Арулва дарман

Арулва дарман

Арулва дарман

Набигь ибн Вагьб буслай ивкIун ур укунсса хавар: «Жу най буссияв Оьсман ибн Аьфаннущал сапарданий. Мадиналуя 28 милялул архсса, «Малал» тIисса кIанайн бивукун, жу хьуна бавкьуру Оьмар ибн Оьбайдуллагьлущал. Га ия цала яру цIий бур тIий шикаят буллай. Цаппара хIаллава ганал цIуцIаву хъиннура гуж хьуна. Яруннин ци дару бувайссарив Оьсманнухь цIувххукун, ганал увкуна: «МухIаммад ﷺ Идавсия ттун бавуна яру цIуцIисса инсаннал миннуй алоэ дирхьуну бахIин аьркиншиву». (Муслим). Цамур хIадисраву бувсун бур алоэлуву арулва дару-дарман бушиву.

Алоэ дагьайссар «асфодел» тIисса ххяхиярдал группалувун. Му группалувусса ххяххиярду чIяручин шайсса дур кIирисса, биялатирттай, кьаркьсса аьрщарай. Алоэлул чIапIаву хIасул шайсса дур атилшиву, щин. Алоэ даруну ишла даврил цалчинсса чичрурду ляркъуну дур Диоскоридлул чичрурдаву (жула эралул 78-ку шин).

Амма кIул хьуну бур алоэ дарувран мунияр хъиннура ччяни ишла дувайсса диркIшиву. ХьхьичIва заманнай мунийн учайсса бивкIун бур «сабур». Мува куццуй, сабур учайссар алоэлува дуккан дувайсса дукьрасса щинайн. Му махъ жучIанма бивссар тIар Ассириянал ва Вавилоннал миллатру 2500 шинал хьхьичI гъалгъа тIий бивкIсса мазрава. ЦIанасса наукалул кIул бувну бур сабур ишла дуллай бивкIшиву хьхьичIазаманнай Египетнаву фараонтурал чIумал. Га заманнай сабур дуваншиврул алоэлул чIапIив тIаннул тIахIунттуву бацIан бувсса кунма бишайсса бивкIссар, кьурчIисса сок дукканшиврул. Яла га сок бургъил тIинтталу дитайсса диркIссар, гива щин дурккун, дукьра хьуншиврул.

Аьрабнал медициналуву сабур ишла дувайсса диркIссар чIявучин лякьлул цIуцIавуртту хъин дуваншиврул. БакI цIуцIисса чIумал сабур ва розалул нагь хIала дурну ненттабакIрайх дуккайсса диркIссар. НицIавух хIала дурсса сабур ишла дувайсса диркIссар щавурду ва базурдавусса цIуцIавуртту хъин дуван. Лякьа кьянкьа хьусса чIумал 0,1-0,3 г. сабурданул ишла дувайсса диркIссар. Духтуртурал тIимунин бувну, алоэлуя бувсса даруртту хъиннува чIяву буварча, муния зарал бияйсса бур. Алоэлул дару ишла буван къабучIиссар лякьа хьюму хьусса чIумал, ттиликIрал, ччаруллал, къюкIлил, сситтучIилул цIуцIаву ягу лахъсса давление думанал. Алоэлул сок ягу сабур ишла дувайссар дукралух тамахI гьаз буваншиврул. Му сокрал хъин дувайссар хронический гастритру ва колитру.

Алоэлул хъинну кумаг бувайссар чурххал бурчуйсса щавурду хъин дуван. Алоэлул чIапIава сок дуккан дуван шайссар шардагу. Хъунихъуними чIапIив лавсун, ххуйну шювшуну 10-12 гьантлий холодильникраву бишайссар. Яла миннува сок дуккан дувайссар ишла дуван аьркинссаксса, цанчирча, анаварну ишла къадуварча, му зия шайссар. Шяра дирсса инсаннал майравун гьарца 2-3 ссятрай цал 5 кIунтI бутIайссар. Стоматит ягу цамур кIацIливусса щаву духьурча, дахьра дуккан дурсса сок ишла дувайссар мазь кунна.

АХIМАД АЬЛИЕВ

2026-04-01 (Шавваль 1447 ш.) №4.


Иман цIакь дувансса давуртту

Идавсих ﷺ вичIи дирхьума – Аллагьнайн ﷻ мютIи хьумари. «Нур» тIисса суралуву увкуну бур: «Аллагьнайн ﷻ ва Идавсийн ﷺ мютIину бикIи, акъахьурча зун жаваб дулун багьантIиссар». Вай мукъурттил мяйжан буллай бур Идавсил ﷺ ххуллу (сунна) бувгьуну бачаврийну инсантурайн...


Напсилул хасиятру

Напсилул хасиятруЦала напсилух вичIи дирхьуну, оьбаларду буллан махъаллил акъасса инсаннан хасъсса хасиятру дур къуллугърах къанихшиву ва мудан цува цайминнаяр лавайну икIан ччишиву. Мукунсса инсаннан, мудан хьхьичIун личлай, цайми инсантал цала буюрду биттур буллали буллай, цахва мюхтаж буллан...


Лакрал миллатрал мажлис

Март зурул 18-нний Дагъусттаннал Муфтиятрал сипталийну МахIачкъалаливсса «Европа» тIисса залдануву хьунни чIявусса лак гьурттусса зумаритавал мажлис – ифтIар. Зал щапI куну бувцIуну бия, аьдатрайн бувну, мажлис байбивхьуна Мубараксса Кьуръандалул аятирттая, ккалаккиману ия...


ЧIун ва иман

МухIаммад Идавсил ﷺ асхIабтал бавтIсса кIанттавату ппив къашайва тIар сура «аль-Аьср» къабувккуну. Ва бур Кьуръандалул ца яла кутIамур сура, цинугу шанма аят бусса. Ванил цалчинмур аятраву Заннал увкуну бур (мяъна): «Хъа буллай ура ахттакьун чIумуйн».   Аллагьу...


Лажинлякъул лишан

Инсаннахьхьун ядуван дуллусса задрайн «аманат» учайссар. Ва бур аьрабрава лакку мазравунгу цайми бусурман миллатирттал мазурдивунгу бувкIсса махъ.   Аманат тIисса махъ аьрабрая таржума бувайссар «буллусса махъ бугьаву, дакI тIайлашиву, вихшала» тIисса мяънардай....