Хъирив бацIияра давлениялул

Хъирив бацIияра давлениялул

Циванни, артериальный давление чарабакъа дуцлан аьркинсса

БакIрай, ххал бигьинну артериальная гипертония – му ци дуссарив. Цинявннан кIулсса куццуй, оьттул давление дуцайссар тонометр тIисса хасъсса приборданух. ХьхьичIара оьттул давление дуцайсса прибордах цинявннаща къашайва давление дуцин, утти тIурчан дурккун дур ччима инсаннаща зузи дуван бюхъайсса электрон журалул тонометрарду.

Агана тонометралий хьхьичIмур (систологический) цифра 140-нния мм.рт.ст. ва кIилчинмур цифра (диастолический) 90-нния мм. рт. ст. ливчуну бухьурчан, му хъанахъиссар гипертония душиву ккаккан дуллалисса лишанну. Артериальный гипертония дусса инсаннан хъуннасса нигьачIаву дуссар хьхьичIара диркIсса азарду оьнин дуккаврин ва ялун цаймигу цIунцIияртту личин даврин. Му сававну хьун бюхъайссар инфаркт, инсульт, къюкIлил, ччаруллал ва цаймигу азарду. Мунияту, ялув кIицI ларгсса азарду сукку къахьуншиврул артериальный давление хъин дурну, низамрайн дуцин аьркинссар.

Давление лахъ дувайсса цаппара багьана-сававртту:

– сахарный диабет;

– стресс;

– пIапIрус учаву ва хIан хIачаву;

– буч шаву;

– ччаруллал азарду;

– буттал-буттахъул къашавай хьуну бивкIсса азардал хIасил. Ялув кIицI ларгсса, артериальный гипертония хьун савав шайсса оьванмасса багьантту бакъарча, хъуннасса къулагъас дуван аьркинсса хIакьсса фактрур. КIицI лаганну, чIявуну артериальный давление дусса инсантурал итабакьайсса гъалатI. ЧIявуми, давление дусса инсантурал, му лахъ хьусса лишанну хIисав къашаврийн бувну, хIакинтурайн къабуклай бур, ягу миннал ккаккан бувсса дару-дарман буллай бакъар. ДакIний битияра, мунийн бувну зула чурххал тагьар оьнивун рутлатишиву ва инфаркт, инсульт хьунсса сававртту ххи хъанахъишиву. ЦIанасса чIумал агьалинахь бур уква лавгун диспансеризация дувансса бияла. Ччима инсаннаща бюхълай бур цува ялапар хъанахъисса кIанттуцIун бавхIусса поликлиникалийн лавгун, уква цалла цIуллусагъшиврул тагьар ххал дуван. Канища дуккан маритару зула цIуллу-сагъшиврул тагьар цукунсса дуссарив кIул буллалисса диспансеризациялул даву. Агана, зува артериальный гипертония дусса къашайшалтрал сияхIрайн лавсун бухьурча, личIлулну буккияра ялавай чивчумур. Цалчинва-цалчин, ччя-ччяни лахъ шайсса инсантурал давление мудан дуцлайнма бикIан аьркинссар. Аьркинссар, гьарица дурцутари циксса диркIссарив блокнотрай чичлан. Блокнотрай чирчусса хIасиллайн бувну, хIакиннан хъунмасса кумаг хьунтIиссар къашайшалтран тIайласса дарман буван.

Давление дусса къашайшалтран ккаккан бувсса даруртту тIайлану ишла баврил хIакъираву:

– ХIакиннал чивчусса даруртту букаву дацIан къаритаву.

– ХIакиннащал маслихIат къаккавккун даруртту гьарза, ягу чан къабаву.

– Давление ххуттава дурккун дакъахьурчагу, цурда ца кьини даруртту букаву дацIан къаритаву.

– Агана, зува букан аьркинсса дару лях лавгун бухьурчан, къабучIиссар хъирив лаян буллай, гьарза буллан.

– Даруртту букан аьркинссар хIакиннал ккаккан бувсса низамрай. Нажагьлий, гипертония душиву бакIрайва аьлтту хьуну бухьурча, дуссар цаймигу даруртту хIала къабувнува дувайсса лечениярду. Гипертония ччясса мутталий аьлтту хьуну духьурча 1-мур ягу 2-мур даражалул гипертония думиннан, хIакинтурал чивчусса дарурттайнусса лечение хъиннура дакьинтIиссар оьрмулул шартIру даххана даврийнгу:

– пIапIрус учаврия махъаллил шаврийну,

– илтIа шаврийну,

– спортрахун багьаврийну,

– стрессру хьун къабацIаврийну,

– дукиялул ялув бацIаврийну, витамину чан хьун къабацIаврийну,

– дукралуву цIу чанну ишла баврийну (кьинилун 6 г). ДакIний битияра, жулла цIуллусагъшиврул жаваблувшиву жура дулун аьркиншиву ва цIуллу-сагъшиву ххуй даву ва мунийн зарал биян бавугу жулва биялалий бушиву. ЧIун-чIумуй духтурначIан занай хъирив бивзуну бикIияра зулла цIуллу-сагъшиврул ялув. ЦIуллуну битаннав!

ПАТIИМАТ ОЬМАРОВА

ХIАКИН

2026-09-01 (Рабиуль-Авваль 1448 ш.) №9.


Дуккаву бигьа хьуншиврул

Дайдирхьунни цIусса дуккаврил шин. Жунма кIулсса куццуй, Аллагьнал ﷻ цIа кIицI ларгун, Занная кумаг чIа увкуну дуллалисса давриву лябуккугу, барачатшивугу дикIайшиву. Дуккаву ккалли дуван бучIир ца яла захIматмур даврин. Мунин бувну, ва макьалалуву цачIун дурну дуссар дук-лакисса чIумал дурккуну...


Дуклаки оьрчIал нитти-буттан кумагран

ОьрчIру хъуни баву – ца чулуха захIматсса ва жаваблувшиву хъуннасса, вамур чулухагу ххарисса даву дур. Гьарцагу инсаннан ччиссар цала оьрчI-душ талихIрайн бувккун, дурккусса инсан хьуну. Аммарив чIявуминнан мукунсса хьуншиврул ци дуллан аьркинссарив кIулну къабикIай. На хIадур бував дуклаки оьрчIру...


Хъинсса тIул-тIабиаьтраясса калимарду

Хъинсса тIул-тIабиаьтран хас бувну буссар тамансса, мусил багьасса махъру. Шикку чичинну миннувасса цаппара, гъафлатравун дахьларгсса дакIру кIукIлу хьуну, хъинсса тIуллу дуллан кIункIу дуваншиврул:   МухIаммад Идавсихь ﷺ цIувххуссар: «Бусурманнава цала диндалуву яла узданма...


ДакIнивусса загьру

ХьхьичIазаманнай ца душ щар хьуну, ласнал къатлуву ласнал ниттищал яхъанай бивкIун бур, ганиха къуллугъ буллай. Амма ласнал ниттил мудан ганий аьй-бювкьурду дуллай, яхI буван къабюхълай бивкIун бур. ХIукму бувну бур ласнал ниттин загьру буллуну дирчIан дуван.   Душ лавгун бур базаллуву...


Заннайн мютIисса кулпат

Кулпатрал оьрмулуву хъунмасса кIану бугьлагьиссар ласнал ва щарссанил дянивсса дакьаврил (гармониялул). Мунил хъунмур биялагу хъаннихьри. Ва макьалалуву бусанну цаппара маслихIатру, кулпат дакьаврил хIалданийн бучIан баву бигьа дуллалисса, цанчирча, мукунсса кулпатраву паракьатшиву, рахIатшиву ва...