Хъирив бацIияра давлениялул

Хъирив бацIияра давлениялул

Циванни, артериальный давление чарабакъа дуцлан аьркинсса

БакIрай, ххал бигьинну артериальная гипертония – му ци дуссарив. Цинявннан кIулсса куццуй, оьттул давление дуцайссар тонометр тIисса хасъсса приборданух. ХьхьичIара оьттул давление дуцайсса прибордах цинявннаща къашайва давление дуцин, утти тIурчан дурккун дур ччима инсаннаща зузи дуван бюхъайсса электрон журалул тонометрарду.

Агана тонометралий хьхьичIмур (систологический) цифра 140-нния мм.рт.ст. ва кIилчинмур цифра (диастолический) 90-нния мм. рт. ст. ливчуну бухьурчан, му хъанахъиссар гипертония душиву ккаккан дуллалисса лишанну. Артериальный гипертония дусса инсаннан хъуннасса нигьачIаву дуссар хьхьичIара диркIсса азарду оьнин дуккаврин ва ялун цаймигу цIунцIияртту личин даврин. Му сававну хьун бюхъайссар инфаркт, инсульт, къюкIлил, ччаруллал ва цаймигу азарду. Мунияту, ялув кIицI ларгсса азарду сукку къахьуншиврул артериальный давление хъин дурну, низамрайн дуцин аьркинссар.

Давление лахъ дувайсса цаппара багьана-сававртту:

– сахарный диабет;

– стресс;

– пIапIрус учаву ва хIан хIачаву;

– буч шаву;

– ччаруллал азарду;

– буттал-буттахъул къашавай хьуну бивкIсса азардал хIасил. Ялув кIицI ларгсса, артериальный гипертония хьун савав шайсса оьванмасса багьантту бакъарча, хъуннасса къулагъас дуван аьркинсса хIакьсса фактрур. КIицI лаганну, чIявуну артериальный давление дусса инсантурал итабакьайсса гъалатI. ЧIявуми, давление дусса инсантурал, му лахъ хьусса лишанну хIисав къашаврийн бувну, хIакинтурайн къабуклай бур, ягу миннал ккаккан бувсса дару-дарман буллай бакъар. ДакIний битияра, мунийн бувну зула чурххал тагьар оьнивун рутлатишиву ва инфаркт, инсульт хьунсса сававртту ххи хъанахъишиву. ЦIанасса чIумал агьалинахь бур уква лавгун диспансеризация дувансса бияла. Ччима инсаннаща бюхълай бур цува ялапар хъанахъисса кIанттуцIун бавхIусса поликлиникалийн лавгун, уква цалла цIуллусагъшиврул тагьар ххал дуван. Канища дуккан маритару зула цIуллу-сагъшиврул тагьар цукунсса дуссарив кIул буллалисса диспансеризациялул даву. Агана, зува артериальный гипертония дусса къашайшалтрал сияхIрайн лавсун бухьурча, личIлулну буккияра ялавай чивчумур. Цалчинва-цалчин, ччя-ччяни лахъ шайсса инсантурал давление мудан дуцлайнма бикIан аьркинссар. Аьркинссар, гьарица дурцутари циксса диркIссарив блокнотрай чичлан. Блокнотрай чирчусса хIасиллайн бувну, хIакиннан хъунмасса кумаг хьунтIиссар къашайшалтран тIайласса дарман буван.

Давление дусса къашайшалтран ккаккан бувсса даруртту тIайлану ишла баврил хIакъираву:

– ХIакиннал чивчусса даруртту букаву дацIан къаритаву.

– ХIакиннащал маслихIат къаккавккун даруртту гьарза, ягу чан къабаву.

– Давление ххуттава дурккун дакъахьурчагу, цурда ца кьини даруртту букаву дацIан къаритаву.

– Агана, зува букан аьркинсса дару лях лавгун бухьурчан, къабучIиссар хъирив лаян буллай, гьарза буллан.

– Даруртту букан аьркинссар хIакиннал ккаккан бувсса низамрай. Нажагьлий, гипертония душиву бакIрайва аьлтту хьуну бухьурча, дуссар цаймигу даруртту хIала къабувнува дувайсса лечениярду. Гипертония ччясса мутталий аьлтту хьуну духьурча 1-мур ягу 2-мур даражалул гипертония думиннан, хIакинтурал чивчусса дарурттайнусса лечение хъиннура дакьинтIиссар оьрмулул шартIру даххана даврийнгу:

– пIапIрус учаврия махъаллил шаврийну,

– илтIа шаврийну,

– спортрахун багьаврийну,

– стрессру хьун къабацIаврийну,

– дукиялул ялув бацIаврийну, витамину чан хьун къабацIаврийну,

– дукралуву цIу чанну ишла баврийну (кьинилун 6 г). ДакIний битияра, жулла цIуллусагъшиврул жаваблувшиву жура дулун аьркиншиву ва цIуллу-сагъшиву ххуй даву ва мунийн зарал биян бавугу жулва биялалий бушиву. ЧIун-чIумуй духтурначIан занай хъирив бивзуну бикIияра зулла цIуллу-сагъшиврул ялув. ЦIуллуну битаннав!

ПАТIИМАТ ОЬМАРОВА

ХIАКИН

2026-07-01 (МухIаррам 1448 ш.) №7.


НеъматирттацIа къахьун дуккайсса дуаь

Оьмардул арснал Аьбдуллагьлул бувсун бур МухIаммад Идавсил ﷺ укунсса дуаь дайва куну:   اللهُمَّ إِنِّي أَعُوذُ بِكَ مِنْ زَوَالِ نِعْمَتِكَ، وَتَحَوُّلِ عَافِيَتِكَ، وَفُجَاءَةِ نِقْمَتِكَ، وَجَمِيعِ سَخَطِكَ «Алла́гьумма инни́ ао́ьзу бика мин зава́ли ниъматика ва тахIаввали...


8 агьамсса калима

Вай мукъурттия байбишайссар ва къуртал шайссар инсаннал оьрму. Вайннул агьамшивугу хъинну хъуннассар. Вай калимартту бусурманнал гьарца кьини зумух ласай, цавайннал чIяруну, вайминнал чанну.   Шагьадат أَشْهَدُ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللهُ وَ أَشْهَدُ أَنَّ مُحَمَّدًا رَسُولُ...


Чак зия буваймур

Кьасттирай чаклил рукну, шартI кьадитарча чак зия шайссар. Ягу кьасттирай ххишала рукнурду дуварча: сужда-рукуъ куннасса, зия шайссар.   Кьуръан, зикри, дуаь дакъасса цамур гъалгъа кьасттирай барча зия шайссар. Кьасттирай хъян ивкIун, аьтIун ивкIун, цIуру-кIуру бувну, уф-агь увкуну, кIира...


Сафар барз

Сафар барз – бусурманнал календарьданул кIилчинмур барзри, му байбишайссар мухIаррам зурул хъирив. «Сафар» тIисса мукъул мяънагу – «хъахъи лагаву» ягу «бачIва шаву» тIиссар. Литературалул чулуха ва махъ аьрабрая таржума буллай бур «щютI тIисса...


Неъматрал кьимат

Ца билаятрай къурагъсса шин хьуну, щин чан хьуну диркIун дур. Гиккусса ца мискинсса адиминан пикри хьуну бур, щин дукканхьуви тIий, аьрщараву къуй дуккан. Дуклай чансса куртI шайхту лявкъуну бур ссаллив бувцIусса хъунмасса буттукьа.   Га тIивтIусса адимина хIайран хьуну ливчIун ур гиву думур...