Дукра дукаврил адавру

Дукра дукаврил адавру

Дукра дукаврил адавру

Дукра дукайссар «Бисмиллагь» увкуну, мунил мяънагу «Аллагьнал ﷻ  цIанищал» тIиссар. Дайдихьулий вай махъру учин хъама битарча, дакIнин багьувкун учайссар: «Бисмиллагьи аввалягьу ва ахирагьу» – «Аллагьнал ﷻ  цIанищал дайдихьулий ва ахирданий».

 

Дукра канакисса чIумал заралунния буруччиншиврул укунсса дуаь дурккуну хъинссар: «Аоьзу бикалимати Ллягьи т-таммати мин гъазабигьи ва экабигьи ва шарри эбадигьи ва мин гьамазати щайатIини ва ан яхIзуруни». Яла вай махъругу учирча хъинссар: «Бисмиллягь-ллязи ля язурру мааьсмигьи шайун филь-арзи ва ля фи ссамаи ва гьува ссамиоьль-аьлим».

Дукралул гьарца касак зумув бишайни «Бисмиллагь» учаву хъинссар, цуппагу лахъсса чIуний, чIаравминнангу баянну, гайннангу дакIнин бутанну учайссар.

Дукра кананнин ва дуркуну махъ зумув чансса цIу бишаву хъинссар. Аьли-асхIаблул увкуссар: «Дукра цIил къеппи зумув бивхьуну айивхьуманая Аллагьнал ﷻ  70 журасса бала арх бантIиссар».

Дукра зумув мюрщисса касакру бувну дирхьуну, ххуйну хIунку дурну дукайссар. КьацIливусса касак бюкьаннин цамур ласун ка тIитIин къадувайссар.

 

УрчIамур каних

Дукра кьацIливу дишайссар урчIамур каних. Абу Гьурайрал бувсъсса хIадисраву увкуну бур: «Зу дукра канаки ва хIачIия хIачIияра урчIамур каних, ласияра урчIамуних, дулара урчIамуних. ЩяйтIаннул киямуних дукайссар, хIачIайссар, дулайссар, ласайссар» (Ибн Мажагь).

 

Анавар къабувккун

Дукралия оьккисса махъ учин къабучIиссар, дукайссар анавар къабувккун. МухIаммад Идавсил ﷺ тачIав дукралий аьй къадурссар. Дукра нахIу дизарча дукайсса диркIссар, ххуй къадизарча кьадитайсса диркIссар.

Супралия ласайссар вила хьхьичIмур, вичIанна гъанмур. Идавсил ﷺ ца инсаннахь увкуссар: «Да жагьил, «”Бисмиллагь” уча, урчIамур каних дуки, вила хьхьичIмур ласи!» (Аль-Бухари, Муслим).

Ахъулсса ва нацIу-кьацIу тIурча, вила хьхьичI дакъаму-ничIан ка тIитIингу бучIиссар. Идавсилгу ﷺ ласайва тIар супралул архмур зуманийсса ахъулсса: «Ахъулсса ца журасса къадикIайссар, мунияту винна ччимур язи дугьан бучIиссар», – увкуну. Циняв лагма лавгсса бушкъаправу ца журасса дукра дикIайссар, муниятур ласун аьркинсса вила хьхьичIмур.

ЧчатIуя касак битлай, зумув бихьлай канакаву къахъинссар, га цал бувхъун, касакру бувну столданий биширча хъинссар. ЧчатIуй цамур зад дишавугу къахъинссар, хIадисраву увкуну бур: «Ччатун хIурмат бувара, му Заннал буллусса неъматри» (Абу Нуаьйм).

Щяв багьсса дукралул касак гьаз бувну, марцI бувну букарча хъинссар. МухIаммад Идавсил ﷺ увкуну бур: «Дукиялул касак щяв багьарча, гьаз бувну, марцI бувну букияра, щяйтIаннун кьакъабивтун. Дукра дукайхту ка лишиннин кIисри мазрал ланцI бувара, цанчирча зун къакIулссар барачат цумуниву буссарив» (Муслим).

Хъува бусса ахъулсса канакисса чIумал (цIулит, ахъвазан, чассаг ва м.ц.), хъуварду личIисса бушкъаправу бишаву хъинссар. Мукунна цамур дукралия лирчIмургу личIисса бушкъаправу дишайссар – ттаркIру, бурчу ва м.ц.

 

Уф маучав!

ХIадисраву увкуну бур: «Дукралийн уф учирча, ганивусса барачатшиву лагайссар» (АхIмад).

Дукралущал хIала ва дуркуну махъ щин хIачIаву къахъинссар.

Шикку чивчусса кьяйдалий Идавсил ﷺ сунналийн бувну канарча, жула цIуллушивугу дуруччинтIиссар, дукра дукавугу Заннайн эбадат даврийн кIура даянтIиссар, чири биянтIиссар.

 

МухIаммад Дибиров

 

2026-06-01 (Зуль-ХIижжа 1447 ш.) №6.


ДакIурдийн сси бутаймур

Дунияллул, оьрмулул иширттахух, давурттахух лавгсса жунма чIявучин хIисав къашай Аллагьная ﷻ арх буллаллисса, жула дакIру вивату канакисса хасиятру. Мукунминнувасса ххюнния шикку чичинну.   Дукра чIяру даву Лякьазарашиву – инсаннал биялалул заэвшивур. Лякьа дурччусса чIумал дакI...


АхIмакьманал лишан

ХьхьичIазаманнай ца аькьлукар най ивкIун ур цала иширттай Бухаралив. Ганан ххуллул гьалмахчуну бакIрайн агьну ур хъинну маз чIявусса адимина. Ганал аькьлукарнахьхьун чIявусса суаллу буллай, жаваб дулуннин къаавцIуну, цала ва цайминнал оьрмурдавасса ишругу буслай, ивкIун ур.   Акьлукар...


Шанма хIакь

Идавсил ﷺ хьхьичIунсса асхIабтал Салман аль-Фариси ва Абу Ад-Дарда цIакьсса дустал бивкIун бур. Гайннал дянив дусшиву, уссушиву дацIан дурну диркIссар МухIаммад Идавсил ﷺ.   Ца кьини Салман увкIун ур Абу Ад-ДардачIан хъамалу. Ганан хIисав хьуну бур хъинну мискинсса къуш ва цихара къулагъас...


«Шанма бутIул ца бутIа»

Кьуръандалувусса ца яла бюхттулмур сура хъанай бур «Аль-Ихлас» («Кьулгьу»). Ва суралул хIакъираву жучIанма бивну бур тамансса Идавсил ﷺ хIадисру.   Шанма бутIул ца бутIа Абу Саид аль-Худрил бувсун бур МухIаммад Идавсил ﷺ цалва асхIабтурахь цIувххушиву: «Ца...


АцIлийнусса чири

Кьуръан буккаву МухIаммад Идавсил ﷺ суннат бушиву, чири хъунмасса даву душиву къакIулсса цучIав акъахьунссар. Мунияту гьарца бусурманчунал хIарачат буллан аьркинссар аьраб мазрай Кьуръан буккин лахьхьин. Расулуллагьнал ﷻ увкуссар: «Зувату яла ххуйма – Кьуръан буккингу лавхьхуну,...