Шанашаврил адав
Шанашаврил адав

Шанашаву – хъанай бур Аллагьнал ﷻ инсаннан буллусса ца хъунмасса неъмат, аьламат. Шанан къаивкIун инсаннаща ялапар хьун къашайссар. Му жунмасса Заннал цIимири.
Кьуръандалуву Аллагьнал ﷻ увкуну бур: «Зул шану дигьалагруну дурссар, зул чурхгу бигьалаганшиврул. Хьхьу пардавну дурссар, цила цIаннах зу бахьлаган буваншиврул, янналул чурх бахьлаган бувайсса кунма. Кьинигу дурссар маэшатрал иширтталсса буллансса чIунну, му чIумал инсаннал цанмасса кьисмат ляхъланшиврул» (сура «ан-Набаъ», аятру 9-11). Гьарца хIалалсса даву тIайласса ниятращал дуварча, чирину тIайла дацIайссар. Мува куццуй шанашисса чIумалгу чири хьунтIиссар, диндалуву ккаккан дурсса шартIру ва адабру щаллу дуварча.
Цалчин – цила чIумал утту бишин аьркинссар, кIюрххил чаклийн бизан хьуншиврул. Ттизаманнул медициналулгу тасттикь бувну бур махънин утту къабишаврил чурххан зарал буллалишиву. Ибну Оьмардуясса хIадисраву увкуну бур: «Чаклин ивссуну шанан утту ивхьуманал бакIрацI кIюрххилнин малаик икIантIиссар. Инсан чантI увкукун, малаикнал учинтIиссар: «Я Аллагь, ва инсан багъишла ити, ва чаклин ивссуну шанай ияча». (Ибн ХIиббан). ХIузайфал ва Абузаррдул бувсун бур МухIаммад Идавсил ﷺ шанан утту ишайни «Бисмика Ллагьумма ахIъя ва амуту» (Мяъна: Я Аллагь, Вил цIанищал на чантI учара ва шанан икIара») учайва куну.
(ал-Бухари) Аьли ибн АбутIалиблуя бивсса хIадисраву бувсун бур Идавсил ﷺ цала душнихь ФатIиматлухь увкушиву: «Шаний утту бивхьукун, 33-ва «Аллагьу акбар», 33-ва «СубхIаналлагь» ва 33-ва «АльхIамдулиллагь» уча» (АлБухари, Муслим). Абудавудлул луттиравусса хIадисраву бувсун бур шанан утту ивхьукун Идавсил ﷺ бакIрал лув цала урчIамур кагу дирхьуну, шамилла ва дуаь дуккайва куну: «Аллагьумма кьиний аьзабака явма табъаьсу эбадака» (Мяъна: «Я Аллагь, на ххассал ува Вила лагъарт уттава бувсса кьини»).
Шанан утту бишаврил адабру:
• Чаклин биссаву, ккарччив марцI даву;
• «АльхIам», «Аятул-курси», «Амана-расулу», «Кьулгьу», «Фалакь» «Нас» буккаву;
• Шану-кIаралу кIутIу-кьатI баву;
• УрчIамур чулий, Кьиблалийн лажинну утту бишаву;
• Кьинилул мутталий хьусса бунагь-хIатIардая пашман хьуну, тавба даву;
• Бюхъавай кIюрххил-чаклийн «акбар» учиннин шания бизаву; Шанашисса чIумал дурну къахъинмур: • Лякьа лувну утту бишаву;
• КIюрххил чаклил чIун дуркIукун, баргъ гьаз хьуннин шанашаву;
• КIачIану утту бишаву;
• Ахттакьун чаклил чIумал шанашаву.
АХIМАД ИБРАГЬИМОВ