СУАЛ-ЖАВАБ

СУАЛ-ЖАВАБ

Ттул нину ва бутта 5-6 шинал хьхьичI дунияллия лавгунни. На гай тачIав личIину ххари къабувайссия, чIявуну мютIи акъа, вичIи къадихьлай икIайссияв. Гай ттуяту рязину бакъая. Утти, шинну ларгун махъ ттун дахьва бувчIунни нитти-буттал кьадру, гайннал хьхьичIсса ттула аьй чIалан диркIунни. ХьунтIиссарив ттуща гайннал хьхьичIсса аьй марцI дуван, Кьиямасса кьинилул танмихIрая ххассал хьун?

Мукунсса суалданун жаваб дуллай имам Нававил «Фатава» тIисса луттираву чивчуну бур: «Кьиямасса кьини ниттил ва буттал цала оьрчIал чулухуннайсса тIалавшиннардая тIурча, ми лахъан цукунчIав къашайссар. Амма цалва бувмуния пашман хьуманал чIявуну дуаь дуллай, Аллагьнахь ﷻ гайннал бунагьру багъишла битаву чIа тIун, каши духьурча, гайннал цIанияту цадакьа буллан, гайннан ххирану бивкIминнаха хIурмат буллан, гайннал гъанмаччаминнащалсса дахIаву цIакь дуллан, шайссаксса гайннал буржру лахъан аьркинссар».

– Ккарччал духтурначIан лавгун ккарччи дуккарча зума зия шайссарив?

– Ккарччи дуккаврил зума зия къадувайссар, так гива бувксса оьтту ягу дару кьюлтI къабуварча.

– БучIиссарив зума дургьусса чIумал чурххал вивалу ххал бувайсса аппарат бишин (эндоскопия, фиброгастродуаденоскопия)?

– Мукунсса аппарат биширча зума зия хьунтIиссар

– БучIиссарив зума дургьусса чIумал паста ишла бувну ккарччив шюшин?

– БучIиссар, так пасталул тIин бусса чIемпи кьюлтI къаучирча.

Ижаралий ца зад ларсун, цаманахьхьун ижаралий дулун бучIиссарив. Ва мукунма, бувгьусса лаякъатлувун цамагу инсан яхъанан итаврил хIакьираву диндалуву ци увкуну бур?

Мукун буван бучIиссар, дайдихьулийра цамур икьрал дурну къадиркIхьурча. («ФатхIул-муин», «Иаьнату-тIалибин»)

ОьрчIан суннат лазерданух буван бучIиссарив, ягу чара бакъа чIиллухрив буван аьркинсса?

Суннат баврил мяъна – кьукьин аьркинсса касак кьукьавури, ссах кьукьирчагу личIишиву дакъассар. («Бугъятул-мустаршидин»)

– Зума дургьусса чIумал ккаши кIул къахъананшиврул капельница дишаврил зума зия дувайссарив?

– Зума зия къадувайссар, амма дишаву къахъинссар куну бур диндалул аьлимтурал.

– Дукралул тIин ххал буварча зума зия шайссарив?

– Зия къашайссар, амма къахъинссар. ТIин ххал буллай бунува цакуну дюкьарча, зума зия шайссар.

– Иттав дару бутIирча зума зия шайссарив?

– Иттав дару бутIаврил зума зия къашайссар.

Оьрмулухун Аллагьнайн ﷻ вихну къаивкIманал ивчIавайсса чIумал шагьадат дуртшиву так ца инсаннал тасттикь буварча, бучIиссарив га бусурманнал хIатталив уччин?

Ца салихIсса инсаннал барашинна дуварча пуланнал шагьадат дуртуна (бусурман хьуна) куну, мунал ялув циняв бивкIулул тIалавшиннардугу дурну (жаназа шюшаву, суру бишаву, жаназалул чак баву), бусурманчув куна бусурманнал хIатталив уччайссар. Амма ирсирал иширттаву ца инсаннал барашинна кьамул къадувайссар. («ХIашиятул-жамал»)

– Зума дургьусса чIумал гьутру хъин буваншиврул кислород ишла буван бучIиссарив?

– БучIиссар, цанчирча кислородрал я ранг, я тIин, я кьанкь къадикIайнутIий. Дару букарча, хIачIарча зума зия шайссар. Мукунма, мазрал лув бутайсса дарурал тIин бусса чIемпи дюкьарчагу зума зия шайссар. Мукунма, ххалаххи (укол) баврил зума зия къадувайссар.

2026-08-01 (Сафар 1448 ш.) №8.


Къатлуву барачат

Бур ца-цавай къатри, личIину авадансса ва хъуслил бувцIусса бакъахьурчагу, гиву бигьану ссихI ласун шайсса, дакI дигьа лагайсса. Гивун буххайхту кIул шай: шиву рахIатшиву, барачат, гъелишиву дур. Мукунма, хьунабакьай цаймигу – ххирасса хъус-кьайлул бувцIусса, марцIшиврул пар-пар тIисса, амма...


ХIакьсса мяърипат

ЦIанасса социал сетирдал заманнай сакин хьуну бур аьжаивсса масала: жула дакIнил энергия кьатIурдай дурган дурну, цайминнайх дарчIуну, кулпатран так увхсса, ссахчIав гъира бакъасса инсан личIлай ур. Мукунсса тагьарданул кулпатраву тIааьндакъашивуртту чIяру дуллай дур, лас ва щар кунная ку арх...


25-ва тикрал бува

Маэшат гьарта хьуншиврул ишла бувайсса багьантту цIухлалими чан къашай. Миннувату яла агьаммур, гьанумур цила чIумал ххювагу чак бавури, циняр шартIру, рукнурду, адабругу щаллу дурну, хъирив дуккайсса азкардугу дурккуну.   Мукунма, маэшат гьарза хьуншиврул хъинссар зухIа-чак баву, шанан утту...


Ссятрал мутталий дурсса эбадатраяр ххирасса махъру

Дунияллийсса оьрму Аллагьу Тааьланал жунма буллуну бур Цала рязишиву тIалав дуллай, цIимилийн умуд бивхьуну яхъананшиврул. Аллагьнал, жува ххирану, мурадру щаллу бавугу бигьа бувну бур. Цала ИдавсийхчIин ﷺ Заннал жунма баян бувну бур цумирив хъунмасса чири хьуншиврул дувайсса бигьасса эбадатру....


Хъинмунил гьану

Имам Муслимлул луттираву бур укунсса хIадис: «МухIаммад Идавсил ﷺ увкуна: "Аллагь Тааьла МарцIмари, марцIмур дакъа кьамулгу къадуваймари».   Кьуръандалуву Аллагьнал ﷻ халкьуннайн амру бувссар идавстурайхчIин: «Зу дукияра марцIмур, тIуллугу хъинсса дуллали»...