ЦIуллушиврул гьану

ЦIуллушиврул гьану

ЦIуллушиврул гьану

КьюлтIсса зат бакъар, Исламраву марцIшиврухсса къулагъас хъуннасса душиву. МарцIшиву – цIуллушиврул гьанур.

 

МарцIшиврул ца агьамсса шартI хъанахъиссар дукра канай байбишин хьхьичI кару шюшаву. Амма ва къазахIматсса иш ца-ца чIумал оьрчIан бакъасса, хъуниминнангума захIмат бизлан бикIай. Гьарцаннал къадай ва чIирисса шартIирах къулагъас.

 

Ссанни му аьркинсса?

Цалчин, ва жунна цинявннангу чара бакъа аьркинсса шартIри, жула яруннин къачIалачIисса чапалшиврия марцI хьуншиврул.

КIилчингу ва ссуннатсса ишри, му суннатсса иш хIисаврай биттур буварча, АллагьначIа ﷻ чирину лякъайссар.

Жунма дакIнийссар – мюрщиний кьатIату анавархъиндарай бувкIун, найбунува ссупралух щябикIайсса. Амма ниттил жува гьужум бувну, тIайла буккайвав кару шюшин. Циван?

Дуссар чIярусса азарду кару къашюшаву сававну дияйсса. Чапалсса каруннай ппив шайссар азарду сукку дувайсса микроорганизмарду. Инсаннал чурххавун багьну миннуя лахъайссар хъунмурчIин хъин дуван захIматсса азарду.

Ва макьала ккалаккиминнайн оьвчин ччива, ва иширах баччибакъулшиву къадурну, вардиш бувара зула оьрчIру дукра дуканнин хьхьичI кару шюшлай, куну.

СияхIрайн бувну, кару къашюшаврийну лархъсса азарду сававну гьарца шинал щала дунияллий литIайсса бур миллион ва бачIиннуйн бивсса инсантал. Ва лап хъуннасса аьдадри! Вайксса

инсантал бурувччуну бикIантIи-ссия, марцIшиву дуручлай бивкIссания. Цуксса хIайпнугу инсантуран бувчIин ччай бакъар кару шюшаврил ялувсса баччибакъулшиврийну цуксса нигьачIаву дуссарив цала цIуллу-сагъшиврун. Цавай тIурча кару къашюшлай бур цала курчIилшиврийну, ва шартIирая бусурманнахь 1400 шинал хьхьичIва Аллагьнал Идавс ﷺ бугу-буслай, му дуруччин оьвтIий ивкIхьурчагу. Идавсил ﷺ увкуну бур: «Барачат буссар дукралул хьхьичI ва дукра дуркуну махъ кару шюршуманай» – куну. («Сунан ат-Тирмизи»).

Цамур хIадисрай увкуну бур: «Цала къатлуву Аллагьнал барачат ливккун ччиманал дукра дуканнингу, дуркуну махъгу кару шюшаван аьркинссар» – куну (Жамиул ахIадис).

«Дукра дуканнин кару шюшара» – тIий оьвтIутIисса плакатру лархъун дикIайссия совет заманнай гьарцагу столовыйлул чIирттайн, дукра дукан бувкIминнан дукралул хьхьичI марцIшиву дуруччин аьркиншиврия дакIнийн бутлай.

Экспертурал тасттикь буллай бур кару къашюршуну дукра дукаву сававну цукун нигьачIисса азарду лахъан бюхъайссарив – вабаъ (холера), пневмония, хъахъицIурцIал (гепатит), шяра, ОРВИ ва чIярусса цаймигу. ЮНИСЕФ-рал (ООН-далул Дунияллул Халкьуннал дянивсса оьрчIал хаварбакъасса иширттал фонд) сияхIрайн бувну, так ца диарея сававнугума гьарца шинал дунияллий литIайсса бур ххюазаруннийн бивсса оьрчIру. Вайннавасса бачIивагу ххассал буван бюхъанссия, агарда оьрчIал дукра дуканнин хьхьичI кару шюшайсса диркIссания. Ва иш сававну цуксса бала хъанай бурив ххал бувара инсаниятран, азарахъул оьрчIру литIлай бур. Мунияту Идавс ﷺ оьвтIий ивкIссар каруннил марцIшиву дуруччин.

Ттизаманнул медициналул аьлимтурал тасттикь бувну бур, анжагъ, дахьва 5 процент дунияллул халкьуннал шюшайсса душиврий дукра дукан хьхьичI кару. Дукра дукан хьхьичI кару шюшаврийну 50-60 процентрал лагь хьун бюхъайсса дусса дур ххюттулул лахъай азарду, гепатит А ва дизентерия ва 15-20 процентрал лагь хьун бюхъайсса дур грипп ва цаймигу лахъай азарду дияву. Канийсса ца кв. см. яшайсса бусса бур 1500 микроб ва ми бигьану багьайсса бусса бур чурххавун. Мунийн бувну зула цIуллу-сагъшиву дуруччаврил цIаний хъама мабитаванни ва къазахIматсса шартI оьрмулуву ишла дуллан – дукра дуканнин кару шюшаван.

Цила багьайкун марцI хьуншиврул аьркинссар кару шюшаван ссахIвандалущал 15 секундраяр чан дакъа.

 

МухIаммад Дибиров

2026-03-01 (Рамазан 1447 ш.) №3.


Аллагьнайн ﷻ таваккул бутаву

Таваккулданул мяъна КIулну бикIияра, таваккул – му паракьатшиву дакъасса гьалакшивур ва гьалакшиву дакъанурасса паракьатшивур. Мунил мяънагу – ина буллугъшиврухгу, мискиншиврухгу ца куццуй уругавур. Щаллуну Аллагьнайн ﷻ вихшала диша, вила оьрму Заннайн тапшур бува щак къаувкуну, му...


Лайлатул-Кьадрилул хьхьу

АцIния кIивагу зурдардиву яла ххирамур, даража лаваймур – Рамазан барзри. Мунил хьхьурдардива яла ххирамур хьхьугу – Лайлатул-Кьадрилул хьхьури.   Мугу Рамазан зуруй цумур хьхьу дуссарив мяйжанну къакIулссар. Куннал хьхьичIра-хьхьичIсса хьхьури тIар, куннал ацIния арулку хьхьури...


Танмалшиву – щяйтIаннуя

Ххирасса дустал, къааьйкьинссара хIакьинусса кьини жува цинявппагу курчIил ясир бувну буру учирчагу.   Байбихьулий цIуххин ччива, цири му цурда карчI куну? ХъунмурчIин карчI тIун бикIай ци дунугу даву дуван къаччисса, ягу гъира бакъасса чIумал. Мукунсса чIумал инсан уссар лагма-ялттуминнахь...


Байран барча хьуннав!

Ассаламу аьлайкум ва рахIматуллагьи ва баракатугьу! Ххирасса уссурвал ва ссурвал! ДакIнийхтуну барча тIий ура жула ялун нанисса мубараксса Зумаритавал кьини – зумалул, дуаьрдал, эбадатрал, марцIсса тавбалул ва рувхIанийсса дахханашивурттал вибувцIусса Рамазан зурул ахир дуллалисса...


Аьдатрайсса Исламрал ххуллур цанмагу, чингу мюнпатмур

Цалчинмур ЦIувкIратусса ХIажикьурбаннул ва Лайлил душ Эльмира (Ххадижат) Нуруттинова республикалий машгьурну бур Исламрал журналист ва динийсса жяматийсса ишккакку хIисаврай. Исламрал хъаннил мероприятияртту дачин дувангу чIярумур чIумал ванийн вихшала дувай. Дагъусттаннал Муфтиятрал просвещениялул...