Хъуниминнаха хIурмат баву – Заннайн мютIишивур

Хъуниминнаха хIурмат баву – Заннайн мютIишивур

Аллагьнайн ﷻ икрам-эбадат дуваву къуртал къашайссар так ца чак баврийну, зума дугьаврийну, Кьуръан буккаврийну ягу зикрирду буллалаврийну. Аллагьнайн ﷻ эбадат дуваву – му хъанахъиссар инсаннал оьрмулуву буллалисса, хъанахъисса цимурца ишру Аллагьнайн мютIину баву. Дукра дукаву бикIу, къашавайни дару букаву бикIу, шанашаву, изаву, лас ва щар цачIу утту бишаву, ва мукунма цаймигу аьмаллу.

 

Нитти-буттал, оьрмулул хъунисса инсантурал чулухунмай хIурматрай бикIаву – мугу Аллагьнайн ﷻ эбадат дуллалаву хъанахъиссар, агарда тIайласса, марцIсса ниятрай дуллай бухьурча. КутIану учин, жунма Аллагьнал ﷻ ккаккан бувсса тIайласса ххуллу бувгьуну, хIалалмургу дуллай, хIараммуниягу арх хъанай яхъанахъаву – мугу эбадатри. Цуксса инсан гьарзану, марцIну фаризамур биттур буллай, суннатру буллай урив, муксса мунан Аллагь ﷻ ххира шайссар, мугу Аллагьнан ﷻ ххира шайссар.

Ялагу Аллагьнайн ﷻ адаб дуруччаву хъанай бур, жунма Аллагьнал ﷻ буллусса неъматирдайн щукрулий бацIаву. Аллагьнал ﷻ буссар жунма хIат-хIисав дакъасса, чIявусса хъиншивурду, неъматру буллуну, миннуя пикригу бувну, хIисавгу лавсун, рязишиву духьурча, Аллагьнал ﷻ ми хъиннува чIявусса булайссар. Агарда жунма ца инсаннал ссавучIав кумаг барча, жува му инсаннан ци хъинбала буван хъинавав тIий, хIурмат буванмуних луглан бикIару. Мукун бикIаву – инсаншивур, аькьлу бушивур, аммарив Аллагьнал ﷻ инсаннан циксса хъиншивурду дуллуну дур, миннухлуну бакъарив инсантал гьарца бивгьусса ссихIиращал щукрулий бикIан аьркинсса! КутIасса хIаллай гьава бакъа личIарча, инсантал бикIу, цимурца сагъмур дикIу, литIунссар гацIана. Мукунма цайми-цаймигу чIярусса лагмасса иширттая хIисав ласурча, бувчIлай бур циксса чIявусса неъматру буллуну бурив, ва цIимигу бурив Аллагьнал ﷻ жула чулинмай. Цамур куццуй бикIангу къабюхъайссар, цанчирча: жува буру Заннал ﷻ ляхъангу бувну, ва КIанан ﷻ жува хъинну ххирашиву мугу бувчIлайсса за бур. Хьхьу-кьини дакъа аьрщигу, хьхьиригу буссар тIар Аллагьнахь ﷻ ихтияр дула тIий, инсантал бухлаган буван, жура дуллалисса оьккишивурду, тIулдакъашивурду, бунагьру чIалай. Аллагь Тааьланал ﷻ миннухь учайссар тIар: «Инсантал на ляхъан бував, Ттун ﷻ гай хъинну ххигу-ххирар. Гай ци оьккисса тIуллу дуллай бухьурчагу, На ссавур дуллай ура, ялугьлай инсантал тIайла бацIанссар тIий, тавба дуванссар тIий. Зу ляхъан бувссания инсантал, зугу мукун къатIунссияв», – куну. Нитти-буттан цуксса ххирану бикIай цала арс-душ, ми цала ляхъан бувну бакъанува.

Аллагь ﷻ ялагу тIий ур: «На инсан ляхъан ував яла хъинну, ххуйну, исвагьийну, аькьлу-духIин дуну, цимурцагу дулав мунан яхъанан: дукансса, хIачIансса, лаххансса, уртту-тIутIив, зунттурду, хьхьирирду, ратIру-нехру, хIайвантру, ахъулсса, хьхьириву балугъру ва мукунма цаймигу чIявусса неъматру. Къалайкьривкьай инсаннан щукругу Аллагьнайн ﷻ бувну, Заннал тIисса куццуй оьрму бутлан. Ца мазрайну «АльхIамдулиллагь» куну мунийну щукру буваву къагьассар. Щукру баву – му хъанахъиссар гьарца жунма хьусса хъинбаларду, цIуллушиву, хъус-аваданшивурду, къуллугъру щийхчIин дучIарчагу, жула захIматрай дуварчагу, бувчIин аьркинссар, ми гьарзат так Аллагьнал ﷻ цIимилийну хъанай душиву. Щукру буваву дикIан аьркинссар гьарца чурххал базурдалгу. Цалчин дакIниву, яла мазрайну, мукунма яруннил щукру, мугу хъанахъиссар яру бурган буллалаву так ца Аллагьнал ﷻ жунна дуллусса караматирдах. Кьуръандалух уруглагаву, га ккалаккавугу, нитти-буттах, кулпатрах, диндалул уссурварах цIимилий уруглагавугу, мугу хъанахъиссар яруннил щукру буллалаву. Аммарив инсан аьркин дакъасса, заралсса, хIарамсса задирттах уруглай, миннуй тамашарду булларча, му щукру баву къашайссар, ми бунагьсса тIуллур, миннухлугу Аллагьнал ﷻ хьхьичI жаваб дулунссар. Мукунма, гьарца инсаннан буллусса базурдал, ми ссан ишла буван буллуну бурив, мукун тIайласса аьмал булларча, мугу хъанахъиссар щукру баву. Аллагьнал ﷻ Кьуръандалуву куну бур: «Агарда инсантал дуллумунийн щукрулий бухьурча, На ﷻ миннан чара бакъа хъиншивурду чIяру дуванна, аммарив рязишиву дакъаминнан тIайласса танмихIругу буванна».

 

М. АхIмадов

 

2026-06-01 (Зуль-ХIижжа 1447 ш.) №6.


ДакIурдийн сси бутаймур

Дунияллул, оьрмулул иширттахух, давурттахух лавгсса жунма чIявучин хIисав къашай Аллагьная ﷻ арх буллаллисса, жула дакIру вивату канакисса хасиятру. Мукунминнувасса ххюнния шикку чичинну.   Дукра чIяру даву Лякьазарашиву – инсаннал биялалул заэвшивур. Лякьа дурччусса чIумал дакI...


«Шанма бутIул ца бутIа»

Кьуръандалувусса ца яла бюхттулмур сура хъанай бур «Аль-Ихлас» («Кьулгьу»). Ва суралул хIакъираву жучIанма бивну бур тамансса Идавсил ﷺ хIадисру.   Шанма бутIул ца бутIа Абу Саид аль-Худрил бувсун бур МухIаммад Идавсил ﷺ цалва асхIабтурахь цIувххушиву: «Ца...


АцIлийнусса чири

Кьуръан буккаву МухIаммад Идавсил ﷺ суннат бушиву, чири хъунмасса даву душиву къакIулсса цучIав акъахьунссар. Мунияту гьарца бусурманчунал хIарачат буллан аьркинссар аьраб мазрай Кьуръан буккин лахьхьин. Расулуллагьнал ﷻ увкуссар: «Зувату яла ххуйма – Кьуръан буккингу лавхьхуну,...


Идавсин ﷺ ххирамий

Жуна кIулну ухьурча лахъисса оьрму бувтсса, чанну къашавай хъанай ивкIсса, хъус-маэшат гьарзасса, цанма ччисса куццуй ялапар хъанай ивкIсса инсан, жува бикIару мунай дакI мяш хъанай. Амма мукунсса инсаннал тIуллу, аьмаллу ххуйсса бивкIун бакъахьурча, му бувтсса оьрмулия цукунчIавсса хайр...


Буллугъшиврул душмантал

Аваданшиву ягу мискиншиву ца дуциндалий кIул дуван, царай цинцилттай дишин шайсса задру дакъар. Ца инсаннал мискиншиврун ккалли дувансса тагьар цаманан аваданшивуну чIалан дикIай. Мукунма, цаннан аваданшивуну чIалачIимур, цаманал мискиншивуну хIисав дуван бюхъай.   ДакIниву хIакьсса иман...