ИлтIа хьун ва буч хьун ччиминнансса маслихIатру

ИлтIа хьун ва буч хьун ччиминнансса маслихIатру

ИлтIа хьун ва буч хьун ччиминнансса маслихIатру

Диндалуву гьарца иширансса маслихIатру, хIукмурду бур. Гайннуву бур инсаннал цIуллу-сагъшиврун кумагранссагу. Жула дянив чансса къабикIай бучну буну илтIа хьун ччисса ягу хъиннува илтIану бунутIий буч хьун гъирарайсса инсантал. Мукунминнансса маслихIатру бур жула машгьурсса дурккучу, хIакин, шанна тIарикьатрал щейх, НицIавкIратусса Сайфуллагь-кьади Башларовлул чичрурдаву.

 

ИлтIану буну буч хьун ччиминнан щейхнал укунсса маслихIат бувну бур: «Бюхъавай шану ххи бувара. Чурх гъелину битияра (бякъин мабацIари). Сси мабизларди, гьалак мабукларди, паракьатшиву дугьияра. Дукра анавар къабувккун канаки, щин чIярусса хIачIияра. ЧIяруну дукияра лагаву, барт, качар, нувщи ва ппиринж. Гьарца кьини утту бишиннин ччатIухун гъелисса накI хIачIлачIи. Пиш тIий, тяхъану бикIияра. Бургъилух гайзру буллалияра. Чурх гужну буххан мабулларди, хъиннува гуж мабутларди. Хьхьурду уттара мадулларди (чIумуй шанан утту билухьи)».

Буч шаврил хIакъираву МухIаммад Идавсил ﷺ кулпат Аьишатлул бувсъсса хIадисраву увкуну бур: «Ниттил ттун личIи-личIисса дукрарду дулайва буч хьуншиврул, амма на илтIанува бияв. Яла ттун чассагухун нисварти буллан бивкIуна, ганияр махъ на буч хъанан бивкIунав».

ЦIанасса заманнай илтIашивунияр хьхьичIунсса масала бур инсантал хъиннува буч шаву. Мунил агьаммур багьанагу – дукра чIяру даву, лахъину шанашаву ва суккушин чансса душиву хъанай бур. Буч шаву, май дишаву къахъинссар, къюкIлил цIуцIавуртту сукку шайссар. Мунияту бюхъавай чансса дукра дукаву хъинссар, аьгъусса дикI, нацIушиву ва крахмал бусса дуки-хIачIия чIяру дан къабучIиссар. Хъиннува бучминнан дакьайссар аьгъу дакъасса дикI, балугъ, щюлли уртту. Шанугу чан барча хъинссар.

Щейх Сайфуллагь-кьадинал луттираву чивчуну бур: «Магьирсса духтур ХIусман Лабиб Мисрил увкуссар: "ИлтIа хьун гъира бухьурча, гуж бутан багьайсса даврий зузу, шану чан бува. Мадукара аьгъусса (нагь куннасса) дукия, нацIушивуртту ва крахмал хIаламур. ХIачIия чан дува, хIачIаймунивунгу ссирка дутIлатIу (гьивчуя, къюмайтIутIуя ягу витуя дурмур)"»

 

МухIаммад Дибиров

2026-03-01 (Рамазан 1447 ш.) №3.


Бала-апатIирттая буруччайсса дуаь

АпатIру, дардру инсаннал оьрмулуву ччя-ччяни хьуна дакьай. Пашманмургу, ххаримургу жуйнна дияйссар Аллагьнал ﷻ чичрулийну. Мунияту, захIматсса иширавун багьсса чIумалгу куклушиву, бигьашиву Заннахь чIа учин аьркинссар.   Цумур дуаьри дуккин аьркинсса апатIрая, мусиватрая буруччиншиврул?...


СсахI бичаву

Хъус марцI дуван хъуслий закат ялув бувсса кунма, чурх марцI буван, зумалувусса диялдакъашивуртту кIучI дуван, зума АллагьначIа ﷻ кьамулну лякъин, зумаритавал ссахIгу ялув бувссар. Инсаннал дургьусса зума лухччи-ссавнил дянив дарцIуну дикIайссар, ссахI букканнин ссавруннайн...


Аллагьнайн ﷻ таваккул бутаву

Таваккулданул мяъна КIулну бикIияра, таваккул – му паракьатшиву дакъасса гьалакшивур ва гьалакшиву дакъанурасса паракьатшивур. Мунил мяънагу – ина буллугъшиврухгу, мискиншиврухгу ца куццуй уругавур. Щаллуну Аллагьнайн ﷻ вихшала диша, вила оьрму Заннайн тапшур бува щак къаувкуну, му...


Зумаритавал кьини

Аллагь Тааьланал Зумаритавал кьини даврин савав – ахиратлул кьини дакIнин дагьаншиврулли. Мунингу учайссар Эдрал кьини, куну. Гьарца Эдрал кьини дуркIукун, дунияллий халкь кув ххарину, кув пашманну, кув ххуйсса канай, ххуйсса ларххун, кув оьккисса канай, оьккисса ларххун, кув бахьтта, кув...


ЩяйтIан бахIаймур

Бюхттулсса Аллагь тIий ур (мяъна): «Я Идавс, Кьуръан буклай айишиннин чIа уча Аллагьнахь, инава щяйтIаннуя уручча куну: «Аьузу би-Ллагьи мина-шшайтIани-р-раджим» увкуну, цилгу мяъна хъанахъисса – «на Аллагьнахь ﷻ чIа тIий ура щяйтIаннул оьсса тIуллая уручча тIий нава,...