Дукра дукаврил адавру

Дукра дукаврил адавру

Дукра дукаврил адавру

Дукра дукайссар «Бисмиллагь» увкуну, мунил мяънагу «Аллагьнал ﷻ  цIанищал» тIиссар. Дайдихьулий вай махъру учин хъама битарча, дакIнин багьувкун учайссар: «Бисмиллагьи аввалягьу ва ахирагьу» – «Аллагьнал ﷻ  цIанищал дайдихьулий ва ахирданий».

 

Дукра канакисса чIумал заралунния буруччиншиврул укунсса дуаь дурккуну хъинссар: «Аоьзу бикалимати Ллягьи т-таммати мин гъазабигьи ва экабигьи ва шарри эбадигьи ва мин гьамазати щайатIини ва ан яхIзуруни». Яла вай махъругу учирча хъинссар: «Бисмиллягь-ллязи ля язурру мааьсмигьи шайун филь-арзи ва ля фи ссамаи ва гьува ссамиоьль-аьлим».

Дукралул гьарца касак зумув бишайни «Бисмиллагь» учаву хъинссар, цуппагу лахъсса чIуний, чIаравминнангу баянну, гайннангу дакIнин бутанну учайссар.

Дукра кананнин ва дуркуну махъ зумув чансса цIу бишаву хъинссар. Аьли-асхIаблул увкуссар: «Дукра цIил къеппи зумув бивхьуну айивхьуманая Аллагьнал ﷻ  70 журасса бала арх бантIиссар».

Дукра зумув мюрщисса касакру бувну дирхьуну, ххуйну хIунку дурну дукайссар. КьацIливусса касак бюкьаннин цамур ласун ка тIитIин къадувайссар.

 

УрчIамур каних

Дукра кьацIливу дишайссар урчIамур каних. Абу Гьурайрал бувсъсса хIадисраву увкуну бур: «Зу дукра канаки ва хIачIия хIачIияра урчIамур каних, ласияра урчIамуних, дулара урчIамуних. ЩяйтIаннул киямуних дукайссар, хIачIайссар, дулайссар, ласайссар» (Ибн Мажагь).

 

Анавар къабувккун

Дукралия оьккисса махъ учин къабучIиссар, дукайссар анавар къабувккун. МухIаммад Идавсил ﷺ тачIав дукралий аьй къадурссар. Дукра нахIу дизарча дукайсса диркIссар, ххуй къадизарча кьадитайсса диркIссар.

Супралия ласайссар вила хьхьичIмур, вичIанна гъанмур. Идавсил ﷺ ца инсаннахь увкуссар: «Да жагьил, «”Бисмиллагь” уча, урчIамур каних дуки, вила хьхьичIмур ласи!» (Аль-Бухари, Муслим).

Ахъулсса ва нацIу-кьацIу тIурча, вила хьхьичI дакъаму-ничIан ка тIитIингу бучIиссар. Идавсилгу ﷺ ласайва тIар супралул архмур зуманийсса ахъулсса: «Ахъулсса ца журасса къадикIайссар, мунияту винна ччимур язи дугьан бучIиссар», – увкуну. Циняв лагма лавгсса бушкъаправу ца журасса дукра дикIайссар, муниятур ласун аьркинсса вила хьхьичIмур.

ЧчатIуя касак битлай, зумув бихьлай канакаву къахъинссар, га цал бувхъун, касакру бувну столданий биширча хъинссар. ЧчатIуй цамур зад дишавугу къахъинссар, хIадисраву увкуну бур: «Ччатун хIурмат бувара, му Заннал буллусса неъматри» (Абу Нуаьйм).

Щяв багьсса дукралул касак гьаз бувну, марцI бувну букарча хъинссар. МухIаммад Идавсил ﷺ увкуну бур: «Дукиялул касак щяв багьарча, гьаз бувну, марцI бувну букияра, щяйтIаннун кьакъабивтун. Дукра дукайхту ка лишиннин кIисри мазрал ланцI бувара, цанчирча зун къакIулссар барачат цумуниву буссарив» (Муслим).

Хъува бусса ахъулсса канакисса чIумал (цIулит, ахъвазан, чассаг ва м.ц.), хъуварду личIисса бушкъаправу бишаву хъинссар. Мукунна цамур дукралия лирчIмургу личIисса бушкъаправу дишайссар – ттаркIру, бурчу ва м.ц.

 

Уф маучав!

ХIадисраву увкуну бур: «Дукралийн уф учирча, ганивусса барачатшиву лагайссар» (АхIмад).

Дукралущал хIала ва дуркуну махъ щин хIачIаву къахъинссар.

Шикку чивчусса кьяйдалий Идавсил ﷺ сунналийн бувну канарча, жула цIуллушивугу дуруччинтIиссар, дукра дукавугу Заннайн эбадат даврийн кIура даянтIиссар, чири биянтIиссар.

 

МухIаммад Дибиров

 

2026-09-01 (Рабиуль-Авваль 1448 ш.) №9.


Дуклаки оьрчIал нитти-буттан кумагран

ОьрчIру хъуни баву – ца чулуха захIматсса ва жаваблувшиву хъуннасса, вамур чулухагу ххарисса даву дур. Гьарцагу инсаннан ччиссар цала оьрчI-душ талихIрайн бувккун, дурккусса инсан хьуну. Аммарив чIявуминнан мукунсса хьуншиврул ци дуллан аьркинссарив кIулну къабикIай. На хIадур бував дуклаки оьрчIру...


Аькьлукартурал махъру

МухIаммад Идавсил ﷺ асхIаб Аьбдуллагь ибн Масъоьдлул увкуну бур: «Халкьуннал учай ххаллилсса махъру. Махъру ва тIуллу цасса инсанни талихIрайн уккантIисса. Махъру тIуллаха къалавхьхьума – аьй дуван лайкь хьумари».   Аьбдуллагь ибн Аьмрдухьхьун ца инсаннал буллуссар джигьадрал хIакъиравусса суал....


Рабиуль-Авваль зурул мажлис

Рабиуль-Авваль зуруй МухIаммад Идавс ﷺ хъун уллай мавлудру дувайсса аьдат дур бусурманнал дянив. Мукунсса мажлис хьунни августрал 24-нний Гъази-Гъумук. Ванил сиптачиталну бувккунни Лакрал райондалул имам ХIабиб Баталов ва райондалул администрация.   Мажлис бувуна паркраву, байбивхьуна...


ТIайла буккан ва хьуна бакьин

Аллагьнал ﷻ халкь ляхъан бувну бур, цайва бивхьусса амрурду биттур буллай, дакIурдивусса мурадирттайн билланшиврул. Аллагьнал ﷻ амрурдугу так дин-чаклийну къуртал къашайссар, ми амрурдал вивлавсун буссар инсаннал щалва оьрму. Оьрмулул мутталий инсаннан чIявуну аьрххи-ссапарданийн уккан багьай....


Суал-жаваб

ХIан даххайсса тучандалуву бухгалтерну зун бучIиссарив? Мукунсса тучаннаву ва цаймигу хIанттия хайр ласласисса идарарттаву бухгалтерну ягу цайми къуллугъирттай зун ихтияр дакъассар, хIарамссар. Мунинсса далилнугу хъанахъиссар хIанттиха зузисса инсантурал ацIва журалий Идавсил ﷺ нааьна дурсса, имам...