Дукра дукаврил адавру

Дукра дукаврил адавру

Дукра дукаврил адавру

Дукра дукайссар «Бисмиллагь» увкуну, мунил мяънагу «Аллагьнал ﷻ  цIанищал» тIиссар. Дайдихьулий вай махъру учин хъама битарча, дакIнин багьувкун учайссар: «Бисмиллагьи аввалягьу ва ахирагьу» – «Аллагьнал ﷻ  цIанищал дайдихьулий ва ахирданий».

 

Дукра канакисса чIумал заралунния буруччиншиврул укунсса дуаь дурккуну хъинссар: «Аоьзу бикалимати Ллягьи т-таммати мин гъазабигьи ва экабигьи ва шарри эбадигьи ва мин гьамазати щайатIини ва ан яхIзуруни». Яла вай махъругу учирча хъинссар: «Бисмиллягь-ллязи ля язурру мааьсмигьи шайун филь-арзи ва ля фи ссамаи ва гьува ссамиоьль-аьлим».

Дукралул гьарца касак зумув бишайни «Бисмиллагь» учаву хъинссар, цуппагу лахъсса чIуний, чIаравминнангу баянну, гайннангу дакIнин бутанну учайссар.

Дукра кананнин ва дуркуну махъ зумув чансса цIу бишаву хъинссар. Аьли-асхIаблул увкуссар: «Дукра цIил къеппи зумув бивхьуну айивхьуманая Аллагьнал ﷻ  70 журасса бала арх бантIиссар».

Дукра зумув мюрщисса касакру бувну дирхьуну, ххуйну хIунку дурну дукайссар. КьацIливусса касак бюкьаннин цамур ласун ка тIитIин къадувайссар.

 

УрчIамур каних

Дукра кьацIливу дишайссар урчIамур каних. Абу Гьурайрал бувсъсса хIадисраву увкуну бур: «Зу дукра канаки ва хIачIия хIачIияра урчIамур каних, ласияра урчIамуних, дулара урчIамуних. ЩяйтIаннул киямуних дукайссар, хIачIайссар, дулайссар, ласайссар» (Ибн Мажагь).

 

Анавар къабувккун

Дукралия оьккисса махъ учин къабучIиссар, дукайссар анавар къабувккун. МухIаммад Идавсил ﷺ тачIав дукралий аьй къадурссар. Дукра нахIу дизарча дукайсса диркIссар, ххуй къадизарча кьадитайсса диркIссар.

Супралия ласайссар вила хьхьичIмур, вичIанна гъанмур. Идавсил ﷺ ца инсаннахь увкуссар: «Да жагьил, «”Бисмиллагь” уча, урчIамур каних дуки, вила хьхьичIмур ласи!» (Аль-Бухари, Муслим).

Ахъулсса ва нацIу-кьацIу тIурча, вила хьхьичI дакъаму-ничIан ка тIитIингу бучIиссар. Идавсилгу ﷺ ласайва тIар супралул архмур зуманийсса ахъулсса: «Ахъулсса ца журасса къадикIайссар, мунияту винна ччимур язи дугьан бучIиссар», – увкуну. Циняв лагма лавгсса бушкъаправу ца журасса дукра дикIайссар, муниятур ласун аьркинсса вила хьхьичIмур.

ЧчатIуя касак битлай, зумув бихьлай канакаву къахъинссар, га цал бувхъун, касакру бувну столданий биширча хъинссар. ЧчатIуй цамур зад дишавугу къахъинссар, хIадисраву увкуну бур: «Ччатун хIурмат бувара, му Заннал буллусса неъматри» (Абу Нуаьйм).

Щяв багьсса дукралул касак гьаз бувну, марцI бувну букарча хъинссар. МухIаммад Идавсил ﷺ увкуну бур: «Дукиялул касак щяв багьарча, гьаз бувну, марцI бувну букияра, щяйтIаннун кьакъабивтун. Дукра дукайхту ка лишиннин кIисри мазрал ланцI бувара, цанчирча зун къакIулссар барачат цумуниву буссарив» (Муслим).

Хъува бусса ахъулсса канакисса чIумал (цIулит, ахъвазан, чассаг ва м.ц.), хъуварду личIисса бушкъаправу бишаву хъинссар. Мукунна цамур дукралия лирчIмургу личIисса бушкъаправу дишайссар – ттаркIру, бурчу ва м.ц.

 

Уф маучав!

ХIадисраву увкуну бур: «Дукралийн уф учирча, ганивусса барачатшиву лагайссар» (АхIмад).

Дукралущал хIала ва дуркуну махъ щин хIачIаву къахъинссар.

Шикку чивчусса кьяйдалий Идавсил ﷺ сунналийн бувну канарча, жула цIуллушивугу дуруччинтIиссар, дукра дукавугу Заннайн эбадат даврийн кIура даянтIиссар, чири биянтIиссар.

 

МухIаммад Дибиров

 

2026-04-01 (Шавваль 1447 ш.) №4.


ЧIун ва иман

МухIаммад Идавсил ﷺ асхIабтал бавтIсса кIанттавату ппив къашайва тIар сура «аль-Аьср» къабувккуну. Ва бур Кьуръандалул ца яла кутIамур сура, цинугу шанма аят бусса. Ванил цалчинмур аятраву Заннал увкуну бур (мяъна): «Хъа буллай ура ахттакьун чIумуйн».   Аллагьу...


Таваккулданиясса мусил махъру

    Таваккулданул мяъна дурчIин дуллалисса калимартту:   Идавсил ﷺ увкуссар: «Халкьуннаву яла гужма хьун ччиманал Аллагьнайн ﷻ таваккул бутича». ЯхIъя ибн Муа́ьзлухь цIувххуссар: «Инсан таваккул бутайману та ккаллиссар?» «Цала Заллуну Аллагь ﷻ...


ХIабибнал ﷺ дуниял кьадитаврил бусала

Ца хавар бусанда, вичIи дишара Кьуръан-хIадис бувсун къабувчIайминнан, Аьжам шеъри бувну ХIабиб ﷺ кIицI анда Цал шафааьт жунма бияйрив ккаккан. Муъжизатру буслай гъалгъа буварча, КIивагу иттату макь экьи лагай, Цув кIицI лагаврийну ихтилат барча, Вай кьянкьасса дакIру кIукIлу хьун...


Лакрал миллатрал мажлис

Март зурул 18-нний Дагъусттаннал Муфтиятрал сипталийну МахIачкъалаливсса «Европа» тIисса залдануву хьунни чIявусса лак гьурттусса зумаритавал мажлис – ифтIар. Зал щапI куну бувцIуну бия, аьдатрайн бувну, мажлис байбивхьуна Мубараксса Кьуръандалул аятирттая, ккалаккиману ия...


Аькьилсса бусаларду

  Нитти-буттал дуаь Ца аьлимчу-щейхначIа ккалаккисса мутааьлимнал ганахь миннат бувну бур цахара дуаь дувакьай, куну. «Ттул дуаь Аллагьнал ﷻ кьамул къадувантIиссар!» - баян бувну бур щейхнал. Мутааьлимтал махIаттал хьуну бур, цанчирча, дуаь чIа увкума ивкIун ур дуккавриву...