суал-жаваб

суал-жаваб

Бусурман хъамитайпа щар шайхту ласнал фамилия ласун къабучIиссар тIун бикIай. ТIайлассарив?

Гьарца бусурманчунал цува ккалли уван аьркинссар цала кулпатран, цала тухумран. МухIаммад Идавсил ﷺ къадагъа дирхьуссар цала буттахъая, тухумрая арх буцлан. Ласнал фамилия ласаврил масала ххал бигьайссар мунил ниятрах бурувгун. Хъамитайпалул цила тухум, гьану-мина кьюлтI дуван ягу гъан-маччаминная арх хьун цамур фамилия ласлай бухьурча – му бунагьссар, къабучIиссар. Ласнал фамилия ласласисса щарссанил мунийну цуппа ласнал кулпатравун бувхшиву ккаккан бувансса ният духьурча, бунагь бакъассар, бучIиссар.

(«Далилуль фалихIин», «ТухIфатуль мухIтаж»)

Чакливу «АльхIам» ккалай унува аьнч куну, «альхIамдулиллагь» учирча, чак зия шайссарив?

Мукун чак зия къашайссар, амма «АльхIам» цIунил буккин аьркинссар.

(«ТухIфатул-мухIтаж»)

Ттун бавссар кофе хIачIаву диндалуву ххуйчулий ккаккан бувну буссар, суннатссар тIий. БучIиссарив мукун тIиманайн вих хьун?

МухIаммад Идавсиясса ﷺ хIадисирттаву ягу Кьуръандалуву бувсун бакъар кофе хIачIаврил хъиншивруя. Мукунма, му хIачIан къабучIиссар кунугу бакъар. Мунияту, кофе хIачIаву суннатну къахъанахъиссар. Гьарца инсаннал цала тагьарданух урувгун ччарча хIачанссар, къаччарча къахIачIанссар. Кофелул инсаннал чурххавун хIал бучIан бувай, шану ххиян бувай. Мунин бувну, Аллагьнайн ﷺ эбадат дуллан, хIалалсса касму дуллан хIал бикIаншиврул хIачIлай ура кусса ниятращал кофе хIачIарча, чири хьунтIиссар. Кофе хIачIайний дуккайсса дуаьгу дакъар цавагу машгьурсса хIадисирттал луттирдаву. Мукун бунугу, ччиманал дуаь дуккингу ихтияр дуссар, бунагь бакъассар.

(«Фатава ар-Рамли», «Фатава аль-Халили»).

ХIатталив кIюлаччатI ягу цамур дукра дукаврия диндалуву ци увкуну буссар, бучIиссарив ягу къабучIиссарив?

ХIатталлив дукра ларсун бучIаву ва дукаву диндалуву ххуйчулий ккаккан бувну бакъар, мукун бувну къахъинссар куну бур. Ибн ХIажар аль-Гьайтамихь цIувххуну бивкIссар хIайван бивххуну, дикI цадакьалун хIатталив дачIаврия. Аьлимчунал увкуссар: «Му ххуй дакъасса тIулли, амма хIарам (бунагь) бакъассар». Тамансса диндалул аьлимтурал ва масъалалул хIакъираву тIайланма увкуну бур: «ХIатталив дукра дукаву ххуй дакъасса тIулли».

(«Фатава ибну ХIажар»).

Ттун бавссар адиминан авцIуну кIущин буван къабучIиссар, щяивкIун буван аьркинссар тIий. Буссарив Исламраву мукун увкуну?

АвцIуну кIущин булларча вийнма нажасрал кIунтIру багьантIишиву кIулхьурча, ца багьана бакъанува ивзун авцIуну кIущин баву хIарамссар. Нажасрал кIунтру багьантIишиву мяйжанну кIулну бакъахьурчагу, мукун кIущин баву къахъинссар (карагьатссар).

(«ТухIфатуль-мухIтаж»)

Бала-апатI ялун бивсса чIумал дуккайсса дуаь дуссарив?

Мусибат, бала-апатI бивсса чIумал ва дуаь дуккайссар: «Инна ли-Ллагьи ва инна илайгьи ражиоьн. Аллагьумма ажирни фи мусибати ва ахлиф ли хайран мингьа». Мяъна: «Мяйжаннугу, жула Зал Аллагьри, ва АллагьначIанну жува зана бикIантIисса. Я Аллагь, ва мусибат ттун чирину тIайла бацIан бува, ххуймунин кIура баен бува».

Цаманал хьхьичI хъус-арцуйнусса бурж ливчIун инсан дунияллия гьарча ци буван аьркинссар?

Дунияллия гьаннин лахъан къавхьуну ливчIсса бурж лахъан аьркинссар ганая махъ лирчIсса хъуслия, ягу буржирай дуллуманая хIалалшиву ласун аьркинссар.

(«МахIалли»)

Зума дугьан мажал бакъаманал мудд (аьчIа) та булун аьркинссар?

Имам МухIаммад Рамлил «Нигьаятул-МухIтаж» тIисса луттираву чивчуну бур: «Хъин къашайсса азаруннил увгьусса, хъиннува хъунав хьусса инсан ва мукунма, лякьлуву оьрчI бусса ягу оьрчIан ккукку буллалисса хъамитайпалун ялув бакъассар зума дугьаву. Миннал гьарца ливчIсса гьантлух ца-ца мудд (576 грамм) булун аьркинссар. Му щала зурухсса хьхьичIва булунгу къабучIиссар, барз къуртал шайхту булайссар». «Мукунсса муддру ялунчIилнин къабуллуну личIарчагу, ялун аьчIа ххи къашайссар»

ХIасил:

Шариаьтрал кьамул дуллалисса сававрайну зума къадугьлагьисса инсаннал муддру булун ихтияр дуссар Рамазан зурул ахирданий, бичлачисса ссахIлищал архIал.

2026-04-01 (Шавваль 1447 ш.) №4.


Суал-жаваб

БучIиссарив жаназалул чак буван хьхьичI жаназа дакъанура. Жул шяравусса мизитраву мукунсса чак бувай гьарца нюжмар кьини. Мунин шариаьтраву цукунсса хIучча буссар? Имам Аль-Бухарил ва Муслимлул хIадисирттал луттирдавусса хIадисраву бувсун бур Эфиопиянал паччахI Наджаши ивкIусса хавар баяйхту...


Лакрал миллатрал мажлис

Март зурул 18-нний Дагъусттаннал Муфтиятрал сипталийну МахIачкъалаливсса «Европа» тIисса залдануву хьунни чIявусса лак гьурттусса зумаритавал мажлис – ифтIар. Зал щапI куну бувцIуну бия, аьдатрайн бувну, мажлис байбивхьуна Мубараксса Кьуръандалул аятирттая, ккалаккиману ия...


ЗанначIан гьаз дурсса кару

Цала дянивсса икьралдайн, кIулминнайн, соцсетирдайн чул бишлай аьдат хьусса халкьуннал дянив жунна чIявуну хъама дитай ца агьамсса низам: халкьуннайн букканнин цал Аллагьнайн ﷻ лабизан, дуаь дуван.   Ва укунмасса маслихIат бакъарча, бусурманчунал гьанусса мухIлухIин хъанахъиссар,...


Лажинлякъул лишан

Инсаннахьхьун ядуван дуллусса задрайн «аманат» учайссар. Ва бур аьрабрава лакку мазравунгу цайми бусурман миллатирттал мазурдивунгу бувкIсса махъ.   Аманат тIисса махъ аьрабрая таржума бувайссар «буллусса махъ бугьаву, дакI тIайлашиву, вихшала» тIисса мяънардай....


ХIабибнал ﷺ дуниял кьадитаврил бусала

Ца хавар бусанда, вичIи дишара Кьуръан-хIадис бувсун къабувчIайминнан, Аьжам шеъри бувну ХIабиб ﷺ кIицI анда Цал шафааьт жунма бияйрив ккаккан. Муъжизатру буслай гъалгъа буварча, КIивагу иттату макь экьи лагай, Цув кIицI лагаврийну ихтилат барча, Вай кьянкьасса дакIру кIукIлу хьун...