Шанашаврил адав

Шанашаврил адав

Шанашаврил адав

Шанашаву – хъанай бур Аллагьнал ﷻ инсаннан буллусса ца хъунмасса неъмат, аьламат. Шанан къаивкIун инсаннаща ялапар хьун къашайссар. Му жунмасса Заннал цIимири.

Кьуръандалуву Аллагьнал ﷻ увкуну бур: «Зул шану дигьалагруну дурссар, зул чурхгу бигьалаганшиврул. Хьхьу пардавну дурссар, цила цIаннах зу бахьлаган буваншиврул, янналул чурх бахьлаган бувайсса кунма. Кьинигу дурссар маэшатрал иширтталсса буллансса чIунну, му чIумал инсаннал цанмасса кьисмат ляхъланшиврул» (сура «ан-Набаъ», аятру 9-11). Гьарца хIалалсса даву тIайласса ниятращал дуварча, чирину тIайла дацIайссар. Мува куццуй шанашисса чIумалгу чири хьунтIиссар, диндалуву ккаккан дурсса шартIру ва адабру щаллу дуварча.

Цалчин – цила чIумал утту бишин аьркинссар, кIюрххил чаклийн бизан хьуншиврул. Ттизаманнул медициналулгу тасттикь бувну бур махънин утту къабишаврил чурххан зарал буллалишиву. Ибну Оьмардуясса хIадисраву увкуну бур: «Чаклин ивссуну шанан утту ивхьуманал бакIрацI кIюрххилнин малаик икIантIиссар. Инсан чантI увкукун, малаикнал учинтIиссар: «Я Аллагь, ва инсан багъишла ити, ва чаклин ивссуну шанай ияча». (Ибн ХIиббан). ХIузайфал ва Абузаррдул бувсун бур МухIаммад Идавсил ﷺ шанан утту ишайни «Бисмика Ллагьумма ахIъя ва амуту» (Мяъна: Я Аллагь, Вил цIанищал на чантI учара ва шанан икIара») учайва куну.

(ал-Бухари) Аьли ибн АбутIалиблуя бивсса хIадисраву бувсун бур Идавсил ﷺ цала душнихь ФатIиматлухь увкушиву: «Шаний утту бивхьукун, 33-ва «Аллагьу акбар», 33-ва «СубхIаналлагь» ва 33-ва «АльхIамдулиллагь» уча» (АлБухари, Муслим). Абудавудлул луттиравусса хIадисраву бувсун бур шанан утту ивхьукун Идавсил ﷺ бакIрал лув цала урчIамур кагу дирхьуну, шамилла ва дуаь дуккайва куну: «Аллагьумма кьиний аьзабака явма табъаьсу эбадака» (Мяъна: «Я Аллагь, на ххассал ува Вила лагъарт уттава бувсса кьини»).

Шанан утту бишаврил адабру:

• Чаклин биссаву, ккарччив марцI даву;

• «АльхIам», «Аятул-курси», «Амана-расулу», «Кьулгьу», «Фалакь» «Нас» буккаву;

• Шану-кIаралу кIутIу-кьатI баву;

• УрчIамур чулий, Кьиблалийн лажинну утту бишаву;

• Кьинилул мутталий хьусса бунагь-хIатIардая пашман хьуну, тавба даву;

• Бюхъавай кIюрххил-чаклийн «акбар» учиннин шания бизаву; Шанашисса чIумал дурну къахъинмур: • Лякьа лувну утту бишаву;

• КIюрххил чаклил чIун дуркIукун, баргъ гьаз хьуннин шанашаву;

• КIачIану утту бишаву;

• Ахттакьун чаклил чIумал шанашаву.

АХIМАД ИБРАГЬИМОВ

2026-07-01 (МухIаррам 1448 ш.) №7.


НеъматирттацIа къахьун дуккайсса дуаь

Оьмардул арснал Аьбдуллагьлул бувсун бур МухIаммад Идавсил ﷺ укунсса дуаь дайва куну:   اللهُمَّ إِنِّي أَعُوذُ بِكَ مِنْ زَوَالِ نِعْمَتِكَ، وَتَحَوُّلِ عَافِيَتِكَ، وَفُجَاءَةِ نِقْمَتِكَ، وَجَمِيعِ سَخَطِكَ «Алла́гьумма инни́ ао́ьзу бика мин зава́ли ниъматика ва тахIаввали...


8 агьамсса калима

Вай мукъурттия байбишайссар ва къуртал шайссар инсаннал оьрму. Вайннул агьамшивугу хъинну хъуннассар. Вай калимартту бусурманнал гьарца кьини зумух ласай, цавайннал чIяруну, вайминнал чанну.   Шагьадат أَشْهَدُ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللهُ وَ أَشْهَدُ أَنَّ مُحَمَّدًا رَسُولُ...


Лак Муфтийнащал хьунабавкьунни

Дагъусттаннал Муфтий щейх АхIмад -хIажи Аьбдуллаев хьунаавкьунни Лакрал райондал вакилтуращал ва имамтуращал. Лакрал райондалул администрациялул бакIчи Зураб Куччаевлун тIайлабацIу чIа тIий, Муфтийнал кIицI лавгунни чIярусса шиннардий райондалул бакIчину зий ивкIсса Юсуп МахIаммадовлул район...


Хъинсса хасият – диндалул аслу

Хъинсса хасият думанан муния хайр бияйссар дунияллий ва ахиратраву, муния бувсун бур хIадисраву. Ца чIумал Аьббаслул Идавсихь ﷺ цIувххуссар: «Я Расулуллагь, вий аякьа дуллай ивкIунтIий АбутIалиблун ахиратраву мюнпат биянтIиссарив?» «БиянтIиссар, ттуй аякьа къадурссания, га...


Сафар барз

Сафар барз – бусурманнал календарьданул кIилчинмур барзри, му байбишайссар мухIаррам зурул хъирив. «Сафар» тIисса мукъул мяънагу – «хъахъи лагаву» ягу «бачIва шаву» тIиссар. Литературалул чулуха ва махъ аьрабрая таржума буллай бур «щютI тIисса...