Суал-жаваб

Суал-жаваб

ОьрчI байхту жува хIайван биххару: арснаха – кIива, душниха – ца. КIива бивхсса чIумал кIиннилвагу дикI дачIин аьркинссарив ягу цаннилсса дачIирча гьассарив?

ОьрчI бувсса чIумал аькьикьалун яттил хIайван биххаву- жула Идавсил ﷺ агьамсса суннари, мунихсса чири хъунмассар.

Арс увкун кIива хIайван биххарча, гайннувасса цаннил дикI цадакьалун дулаву гьассар, аькьикьа щаллу шайссар, цанчирча, кIивагу хIайван биххаву цасса, щаллусса аьдат-эбадат кунна ккаллиссар.

Аькьикьалул ва кьурбандалул личIишивугу ванивур дусса. Кьурбандалун кIива ягу ххишаласса хIайвант биххарча, чара бакъа гьарцаннуя касак цадакьалун булун аьркинссар, аькьикьалулсса тIурча, цанния буллуну гьашиву дан бучIиссар.

(«ХIашия аль-Джамал»)

 

 

Лякьлуву оьрчI бусса хъамитайпалул дуккайсса дуаьрду дуссарив?

ОьрчI бан хIадур хъанахъисса хъамитайпалул ва ганил ласнал вай дуаьрду дуккирча хъинссар:

رَبِّ هَبْ لِي مِنْ لَدُنْكَ ذُرِّيَّةً طَيِّبَةً إِنَّكَ سَمِيعُ الدُّعَاءِ.

 

«Рабби гьаб ли́ мин лядунка зурриййятан тIаййибатан иннака самиоь-ддуаь».

«Я Рабби, Ттул Вила цIимилийну марцIсса (салихIсса) наслу нясив бува, Ина чIа тIиминнал дуаь кьамул дуваймарахха!» («Алу Эмран» тIисса суралул 38-мур аят)

 

رَبِّ هَبْ لِي مِنَ الصَّالِحِينَ

 

«Рабби гьаб ли́ мина-с-са́лихIи́н».

«Я Рабби, ттун салихIсса наслу була!» («ас-Саффат» тIисса суралул 100-мур аят)

 

رَبَّنَا هَبْ لَنَا مِنْ أَزْوَاجِنَا وَذُرِّيَّاتِنَا قُرَّةَ أَعْيُنٍ وَاجْعَلْنَا لِلْمُتَّقِينَ إِمَامًا

 

«Раббана́ гьаб ляна́ мин азва́джина ва зурриййятина кьуррата аъюнин важаьльна́ лиль-муттакьи́на има́ма».

«Я жул Заллуй, жул яруннин ххаришиву дува жул кулпатирттаву ва оьрчIаву. Бува жу Виятува нигь думиннансса эбратну!» («аль-Фуркьан» суралул 74-мур аят)

 

 

 

Мусил щин дурксса ссят каний дархIуну занан бучIиссарив?

Мусил ягу арцул щин дурксса кьай, тIахIни, ссят ишла дуллан бучIиссар, га зад цIаран дурну (дарцIан дурну) чанссарагу арцу-муси дуккан дан къахьунтIишиву мяълумну кIулхьурча. Щак бухьурча ягу шайшиву кIулхьурча, мукунсса хъус ишла даву хIарамссар, так хъаннил лаххайсса чIюлушинну личIаннин.

Мукунма, мусил ягу арцул щин дуклакавугу бунагьсса давур, мукун ляркъусса арцугу хIарамссар.

(«ТухIфат аль-МухIтаж»)

 

 

БучIиссарив аьнакIи биххайни ганил бакI рикIирах рутан?

РикI къинттуллуха рирщуну аьнакIи биххан къабучIиссар (хIарамссар), зулму бавуну ккаллиссар. Кьакьарттул чулуха рирщуну биххан бучIинугу, къахъинссар (карагьатссар).

Цукуннугу, рикI рирщуну бивххусса аьнакIул дикI дукан бучIиссар, га бусурмансса инсаннал бивххун бухьурча ва цурда рикIгу хъинну дайлсса диркIхьурча. Хъинну дайлмурну ккалли дувайссар личIину гуж къабувтун, чIиллух кунна дикI кьукьин шайсса рикI.

Къуркъасса, гуж къабувтун къакьукьлакьисса рикI рирщуну бивхсса аьнакIул дикI дукан хIарамссар.

(«Мугъни аль-МухIтаж», «Нигьаят аль-МухIтаж»)

 

 

 

Ччаннай Илизаровлул аппарат бивхьусса чIумал чаклин биссаву цукун дантIиссар. Ганищал бувсса чакру яла хъирив лахъангурив аьркинсса?

Илизаровлул аппаратрал кIунтти бурчувух, дикIувух ва ттурчIавух буххайссар, гайннул инсаннал бурчу кIучI къабайссар, мунияту кIунттал лагма шюширча гьассар, чаклин биссаву хIисавссар.

Аммарив, духтуртурал ччан шюшин ихтияр дуллай бакъахьурча, масала, цIуцIаву хъиличаврия нигь дуну, му чIумал личIлулну шюшайссар атил буван бучIимур кIану, яла таяммумгу байссар (таяммум – марцIсса ххиттух лажин ва кару ссуку давури). Му чIумал чакру хъирив лахълангу къабагьантIиссар.

(«ХIашияту Ширвани»)

 

 

Халичалийсса, бартбисулийсса нажасрайн щингу дуртIуну марцIсса аццух лиширча гьассарив?

Нажас цурда чIалай духьурча, га дукьан аьркинссар. Яла щин дутIлай марцI дувайссар, нажасрал тIин, ранг, кьанкь къаличIанну. Масалларан, бучIиссар чапал хьусса кIанттул лув тIяс бивхьуну, ялату щин дутIлай марцI дуван.

Нажасрал чапал бувсса кIанттай ганил лишанну дакъахьурча (ранг, кьанкь ва м.ц), гиккун экьи нани дурну щин дутIаву гьассар.

(«ТухIфат аль-МухIтаж»)

2026-05-01 (Зуль-Кьаъда 1447 ш.) №5.


Алфу ссалам хьуннав...

ТIабибнаха - назму, Заннаха - хIамди, Бунагьрал аьпвуну тIайла дацIаннав. Гъарибсса дакIнива бувккун лавгцири МустIафа Идавсил салават хьуннав.   ХIамдирал Залуннах ХIабибнал иман, ХIимаятраяту цIимилул бутIа – На бигьай ccиxIpyгy циняв санаъри, Аьрщарал Залуннайн ссаламну...


КьюлтIмур кIул бан шайссарив?

ЦIанасса чIумал цаппара инсантал цукунсса бунугу балаллувун ягу захIматшивурттавун багьсса чIумал, аькьлу бухлавгсса кунма, му захIматшиврува ххассал хьуншиврул бикъавсса кIану къабитай: духтуртурачIан лагай, хIакимтурачIан бияй, битай лахъисса сапарду, жура-журасса дару-сававру ишла дуллан бикIай....


Бунагьру багъишла битайсса кьини

Зуль-ХIижжалул 9-мур кьини – Аьрафа (Аьрафат) кьинири. Му кьини хIажитал «Аьрафа» тIисса даралуву бикIайссар. Аьрафа кьини азарва «Кьулгьу» («Аль-Ихляс») бувккуну хъинссар. Мукун буккайманал циняв бунагьру багъишла битантIиссар куну бур...


ХIаж байсса барз

Бусурманнал календарьданул махъва-махъмур Зуль-ХIижжа барзри. Ва зурул цIанил мяънагу – ХIаж байсса барз тIиссар. Гьарца шинал Зуль-ХIижжа зуруйри хъунмамур ХIаж бувайсса, цамур чIумал буван къашайссар. ЧIивимур ХIаж – Оьмра – ччимур чIумал буван ихтияр дуссар.   Ва зурул...


Кьурбандалул байран

Кьурбандалул кьини – Исламравусса яла агьаммур байран хъанахъиссар. Аьрабрай ванийн «Эд аль-АдхIа» учайссар. Му хъанахъиссар Зуль-ХIижжа зурул 10-мур кьини. Мунил хъиривсса шанма гьанттагу байрандалул гьантрину ккаллиссар, миннуйн «ташрикьрал» гьантри...