ИлтIа хьун ва буч хьун ччиминнансса маслихIатру

ИлтIа хьун ва буч хьун ччиминнансса маслихIатру

ИлтIа хьун ва буч хьун ччиминнансса маслихIатру

Диндалуву гьарца иширансса маслихIатру, хIукмурду бур. Гайннуву бур инсаннал цIуллу-сагъшиврун кумагранссагу. Жула дянив чансса къабикIай бучну буну илтIа хьун ччисса ягу хъиннува илтIану бунутIий буч хьун гъирарайсса инсантал. Мукунминнансса маслихIатру бур жула машгьурсса дурккучу, хIакин, шанна тIарикьатрал щейх, НицIавкIратусса Сайфуллагь-кьади Башларовлул чичрурдаву.

 

ИлтIану буну буч хьун ччиминнан щейхнал укунсса маслихIат бувну бур: «Бюхъавай шану ххи бувара. Чурх гъелину битияра (бякъин мабацIари). Сси мабизларди, гьалак мабукларди, паракьатшиву дугьияра. Дукра анавар къабувккун канаки, щин чIярусса хIачIияра. ЧIяруну дукияра лагаву, барт, качар, нувщи ва ппиринж. Гьарца кьини утту бишиннин ччатIухун гъелисса накI хIачIлачIи. Пиш тIий, тяхъану бикIияра. Бургъилух гайзру буллалияра. Чурх гужну буххан мабулларди, хъиннува гуж мабутларди. Хьхьурду уттара мадулларди (чIумуй шанан утту билухьи)».

Буч шаврил хIакъираву МухIаммад Идавсил ﷺ кулпат Аьишатлул бувсъсса хIадисраву увкуну бур: «Ниттил ттун личIи-личIисса дукрарду дулайва буч хьуншиврул, амма на илтIанува бияв. Яла ттун чассагухун нисварти буллан бивкIуна, ганияр махъ на буч хъанан бивкIунав».

ЦIанасса заманнай илтIашивунияр хьхьичIунсса масала бур инсантал хъиннува буч шаву. Мунил агьаммур багьанагу – дукра чIяру даву, лахъину шанашаву ва суккушин чансса душиву хъанай бур. Буч шаву, май дишаву къахъинссар, къюкIлил цIуцIавуртту сукку шайссар. Мунияту бюхъавай чансса дукра дукаву хъинссар, аьгъусса дикI, нацIушиву ва крахмал бусса дуки-хIачIия чIяру дан къабучIиссар. Хъиннува бучминнан дакьайссар аьгъу дакъасса дикI, балугъ, щюлли уртту. Шанугу чан барча хъинссар.

Щейх Сайфуллагь-кьадинал луттираву чивчуну бур: «Магьирсса духтур ХIусман Лабиб Мисрил увкуссар: "ИлтIа хьун гъира бухьурча, гуж бутан багьайсса даврий зузу, шану чан бува. Мадукара аьгъусса (нагь куннасса) дукия, нацIушивуртту ва крахмал хIаламур. ХIачIия чан дува, хIачIаймунивунгу ссирка дутIлатIу (гьивчуя, къюмайтIутIуя ягу витуя дурмур)"»

 

МухIаммад Дибиров

2026-08-01 (Сафар 1448 ш.) №8.


Ссятрал мутталий дурсса эбадатраяр ххирасса махъру

Дунияллийсса оьрму Аллагьу Тааьланал жунма буллуну бур Цала рязишиву тIалав дуллай, цIимилийн умуд бивхьуну яхъананшиврул. Аллагьнал, жува ххирану, мурадру щаллу бавугу бигьа бувну бур. Цала ИдавсийхчIин ﷺ Заннал жунма баян бувну бур цумирив хъунмасса чири хьуншиврул дувайсса бигьасса эбадатру....


Гъази-Гъумучиял щейх Абу Оьбайда

НицIавкIратусса щейх Сайфуллагь-Кьади Башларовлул «Сабат» ва «Мактубат» тIисса луттирдаву кIицI ларгун дур Сайид Абу Оьбайда бин Сайид Нуруддин аль-ХIусайни аль-Гъумуки ад-Дагъистани тIисса цIа. Шичча мяйжан хъанай бур Абу Оьбайда Гъумучатусса, МухIаммад Идавсил ﷺ душнил...


Аькьлукар ва халиф

Халиф Гьарун Рашидлул заманнай ивкIун ур Багьлюль тIисса салихIсса аькьлукар. Халиф чIун-чIумуй ганащал хьунаавкьуну ихтилат бувайсса бивкIун бур. Гьаруннул хъярч бувсса чIумалгу Багьлюллул хъинну аькьилсса жавабру дулайсса диркIун дур.   Ца кьини халифнал Багьлюль цачIана учIан увну,...


МухIаммад Идавсил ﷺ оьрмулия

Идавс ﷺ дунияллийн увкун, мунал ниттин Аминатлун ккарккун дур муная нанисса нур, лагмамур чаннагу дурну марцI дуккан дуллалисса.   Ца ппурттуву чIавасса МухIаммад ﷺ оьрчIащал тIуркIу тIий уна, муначIан увкIун малаик Жабраил, тIитIин бувну Идавсил ﷺ хъазам, мунал къюкI мусил тIясраву зам-зам...


Мавлудрал барз

Рабиуль-авваль – бусурманнал календарьданул шамулчинмур барзри. Ва ккаллиссар яла агьаммий зурдардивасса цану. Жунма кIулсса куццуй, Рабиуль-авваль барз барачат хьуссар Аллагьнал ﷻ махъа-махъсса Илчи ﷺ, жуна ххирасса МухIаммад Идавс ﷺ дунияллийн уккаврийну. Идавс ﷺ халкьуннан рахIмуну,...