ИлтIа хьун ва буч хьун ччиминнансса маслихIатру

ИлтIа хьун ва буч хьун ччиминнансса маслихIатру

ИлтIа хьун ва буч хьун ччиминнансса маслихIатру

Диндалуву гьарца иширансса маслихIатру, хIукмурду бур. Гайннуву бур инсаннал цIуллу-сагъшиврун кумагранссагу. Жула дянив чансса къабикIай бучну буну илтIа хьун ччисса ягу хъиннува илтIану бунутIий буч хьун гъирарайсса инсантал. Мукунминнансса маслихIатру бур жула машгьурсса дурккучу, хIакин, шанна тIарикьатрал щейх, НицIавкIратусса Сайфуллагь-кьади Башларовлул чичрурдаву.

 

ИлтIану буну буч хьун ччиминнан щейхнал укунсса маслихIат бувну бур: «Бюхъавай шану ххи бувара. Чурх гъелину битияра (бякъин мабацIари). Сси мабизларди, гьалак мабукларди, паракьатшиву дугьияра. Дукра анавар къабувккун канаки, щин чIярусса хIачIияра. ЧIяруну дукияра лагаву, барт, качар, нувщи ва ппиринж. Гьарца кьини утту бишиннин ччатIухун гъелисса накI хIачIлачIи. Пиш тIий, тяхъану бикIияра. Бургъилух гайзру буллалияра. Чурх гужну буххан мабулларди, хъиннува гуж мабутларди. Хьхьурду уттара мадулларди (чIумуй шанан утту билухьи)».

Буч шаврил хIакъираву МухIаммад Идавсил ﷺ кулпат Аьишатлул бувсъсса хIадисраву увкуну бур: «Ниттил ттун личIи-личIисса дукрарду дулайва буч хьуншиврул, амма на илтIанува бияв. Яла ттун чассагухун нисварти буллан бивкIуна, ганияр махъ на буч хъанан бивкIунав».

ЦIанасса заманнай илтIашивунияр хьхьичIунсса масала бур инсантал хъиннува буч шаву. Мунил агьаммур багьанагу – дукра чIяру даву, лахъину шанашаву ва суккушин чансса душиву хъанай бур. Буч шаву, май дишаву къахъинссар, къюкIлил цIуцIавуртту сукку шайссар. Мунияту бюхъавай чансса дукра дукаву хъинссар, аьгъусса дикI, нацIушиву ва крахмал бусса дуки-хIачIия чIяру дан къабучIиссар. Хъиннува бучминнан дакьайссар аьгъу дакъасса дикI, балугъ, щюлли уртту. Шанугу чан барча хъинссар.

Щейх Сайфуллагь-кьадинал луттираву чивчуну бур: «Магьирсса духтур ХIусман Лабиб Мисрил увкуссар: "ИлтIа хьун гъира бухьурча, гуж бутан багьайсса даврий зузу, шану чан бува. Мадукара аьгъусса (нагь куннасса) дукия, нацIушивуртту ва крахмал хIаламур. ХIачIия чан дува, хIачIаймунивунгу ссирка дутIлатIу (гьивчуя, къюмайтIутIуя ягу витуя дурмур)"»

 

МухIаммад Дибиров

2026-04-01 (Шавваль 1447 ш.) №4.


ЧIун ва иман

МухIаммад Идавсил ﷺ асхIабтал бавтIсса кIанттавату ппив къашайва тIар сура «аль-Аьср» къабувккуну. Ва бур Кьуръандалул ца яла кутIамур сура, цинугу шанма аят бусса. Ванил цалчинмур аятраву Заннал увкуну бур (мяъна): «Хъа буллай ура ахттакьун чIумуйн».   Аллагьу...


Аькьилсса бусаларду

  Нитти-буттал дуаь Ца аьлимчу-щейхначIа ккалаккисса мутааьлимнал ганахь миннат бувну бур цахара дуаь дувакьай, куну. «Ттул дуаь Аллагьнал ﷻ кьамул къадувантIиссар!» - баян бувну бур щейхнал. Мутааьлимтал махIаттал хьуну бур, цанчирча, дуаь чIа увкума ивкIун ур дуккавриву...


Таваккулданиясса мусил махъру

    Таваккулданул мяъна дурчIин дуллалисса калимартту:   Идавсил ﷺ увкуссар: «Халкьуннаву яла гужма хьун ччиманал Аллагьнайн ﷻ таваккул бутича». ЯхIъя ибн Муа́ьзлухь цIувххуссар: «Инсан таваккул бутайману та ккаллиссар?» «Цала Заллуну Аллагь ﷻ...


ЗанначIан гьаз дурсса кару

Цала дянивсса икьралдайн, кIулминнайн, соцсетирдайн чул бишлай аьдат хьусса халкьуннал дянив жунна чIявуну хъама дитай ца агьамсса низам: халкьуннайн букканнин цал Аллагьнайн ﷻ лабизан, дуаь дуван.   Ва укунмасса маслихIат бакъарча, бусурманчунал гьанусса мухIлухIин хъанахъиссар,...


Суал-жаваб

БучIиссарив жаназалул чак буван хьхьичI жаназа дакъанура. Жул шяравусса мизитраву мукунсса чак бувай гьарца нюжмар кьини. Мунин шариаьтраву цукунсса хIучча буссар? Имам Аль-Бухарил ва Муслимлул хIадисирттал луттирдавусса хIадисраву бувсун бур Эфиопиянал паччахI Наджаши ивкIусса хавар баяйхту...