Суал-жаваб

Суал-жаваб

ОьрчI байхту жува хIайван биххару: арснаха – кIива, душниха – ца. КIива бивхсса чIумал кIиннилвагу дикI дачIин аьркинссарив ягу цаннилсса дачIирча гьассарив?

ОьрчI бувсса чIумал аькьикьалун яттил хIайван биххаву- жула Идавсил ﷺ агьамсса суннари, мунихсса чири хъунмассар.

Арс увкун кIива хIайван биххарча, гайннувасса цаннил дикI цадакьалун дулаву гьассар, аькьикьа щаллу шайссар, цанчирча, кIивагу хIайван биххаву цасса, щаллусса аьдат-эбадат кунна ккаллиссар.

Аькьикьалул ва кьурбандалул личIишивугу ванивур дусса. Кьурбандалун кIива ягу ххишаласса хIайвант биххарча, чара бакъа гьарцаннуя касак цадакьалун булун аьркинссар, аькьикьалулсса тIурча, цанния буллуну гьашиву дан бучIиссар.

(«ХIашия аль-Джамал»)

 

 

Лякьлуву оьрчI бусса хъамитайпалул дуккайсса дуаьрду дуссарив?

ОьрчI бан хIадур хъанахъисса хъамитайпалул ва ганил ласнал вай дуаьрду дуккирча хъинссар:

رَبِّ هَبْ لِي مِنْ لَدُنْكَ ذُرِّيَّةً طَيِّبَةً إِنَّكَ سَمِيعُ الدُّعَاءِ.

 

«Рабби гьаб ли́ мин лядунка зурриййятан тIаййибатан иннака самиоь-ддуаь».

«Я Рабби, Ттул Вила цIимилийну марцIсса (салихIсса) наслу нясив бува, Ина чIа тIиминнал дуаь кьамул дуваймарахха!» («Алу Эмран» тIисса суралул 38-мур аят)

 

رَبِّ هَبْ لِي مِنَ الصَّالِحِينَ

 

«Рабби гьаб ли́ мина-с-са́лихIи́н».

«Я Рабби, ттун салихIсса наслу була!» («ас-Саффат» тIисса суралул 100-мур аят)

 

رَبَّنَا هَبْ لَنَا مِنْ أَزْوَاجِنَا وَذُرِّيَّاتِنَا قُرَّةَ أَعْيُنٍ وَاجْعَلْنَا لِلْمُتَّقِينَ إِمَامًا

 

«Раббана́ гьаб ляна́ мин азва́джина ва зурриййятина кьуррата аъюнин важаьльна́ лиль-муттакьи́на има́ма».

«Я жул Заллуй, жул яруннин ххаришиву дува жул кулпатирттаву ва оьрчIаву. Бува жу Виятува нигь думиннансса эбратну!» («аль-Фуркьан» суралул 74-мур аят)

 

 

 

Мусил щин дурксса ссят каний дархIуну занан бучIиссарив?

Мусил ягу арцул щин дурксса кьай, тIахIни, ссят ишла дуллан бучIиссар, га зад цIаран дурну (дарцIан дурну) чанссарагу арцу-муси дуккан дан къахьунтIишиву мяълумну кIулхьурча. Щак бухьурча ягу шайшиву кIулхьурча, мукунсса хъус ишла даву хIарамссар, так хъаннил лаххайсса чIюлушинну личIаннин.

Мукунма, мусил ягу арцул щин дуклакавугу бунагьсса давур, мукун ляркъусса арцугу хIарамссар.

(«ТухIфат аль-МухIтаж»)

 

 

БучIиссарив аьнакIи биххайни ганил бакI рикIирах рутан?

РикI къинттуллуха рирщуну аьнакIи биххан къабучIиссар (хIарамссар), зулму бавуну ккаллиссар. Кьакьарттул чулуха рирщуну биххан бучIинугу, къахъинссар (карагьатссар).

Цукуннугу, рикI рирщуну бивххусса аьнакIул дикI дукан бучIиссар, га бусурмансса инсаннал бивххун бухьурча ва цурда рикIгу хъинну дайлсса диркIхьурча. Хъинну дайлмурну ккалли дувайссар личIину гуж къабувтун, чIиллух кунна дикI кьукьин шайсса рикI.

Къуркъасса, гуж къабувтун къакьукьлакьисса рикI рирщуну бивхсса аьнакIул дикI дукан хIарамссар.

(«Мугъни аль-МухIтаж», «Нигьаят аль-МухIтаж»)

 

 

 

Ччаннай Илизаровлул аппарат бивхьусса чIумал чаклин биссаву цукун дантIиссар. Ганищал бувсса чакру яла хъирив лахъангурив аьркинсса?

Илизаровлул аппаратрал кIунтти бурчувух, дикIувух ва ттурчIавух буххайссар, гайннул инсаннал бурчу кIучI къабайссар, мунияту кIунттал лагма шюширча гьассар, чаклин биссаву хIисавссар.

Аммарив, духтуртурал ччан шюшин ихтияр дуллай бакъахьурча, масала, цIуцIаву хъиличаврия нигь дуну, му чIумал личIлулну шюшайссар атил буван бучIимур кIану, яла таяммумгу байссар (таяммум – марцIсса ххиттух лажин ва кару ссуку давури). Му чIумал чакру хъирив лахълангу къабагьантIиссар.

(«ХIашияту Ширвани»)

 

 

Халичалийсса, бартбисулийсса нажасрайн щингу дуртIуну марцIсса аццух лиширча гьассарив?

Нажас цурда чIалай духьурча, га дукьан аьркинссар. Яла щин дутIлай марцI дувайссар, нажасрал тIин, ранг, кьанкь къаличIанну. Масалларан, бучIиссар чапал хьусса кIанттул лув тIяс бивхьуну, ялату щин дутIлай марцI дуван.

Нажасрал чапал бувсса кIанттай ганил лишанну дакъахьурча (ранг, кьанкь ва м.ц), гиккун экьи нани дурну щин дутIаву гьассар.

(«ТухIфат аль-МухIтаж»)

2026-08-01 (Сафар 1448 ш.) №8.


Ссятрал мутталий дурсса эбадатраяр ххирасса махъру

Дунияллийсса оьрму Аллагьу Тааьланал жунма буллуну бур Цала рязишиву тIалав дуллай, цIимилийн умуд бивхьуну яхъананшиврул. Аллагьнал, жува ххирану, мурадру щаллу бавугу бигьа бувну бур. Цала ИдавсийхчIин ﷺ Заннал жунма баян бувну бур цумирив хъунмасса чири хьуншиврул дувайсса бигьасса эбадатру....


ХIакьсса мяърипат

ЦIанасса социал сетирдал заманнай сакин хьуну бур аьжаивсса масала: жула дакIнил энергия кьатIурдай дурган дурну, цайминнайх дарчIуну, кулпатран так увхсса, ссахчIав гъира бакъасса инсан личIлай ур. Мукунсса тагьарданул кулпатраву тIааьндакъашивуртту чIяру дуллай дур, лас ва щар кунная ку арх...


Суал-жаваб

Чак бяличIан буван бучIисса ишру цумири? Фаризасса ва ссуннатсса чак бяличIан баврил хIукмурду личIи-личIиссар. ЦукунчIавсса багьана бакъанува чак бяличIан буван къабучIиссар, хIарамссар. Амма хъуслин зарал шавриясса нигь куннасса тагьардануву чак бяличIан буван ихтияр дуссар. Чак буллалиманан...


Хъинмунил гьану

Имам Муслимлул луттираву бур укунсса хIадис: «МухIаммад Идавсил ﷺ увкуна: "Аллагь Тааьла МарцIмари, марцIмур дакъа кьамулгу къадуваймари».   Кьуръандалуву Аллагьнал ﷻ халкьуннайн амру бувссар идавстурайхчIин: «Зу дукияра марцIмур, тIуллугу хъинсса дуллали»...


Мавлудрал барз

Рабиуль-авваль – бусурманнал календарьданул шамулчинмур барзри. Ва ккаллиссар яла агьаммий зурдардивасса цану. Жунма кIулсса куццуй, Рабиуль-авваль барз барачат хьуссар Аллагьнал ﷻ махъа-махъсса Илчи ﷺ, жуна ххирасса МухIаммад Идавс ﷺ дунияллийн уккаврийну. Идавс ﷺ халкьуннан рахIмуну,...