ЦIУЛЛУШИВУ

ЦIУЛЛУШИВУ

Къавахърал мюнпат

Юнус идавсия бусласисса Къуръандалул аятирттаву бувсун бур, му идавс къашавай хьусса чIумал, Аллагьнал ﷻ ганал ялув ххютну ва дукияну бикIан къавахъ ххяххан бувшиву. ЧIявусса хIадисиртталгу жухьва буслай бур МухIаммад Идавсин ﷺ къавахъ ххирасса бивкIшиву. «Фазаилул ХIабиб» тIисса луттираву чивчуну бур МухIаммад идавсил ﷺ махъру: «Дукра дуллалисса чIумал къавахъгу хIала булувара. Мунил пашмансса дакIру уттара дувайссар», – увкусса.

ХьхьичIазаманнай къавахъ хIакинтурал чIявуну ишла бувайсса бивкIссар. Ибн Синал къавахъ шавхьусса щин дулайсса диркIссар хъугьулун ва хъазамравусса цIуцIавурттан дарувну. Къавахъ чIувин бувну дуккан дурсса щин (сок) дулайсса диркIссар вичIив ягу кьакьари цIуцIиминнан. Къавахъраву цайми ахънилссаннувунияр чIявусса витаминну буссар. Ганиву буссар сахар, каротин, витаминну С, В1, В2, В5, В6, Е, РР, ва мукунма цайминнуву бакъасса витамин Т. Буссар къавахъраву инсаннал оьттун хъинсса витамин К.Вай бакъассагу, дуссар жирду, белок, углеводру, целлюлоза, пектинну, минераллу, калий, кальций, железо.

Къавахъраву каротин буссар къурувунияр ххюлийну чIявусса, ва гъаттарал ттиликIравунияр шамлийну чIявусса. Мунияту, къавахъ ва мунил сок хъинссар яруннал чани чан хьуминнан. Железо дуссар къавахъраву цайми ахънилссаннувунияр ххисса, мунияту му анемия дусса инсантуран даруссар. Къавахъравусса пектиндалул буккан бувайссар инсаннал чурххава холестерин ва токсинну. Къавахъраву буссар калийрал цIу, мунияту, нефрит ягу пиелонефрит хьуманан му хъинну хъинссар. Лахъсса давление ягу къюкIлил цIуцIаву дусса инсаннангу къавахърая кумаг шайссар тIий бур. Дахьра дуккан дурсса къавахърал сок хъинссар лякьа кьянкьа хьусса чIумал, ччаруллал цIуцIавуртту думанан, геморройран, ва нервардал къашайшивурттан. Къавахърал сокрал адаминал гуж бучIан бувайссар. Лякьлуву оьрчI бусса хъамитайпалул токсикоз хъанай (дакI ларай най) духьурча, къавахъ канан аьркинссар, кумаг шайссар. Къавахърая дурсса ккурч дакьайссар илтIа хьун ччиминнан.

Мунил чурххава шлакру буккан бувайссар. Хьхьувай шану къабиллалисса къашайшиву думанан хъинссар къавахърал сокравух чансса ницIгу хIала дурну хIачIан. Къавахъ цуппа бакъасса, хъинну хъинссар мунил хъувардугу. Хъуварду гьавуну, ницIащал хIала бувну букайссар лякьлува щиртIри (глисты) буккан буваншиврул. Кьакьан бувсса къавахърал хъуварду хъинссар арамтуран. КIюрххил ва хьхьувай 20-30 хъува букарча, хъин дувайссар простатит. Хъуварду хъинссар лажиндараву лухIисса тIинкру ягу бакIрай чIачаран хьусса чIумалгу.

НицIавусса даруртту

НицIая инсаннан мюнпат бушиву кIулну бивкIссар хьхьичIа заманнайва. НицIаяту ва ницI дувайсса найрдаяту чивчуну бур Кьуръандалувугу. Бувсун бур найрдал чурххава дуккайсса ницIаву инсантувран дару бушиву.

МухIаммад Идавсилгу ﷺ увкуну бур: «НицI канаки – зу хъин хьунтIиссару». ЧIун лагайхту ницI кьянкьа лаглай духьурча, мунил тIиссар зу ххуйсса ницI ларсъссар. Хьюмунура личIайссар, цуксса чIун гьарчагу, я ранг даххана къашайссар так кIялатIутIул (акация) мурхьирал ницI.

Пифагордул увкуну бур, 90 шинал оьрмулийн къаиянссияв цув, агарда ницI канай къаивкIссания. НицIая рязину ливчIун ур Авиценнагу. Ванал тIимунийн бувну, ницIал кумаг бувайсса бур дукра лялиян дуван, чурх таза буккан буван, хъугьу хъин буван, за дакIний личIан, чурх жагьилну я буван. Липалул ницI хъинссар хъугьу бусса чIумал, шану къабиллай бухьурча, мунил бронхит хъин дувайссар. Суврарал (мята) ницIал иммунитет цIакь бувайссар. Клеверданул ницIал ах-пув дуккан дуван, кIущин баву бигьа хьун бувайссар. Акациялулмуниву буссар хъугьулунсса дару ва антисептикру. Хвойный мурхьирдал ницI ишла дувайссар лякьа кьянкьа хьусса чIумал. Авиценнал (Ибн Сина) ницI ишла дувайсса диркIун дур щавурду хъин дуван.

ЛАЖИН ХIАДУР ДУРССАР АЬЛИ МАХIАММАДОВЛУЛ

2026-09-01 (Рабиуль-Авваль 1448 ш.) №9.


Аькьлукартурал махъру

МухIаммад Идавсил ﷺ асхIаб Аьбдуллагь ибн Масъоьдлул увкуну бур: «Халкьуннал учай ххаллилсса махъру. Махъру ва тIуллу цасса инсанни талихIрайн уккантIисса. Махъру тIуллаха къалавхьхьума – аьй дуван лайкь хьумари».   Аьбдуллагь ибн Аьмрдухьхьун ца инсаннал буллуссар джигьадрал хIакъиравусса суал....


ДакIнивусса загьру

ХьхьичIазаманнай ца душ щар хьуну, ласнал къатлуву ласнал ниттищал яхъанай бивкIун бур, ганиха къуллугъ буллай. Амма ласнал ниттил мудан ганий аьй-бювкьурду дуллай, яхI буван къабюхълай бивкIун бур. ХIукму бувну бур ласнал ниттин загьру буллуну дирчIан дуван.   Душ лавгун бур базаллуву...


Хъинсса тIул-тIабиаьтраясса калимарду

Хъинсса тIул-тIабиаьтран хас бувну буссар тамансса, мусил багьасса махъру. Шикку чичинну миннувасса цаппара, гъафлатравун дахьларгсса дакIру кIукIлу хьуну, хъинсса тIуллу дуллан кIункIу дуваншиврул:   МухIаммад Идавсихь ﷺ цIувххуссар: «Бусурманнава цала диндалуву яла узданма...


Идавс ﷺ увсса къатта

Маккалул Бану Гьашим тIисса махIлалий буссар гьарцама бусурманчунал дакIниву ляличIисса кIану бугьлагьисса къатта. ХIакьину шикку библиотека бур, аммарив ца заманай ва кIанай бивкIссар щала дунияллул тарихрайн асар биян бувсса инсан – МухIаммад Идавс ﷺ ниттил увсса къатри. Идавсил ﷺ тухум...


Бархъаллал Маллайл шеъри

"Мажму́аьтул-аьша́р" тIисса луттирава. Бишлашиссар луттираву бусса куццуй.   (Дайдихьу хьхьичIмур номерданий)   Ружмарданул чак бувну камилну кьаст дуруна, Цалва-цалва агьлулухь хIалал бити увкуна. Къумамий тархъан бувну душманмий дакьил бувну, Цайва-цайва ялувсса хIакьру тIайла...