Оьрмулул мурад

Оьрмулул мурад

Жунма гьарцаннан кIулну бикIан аьркинссар жува ва дунияллийн циван бувкссарув. ЧIявусса инсантал, хаснува философтал, бикIай луглай оьрмулул мурадрах, амма инсаннал аькьлулул ссуссукьушиврул цIаний, цала дакIнин ччимур оьрмулул мурад бухьунссар тIисса хIукмулийн бучIай. Миннахь цIуххирча, оьрмулуву яла агьаммур хъанай бур цукунчIавсса захIматшивуртту къаккарккун, тяхъану, мискиншиву дакъа ва дунияллийсса гьантри ва шинну гьан даву.

 

Амма мукунми чIалан бикIай Аллагь ﷻ ушиву къакIулсса ягу кIулну бунува пикрибакъашиву дуллалисса кунма. Ттула оьрмулул мурад цукунссар тIисса суал цахьхьунма цала къабулайсса инсан ччай уссар ва дунияллий шайкун кайп буллай оьрму бутлан, гьунттий-сарану бучIантIимунил ялув ургъил бакъа. Миннан хъама битан къабучIиссар Кьуръандалуву бушиву укунсса Аллагьнал ﷻ махъру (мяъна): «На жиндри ва инсантал ляхъан бував так Ттуйнма мютIину бикIаншиврул» Ва аятрава бувчIлай бур, дунияллий хъус-маэшат баву бакъасса, Аллагьнайнгу ﷻ эбадат дуллан аьркиншиву – мунивури бусса жула оьрмулул кьастгу, мурадгу. Ва аятрал ялув пикри бувукун бувчIлан бикIай цаппара Аллагьнал ﷻ лагътал бушиву Заннал ﷻ цайва бивхьусса буржругу биттур буллай, яламур чIун цала дунияллул маэшатран харж дуллалисса.

Буссар цамур халкьуннал журагу, цамур аятрал тIимур бувчIусса (мяъна): «Аллагьнал ﷻ кIура баян бувайссар оьрму бивкIулийн, зувату хъинбалартту бавриву яла хьхьичIунма цума урив ххал буваншиврул». Ва аятраву тIимур вив лавсъсса бусурмантал бикIайссар бястлий кунма хъинбалартту буллай, цивппа ляхъан бувсса ЗанначIан ﷻ гъан хьуншиврул.

Ва куццуй, циняв халкь личIи буван бучIир шанма журалийх: цавай – диндакъулт, цайми – иман дусса, амма так диндалул тIалавшиннарду дуллай ягу дурагу къадуллай яхъанахъисса, шамулчинмигу – Аллагь ﷻ мяйжаннугу цурив кIул хьуну, цаятува рязи уванмур баврин щала оьрму хас бувну, хъинсса аьмаллу бавриву бяст буллалимий.

Инсан вих хьуну ухьурча Аллагьнайн ﷻ, гьан бувсса луттирдайн, ва мукунма иман думиннан Алжан, дакъаминнан Дуржагь бушиврин, мукунсса инсаннан, му аькьилсса ухьурча, цала оьрмулул гьануну бувчIин аьркинни цанма хайр бумур.

Аькьлукартурал учайссар: «Аькьлу буманал ва оьрмулува так хъинмур ласайссар, ахIмакьнал гьарзад ласайссар», – куну. Вай мукъурттиву хъинну куртIсса мяъна дуссар.

 

МухIаммадрасул ХIажиев

 

2026-09-01 (Рабиуль-Авваль 1448 ш.) №9.


ДакIнивусса загьру

ХьхьичIазаманнай ца душ щар хьуну, ласнал къатлуву ласнал ниттищал яхъанай бивкIун бур, ганиха къуллугъ буллай. Амма ласнал ниттил мудан ганий аьй-бювкьурду дуллай, яхI буван къабюхълай бивкIун бур. ХIукму бувну бур ласнал ниттин загьру буллуну дирчIан дуван.   Душ лавгун бур базаллуву...


Суал-жаваб

ХIан даххайсса тучандалуву бухгалтерну зун бучIиссарив? Мукунсса тучаннаву ва цаймигу хIанттия хайр ласласисса идарарттаву бухгалтерну ягу цайми къуллугъирттай зун ихтияр дакъассар, хIарамссар. Мунинсса далилнугу хъанахъиссар хIанттиха зузисса инсантурал ацIва журалий Идавсил ﷺ нааьна дурсса, имам...


ТIайла буккан ва хьуна бакьин

Аллагьнал ﷻ халкь ляхъан бувну бур, цайва бивхьусса амрурду биттур буллай, дакIурдивусса мурадирттайн билланшиврул. Аллагьнал ﷻ амрурдугу так дин-чаклийну къуртал къашайссар, ми амрурдал вивлавсун буссар инсаннал щалва оьрму. Оьрмулул мутталий инсаннан чIявуну аьрххи-ссапарданийн уккан багьай....


Аькьлукартурал махъру

МухIаммад Идавсил ﷺ асхIаб Аьбдуллагь ибн Масъоьдлул увкуну бур: «Халкьуннал учай ххаллилсса махъру. Махъру ва тIуллу цасса инсанни талихIрайн уккантIисса. Махъру тIуллаха къалавхьхьума – аьй дуван лайкь хьумари».   Аьбдуллагь ибн Аьмрдухьхьун ца инсаннал буллуссар джигьадрал хIакъиравусса суал....


Заннайн мютIисса кулпат

Кулпатрал оьрмулуву хъунмасса кIану бугьлагьиссар ласнал ва щарссанил дянивсса дакьаврил (гармониялул). Мунил хъунмур биялагу хъаннихьри. Ва макьалалуву бусанну цаппара маслихIатру, кулпат дакьаврил хIалданийн бучIан баву бигьа дуллалисса, цанчирча, мукунсса кулпатраву паракьатшиву, рахIатшиву ва...