Арулва дарман

Арулва дарман

Арулва дарман

Набигь ибн Вагьб буслай ивкIун ур укунсса хавар: «Жу най буссияв Оьсман ибн Аьфаннущал сапарданий. Мадиналуя 28 милялул архсса, «Малал» тIисса кIанайн бивукун, жу хьуна бавкьуру Оьмар ибн Оьбайдуллагьлущал. Га ия цала яру цIий бур тIий шикаят буллай. Цаппара хIаллава ганал цIуцIаву хъиннура гуж хьуна. Яруннин ци дару бувайссарив Оьсманнухь цIувххукун, ганал увкуна: «МухIаммад ﷺ Идавсия ттун бавуна яру цIуцIисса инсаннал миннуй алоэ дирхьуну бахIин аьркиншиву». (Муслим). Цамур хIадисраву бувсун бур алоэлуву арулва дару-дарман бушиву.

Алоэ дагьайссар «асфодел» тIисса ххяхиярдал группалувун. Му группалувусса ххяххиярду чIяручин шайсса дур кIирисса, биялатирттай, кьаркьсса аьрщарай. Алоэлул чIапIаву хIасул шайсса дур атилшиву, щин. Алоэ даруну ишла даврил цалчинсса чичрурду ляркъуну дур Диоскоридлул чичрурдаву (жула эралул 78-ку шин).

Амма кIул хьуну бур алоэ дарувран мунияр хъиннура ччяни ишла дувайсса диркIшиву. ХьхьичIва заманнай мунийн учайсса бивкIун бур «сабур». Мува куццуй, сабур учайссар алоэлува дуккан дувайсса дукьрасса щинайн. Му махъ жучIанма бивссар тIар Ассириянал ва Вавилоннал миллатру 2500 шинал хьхьичI гъалгъа тIий бивкIсса мазрава. ЦIанасса наукалул кIул бувну бур сабур ишла дуллай бивкIшиву хьхьичIазаманнай Египетнаву фараонтурал чIумал. Га заманнай сабур дуваншиврул алоэлул чIапIив тIаннул тIахIунттуву бацIан бувсса кунма бишайсса бивкIссар, кьурчIисса сок дукканшиврул. Яла га сок бургъил тIинтталу дитайсса диркIссар, гива щин дурккун, дукьра хьуншиврул.

Аьрабнал медициналуву сабур ишла дувайсса диркIссар чIявучин лякьлул цIуцIавуртту хъин дуваншиврул. БакI цIуцIисса чIумал сабур ва розалул нагь хIала дурну ненттабакIрайх дуккайсса диркIссар. НицIавух хIала дурсса сабур ишла дувайсса диркIссар щавурду ва базурдавусса цIуцIавуртту хъин дуван. Лякьа кьянкьа хьусса чIумал 0,1-0,3 г. сабурданул ишла дувайсса диркIссар. Духтуртурал тIимунин бувну, алоэлуя бувсса даруртту хъиннува чIяву буварча, муния зарал бияйсса бур. Алоэлул дару ишла буван къабучIиссар лякьа хьюму хьусса чIумал, ттиликIрал, ччаруллал, къюкIлил, сситтучIилул цIуцIаву ягу лахъсса давление думанал. Алоэлул сок ягу сабур ишла дувайссар дукралух тамахI гьаз буваншиврул. Му сокрал хъин дувайссар хронический гастритру ва колитру.

Алоэлул хъинну кумаг бувайссар чурххал бурчуйсса щавурду хъин дуван. Алоэлул чIапIава сок дуккан дуван шайссар шардагу. Хъунихъуними чIапIив лавсун, ххуйну шювшуну 10-12 гьантлий холодильникраву бишайссар. Яла миннува сок дуккан дувайссар ишла дуван аьркинссаксса, цанчирча, анаварну ишла къадуварча, му зия шайссар. Шяра дирсса инсаннал майравун гьарца 2-3 ссятрай цал 5 кIунтI бутIайссар. Стоматит ягу цамур кIацIливусса щаву духьурча, дахьра дуккан дурсса сок ишла дувайссар мазь кунна.

АХIМАД АЬЛИЕВ

2026-02-01 (Шяъбан 1447 ш.) №2.


Суал-жаваб

Щинавун оькьлакьисса инсан ккаккарча, га ххассал уваншиврул зума зия дуван бучIиссарив (щинавун ххяххарча майравух ягу кьацIливух щин духхан бюхъай)? Оьвкьуну нанисса инсан ххассал уваншиврул зума зия дуван ихтияр дуссар, ялунгума, чара бакъа ххассал уванмур буван аьркинссар. Амма мукун лирчIсса...


Ссавур дуван кумаг баймур

Идавсил ﷺ жунна ккаккан дурну дур ссавур дуван кумаг байсса азкар-дуаьртту: «КIюрххил чаклил хъирив ацIра дуаь дурккуманая Аллагь ﷻ рязи хьунтIиссар, Аллагьнал ﷻ му инсан уруччинтIиссар, миннувасса ххюра дунияллийсса оьрмулухассар, гайми ххюра ахиратраяссар.   «ХIасбия-Ллагьу...


Нуххуву дурсса дуаь

Ибну Оьмардул бувсун бур цанма МухIаммад Идавсия ﷺ бавсса хIадис (бусала): – Ца чIумал зуяр ччяни ялапар хъанай бивкIсса шама инсан аьрххилийн бувккун бур. Най бивну бур ца нуххучIан. Хьхьу дутан пикри хьуну, гивун бувххун бур. Му чIумал гужсса гъарал ларчIун, ххяллуя хъунмасса кьун багьну,...


Барча баву

  Ас-саламу аьлайкум ва рахIматуллагьи ва баракатугьу, ххирасса уссурвал ва ссурвал, хIурмат лавайсса жямат!   ДакIнихтунусса ххаришиврущал барча тIий ура жула ялун нанисса Рамазан барз – зума дугьаврил, Кьуръандалул, цIимилул ва ялтту бучIаврил барз. Ва Заннал Цала лагътуран буллусса ляличIисса...


БахIулул ва янил шаврил лишанну

Кьуръан ккалай инсантал хъин бувайминнал бусаврин бувну, хIакьинусса кьини халкьуннаву хъинну ишла хьуну бур бахIурду баву ва янил шаву. Ми иширттал хIакъираву инсантуран чIявучин тIайласса кIулшигу къадикIай. Мунияту, ва макьалалуву кIицI лаганну бахIу бувсса ягу янил хьусса инсан цукунсса...