Витаминну чан мабару!

Витаминну чан мабару!

Витаминну чан мабару!

Пагьриз (диета) дургьусса чIумалгу канакияра чурххан хайр бумур ва витаминну, чурххайн хIал бучIайссар, илтIа шайссар.

 

Витамин В чара бакъа аьркинссар диета дургьунийгу. Мунил обмен веществ анавар дайссар, инсаннайсса май дассан дан кумаг байссар, углеводру ххуйну лялиян байссар.

Витамин В буссар нехълуву, аьнакIул кIяла дикIуву, салатраву (чIапIаву), нувщуву, ттиликIраву, кIукIлусса нисираву, сельдь балугъраву.

Витамин Д мудан ишла булларча (канарча), инсан илтIа хъанай айишайссар. Цинявппа клеткардан аьркинссар «солнечный» витамин. Ва витамин бакъахьурча, май даслан къадикIайссар. Мунияту витамин Д биял хъанай бакъахьурча, инсан учсса икIайссар.

Витамин Д буссар балугъирттаву, балугърал аьгъушивруву (рыбый жир), лагавриву, лосось, скумбрия балугърал шпротырдаву, дарцIу нисираву, ттуккулнисираву (шампиньон), хъахъулуву.

КIирисса гъинтнил гьантрай чIявуми рязи бакъа бикIай щин къадуклай дур тIий. Калийлул ххишалами щин дуккан дайссар чурххава, кIухьлахьи айссар. Калий буссар помидордануву, соялуву, къайсилуву (сухофрукты), форель балугъраву, щюлли хъюрувраву, миндальдануву, цIу нувщуву, ахъвазандалуву.

Витамин С-лул чялишсса гьурттушинна дайссар инсаннайсса май (жир) ччуччин давриву ва кумаг байссар аьркин дакъамур чурххава дуккан дангу. Ялагу С витаминдалул бурчу бючIан байссар. Гьассар гьантлун 1 г. ва витаминдалул. Витамин С буссар брокколи-каландалуву, черная смородиналуву, каландалуву, шпинатраву, кивилуву, болгарнал перецраву (нацIу мамаш), щаххуллул ахъул-ссаннуву, цитрусрал ахъулссаннуву (апельсин, лимон, мандарин).

Жула чурххаву хъунмасса кIану бугьлагьиссар кальций минералданул. Ванил дайшишру дайсса дур лялух майлул къатру къадишинсса. Кальций буссар аьгъу дакъасса накIливу, нисираву, аьгъу дакъасса хIуру нисираву (творог), йогуртраву, ккунуккирттаву, гьивхьхьуву.

Пектин цIумулуву пурш лахъайссар, мунияту инсангу увччуссакуна чIалан икIайссар, хъунмасса хIаллай дукра дукан къаччан бикIайссар. Амма чурххавусса пектин пурш лахъаншиврул, чIярусса щин хIачIан аьркинссар. Пектин буссар гьивчуву, къуруву, цIулитуву, кьурчIи бяълилуву, малиналуву, крыжовникраву, ахъвазандалуву, чIикIунтIалуву.

 

 

КIулну хъинссар

 

Иммунитетрал дустал:

– Приправарду: чимус, лаччи, хрен, горчица. Вайннувусса фитонцидру чялишну талан бикIайссар вирусирттащал, микробирттащал. Мунийну иммунитет гьаз шайссар, жувагу бурувччуну бикIайссару гьарцагу оьсса къашайшивурттая.

– КьурчIинакIлил продукты: тартнакI (кефир), йогурт. Укунсса продукты муданна ишла дулларча, ххюттукалул микрофлора ххуй шайссар, иммунитет гьаз шайссар.

– Кьянкьану аьдат хьун, яхI бан лахьхьин аьркинссар, савсуну икIан аьркинссар (закаливание – щин ялтту дутIлай, къатлувусса гьава цIубуллай, марцIсса гьавалийх заназин дуллай, гайз буллай, бургъилух занай). Бургъил кумаграйну инсаннал бурчуву шайссар витамин Д, ттаркI , ккарччив, иммунитет цIакь дайсса.

 

Иммунитетрал душмантал:

– Полуфабрикатру: мивун дичайссар чIярусса инсаннал чурххан зарал бусса затру.

– Сукку къатIутIисса, къуццу чанну буллалисса инсаннал чурххай хIал къабикIайссар.

– Кофеин. Ва буссар тунтсса лухIи чяйлуву, кофелуву, кока-колалуву. ЧIяруну хIачIларча, иммунитет лагь шайссар.

– Качар ва хIан. ХIан хIачIаврия хайр бакъассар, чанссаннулгу зарал бувайссар. НацIушиву дукияра цила кьаралданий.

ЦIуллуну битаннав!

 

Аминат Аьлиева

 

2026-04-01 (Шавваль 1447 ш.) №4.


ЧIун ва иман

МухIаммад Идавсил ﷺ асхIабтал бавтIсса кIанттавату ппив къашайва тIар сура «аль-Аьср» къабувккуну. Ва бур Кьуръандалул ца яла кутIамур сура, цинугу шанма аят бусса. Ванил цалчинмур аятраву Заннал увкуну бур (мяъна): «Хъа буллай ура ахттакьун чIумуйн».   Аллагьу...


ХIабибнал ﷺ дуниял кьадитаврил бусала

Ца хавар бусанда, вичIи дишара Кьуръан-хIадис бувсун къабувчIайминнан, Аьжам шеъри бувну ХIабиб ﷺ кIицI анда Цал шафааьт жунма бияйрив ккаккан. Муъжизатру буслай гъалгъа буварча, КIивагу иттату макь экьи лагай, Цув кIицI лагаврийну ихтилат барча, Вай кьянкьасса дакIру кIукIлу хьун...


Суал-жаваб

БучIиссарив жаназалул чак буван хьхьичI жаназа дакъанура. Жул шяравусса мизитраву мукунсса чак бувай гьарца нюжмар кьини. Мунин шариаьтраву цукунсса хIучча буссар? Имам Аль-Бухарил ва Муслимлул хIадисирттал луттирдавусса хIадисраву бувсун бур Эфиопиянал паччахI Наджаши ивкIусса хавар баяйхту...


Таваккулданиясса мусил махъру

    Таваккулданул мяъна дурчIин дуллалисса калимартту:   Идавсил ﷺ увкуссар: «Халкьуннаву яла гужма хьун ччиманал Аллагьнайн ﷻ таваккул бутича». ЯхIъя ибн Муа́ьзлухь цIувххуссар: «Инсан таваккул бутайману та ккаллиссар?» «Цала Заллуну Аллагь ﷻ...


Лакрал миллатрал мажлис

Март зурул 18-нний Дагъусттаннал Муфтиятрал сипталийну МахIачкъалаливсса «Европа» тIисса залдануву хьунни чIявусса лак гьурттусса зумаритавал мажлис – ифтIар. Зал щапI куну бувцIуну бия, аьдатрайн бувну, мажлис байбивхьуна Мубараксса Кьуръандалул аятирттая, ккалаккиману ия...