаву – мугу Аллагьнайн ﷻ эбадат дуллалаву хъанахъиссар, агарда тIайласса, марцIсса ниятрай дуллай бухьурча. КутIану учин, жунма Аллагьнал ﷻ ккаккан бувсса тIайласса ххуллу бувгьуну, хIалалмургу дуллай, хIараммуниягу арх хъанай яхъанахъаву – мугу эбадатри. Цуксса инсан гьарзану, марцIну фаризамур биттур буллай, суннатру буллай урив, муксса мунан Аллагь ﷻ ххира шайссар, мугу Аллагьнан ﷻ ххира шайссар.

Ялагу Аллагьнайн ﷻ адаб дуруччаву хъанай бур, жунма Аллагьнал ﷻ буллусса неъматирдайн щукрулий бацIаву. Аллагьнал ﷻ буссар жунма хIат-хIисав дакъасса, чIявусса хъиншивурду, неъматру буллуну, миннуя пикригу бувну, хIисавгу лавсун, рязишиву духьурча, Аллагьнал ﷻ ми хъиннува чIявусса булайссар. Агарда жунма ца инсаннал ссавучIав кумаг барча, жува му инсаннан ци хъинбала буван хъинавав тIий, хIурмат буванмуних луглан бикIару. Мукун бикIаву – инсаншивур, аькьлу бушивур, аммарив Аллагьнал ﷻ инсаннан циксса хъиншивурду дуллуну дур, миннухлуну бакъарив инсантал гьарца бивгьусса ссихIиращал щукрулий бикIан аьркинсса! КутIасса хIаллай гьава бакъа личIарча, инсантал бикIу, цимурца сагъмур дикIу, литIунссар гацIана. Мукунма цайми-цаймигу чIярусса лагмасса иширттая хIисав ласурча, бувчIлай бур циксса чIявусса неъматру буллуну бурив, ва цIимигу бурив Аллагьнал ﷻ жула чулинмай. Цамур куццуй бикIангу къабюхъайссар, цанчирча: жува буру Заннал ﷻ ляхъангу бувну, ва КIанан ﷻ жува хъинну ххирашиву мугу бувчIлайсса за бур. Хьхьу-кьини дакъа аьрщигу, хьхьиригу буссар тIар Аллагьнахь ﷻ ихтияр дула тIий, инсантал бухлаган буван, жура дуллалисса оьккишивурду, тIулдакъашивурду, бунагьру чIалай. Аллагь Тааьланал ﷻ миннухь учайссар тIар: «Инсантал на ляхъан бував, Ттун ﷻ гай хъинну ххигу-ххирар. Гай ци оьккисса тIуллу дуллай бухьурчагу, На ссавур дуллай ура, ялугьлай инсантал тIайла бацIанссар тIий, тавба дуванссар тIий. Зу ляхъан бувссания инсантал, зугу мукун къатIунссияв», – куну. Нитти-буттан цуксса ххирану бикIай цала арс-душ, ми цала ляхъан бувну бакъанува.

Аллагь ﷻ ялагу тIий ур: «На инсан ляхъан ував яла хъинну, ххуйну, исвагьийну, аькьлу-духIин дуну, цимурцагу дулав мунан яхъанан: дукансса, хIачIансса, лаххансса, уртту-тIутIив, зунттурду, хьхьирирду, ратIру-нехру, хIайвантру, ахъулсса, хьхьириву балугъру ва мукунма цаймигу чIявусса неъматру. Къалайкьривкьай инсаннан щукругу Аллагьнайн ﷻ бувну, Заннал тIисса куццуй оьрму бутлан. Ца мазрайну «АльхIамдулиллагь» куну мунийну щукру буваву къагьассар. Щукру баву – му хъанахъиссар гьарца жунма хьусса хъинбаларду, цIуллушиву, хъус-аваданшивурду, къуллугъру щийхчIин дучIарчагу, жула захIматрай дуварчагу, бувчIин аьркинссар, ми гьарзат так Аллагьнал ﷻ цIимилийну хъанай душиву. Щукру буваву дикIан аьркинссар гьарца чурххал базурдалгу. Цалчин дакIниву, яла мазрайну, мукунма яруннил щукру, мугу хъанахъиссар яру бурган буллалаву так ца Аллагьнал ﷻ жунна дуллусса караматирдах. Кьуръандалух уруглагаву, га ккалаккавугу, нитти-буттах, кулпатрах, диндалул уссурварах цIимилий уруглагавугу, мугу хъанахъиссар яруннил щукру буллалаву. Аммарив инсан аьркин дакъасса, заралсса, хIарамсса задирттах уруглай, миннуй тамашарду булларча, му щукру баву къашайссар, ми бунагьсса тIуллур, миннухлугу Аллагьнал ﷻ хьхьичI жаваб дулунссар. Мукунма, гьарца инсаннан буллусса базурдал, ми ссан ишла буван буллуну бурив, мукун тIайласса аьмал булларча, мугу хъанахъиссар щукру баву. Аллагьнал ﷻ Кьуръандалуву куну бур: «Агарда инсантал дуллумунийн щукрулий бухьурча, На ﷻ миннан чара бакъа хъиншивурду чIяру дуванна, аммарив рязишиву дакъаминнан тIайласса танмихIругу буванна».

 

М. АхIмадов

 

2026-02-01 (Шяъбан 1447 ш.) №2.


Кьамулмур цадакьа

Цадакьа тIисса мукъул мяъна хъинну гьартассар: ванивун буххайссар фаризасса закат ва инсаннан ка-кумаг баву. Инсаннал цува АллагьначIан ﷻ гъан хьуншиврул цаманнан хъус дулаврин учайссар цадакьа (аьрабрай – «садакьа»). Диндалул аьлимтурал луттирдаву ва мукъуйну чIявучин ккаккан...


Яла хъинмур хъус...

34-мур бакI   Халкь хъинмунийн гьуз учин баву ва бунагьмуния буруччаву   Хъинмунийн кIункIу баву ва бунагьмуния буруччаву – хъинбаларду буллан буюр баву ва оьбала баврий къадагъа дишаву хъанахъиссар. Ибну Аьббаслул бувсун бур цала цIувххуну бивкIшиву МухIаммад Идавсихь ﷺ:...


Аькьлукарнал насихIатру

Ттизаманнул Сириянал диндалул аьлимчу АхIмад Шарифлул бувсун бур укунсса бусала.   Ца инсаннал цIувххуну бур аькьлукарнахь: «Инсантураву яла махIатталмур цумур хасиятри?» Аькьлукарнал жаваб дуллуну дур: Инсантуран оьрчIшиву бизар хьуну, анаварну хъуни хьун ччан бикIай, амма...


Бувккума багъишла итайссар

Кьуръан буккаву – эбадатирттава ца яла ххирамур ва чири гьарзамурди. Кьуръан мудан ккалай хъинссар – дяхтта ва хьхьувай, сапарданий ва ичIува, мизитраву ва даврий. Жулва салихIсса буттахъалгу мукун буккайсса бивкIссар. Миннал хIарачат бувайсса бивкIссар Аллагьнал Лу бюхъайкун чIявуну...


Барча баву

  Ас-саламу аьлайкум ва рахIматуллагьи ва баракатугьу, ххирасса уссурвал ва ссурвал, хIурмат лавайсса жямат!   ДакIнихтунусса ххаришиврущал барча тIий ура жула ялун нанисса Рамазан барз – зума дугьаврил, Кьуръандалул, цIимилул ва ялтту бучIаврил барз. Ва Заннал Цала лагътуран буллусса ляличIисса...