Суал-жаваб

Суал-жаваб

 

Жаназалул чаклил ниятраву чара бакъа инсаннал цIа кIицI лаган аьркинссарив?

Жаназалул чаклин ният дуллалисса чIумал чара бакъа инсаннал цIа кIицI лаган аьркиншиву дакъассар. Ва инсаннаха буллай ура кусса ният дакIниву душиву гьассар. Ягу бучIиссар имамнал буллалиманаха буллай ура кусса ният дуван.

(«ТухIфатул-мухIтаж»)

 

 

Чаклин къаивссуну азан учин ягу икьамат дуккин бучIиссарив?

Гъуслу буван (чурх шюшин) ялувну унува ягу чаклин къаивссуну азан ва икьамат дуккин ихтияр дуссар, амма къахъинссар (карагьат). Аммарив гъуслу буван аьркинсса инсан мизитравун уххан къабучIиссар (хIарамссар).

(«ТухIфатул-мухIтаж ва ХIашияту Ширвани»)

 

ЦукунчIавсса багьана бакъанува суннатсса зума зия дуван бучIиссарив?

Суннатсса зума зия дуван ихтияр дуссар, бунагь бакъассар, амма бюхъавай щала кьини дугьарча хъинссар. ХIадисраву увкуну бур: «Суннатсса зума дургьума – цувари цала заллу: ччарча щалла зума дугьанссар, къаччарча ита дакьинссар».

Суннатсса зума дургьуманан хъамалушин дуллалисса ухьурча, му зума ита дакьаву хъинссар, хъамалушин дуллалиманан къаччан къабикIаншиврул.

Багьана бакъа ита даркьусса суннатсса зума хъирив лахъангу ялув бакъассар, амма бюхъавай хъирив лархъун хъинссар.

Ца кьамулсса багьана хьуну суннатсса зума зия дуван багьсса инсаннан чири хьунтIиссар дургьуну ивкIссаксса манзилдануха лавхьхуну.

(«ТухIфатул-мухIтаж»)

 

МаркIачIан ва хъатIан чаклил дянив бувайсса суннат чак буссарив?

Имам Ибн ХIажар аль-Гьайтамил «Фатава аль-фикьгьия аль-кубра» тIисса луттираву чивчуну бур: «МаркIачIан чак бувну махъ хъатIанмунил чIун дучIаннин бувайсса чак тIурча, му баву хъинссар, мунийн «салятуль-гъафлат» ягу «салятуль-аввабин» учайссар».

Мунил яла чанмур – кIира ракааьтри, яла камилмур – кьура ракааьт. ЖучIава машгьур хьуну бур ряхра ракааьт дуллай.

 

Чаклил чIун дуркIшиву мяйжанну къакIулну, щак бунува бувсса чак хIисавссарив?

Фаризасса чаклил ца шартI – мунил чIун диршиву кIул шавур. ЧIун дуркIшиву дакI дарцIуну икIан ягу ца хIучча бусса пикри бикIан аьркинссар. Мукун бакъахьурча, чак къахIисавссар, цIунил буван аьркинссар. Щак бунува чак бувну махъ кIул хьурча цила чIумуву бувну бивкIшиву, мукунсса чакгу къахIисавссар, цIунил баву ялувссар.

ЧIун дияннин бувсса чак бацIайссар хьхьичIва къабувну ливчIмур хъирив лахъаву хIисаврай. Хъирив лахъансса чакру бакъахьурча, нафиль-чак (ччимур чIумал бувайсса, багьана бакъасса суннат-чак) кунма ккаллиссар.

(«ТухIфатул-мухIтаж ва ХIашияту Ширвани»)

 

2026-08-01 (Сафар 1448 ш.) №8.


ХIакьсса мяърипат

ЦIанасса социал сетирдал заманнай сакин хьуну бур аьжаивсса масала: жула дакIнил энергия кьатIурдай дурган дурну, цайминнайх дарчIуну, кулпатран так увхсса, ссахчIав гъира бакъасса инсан личIлай ур. Мукунсса тагьарданул кулпатраву тIааьндакъашивуртту чIяру дуллай дур, лас ва щар кунная ку арх...


Суал-жаваб

Чак бяличIан буван бучIисса ишру цумири? Фаризасса ва ссуннатсса чак бяличIан баврил хIукмурду личIи-личIиссар. ЦукунчIавсса багьана бакъанува чак бяличIан буван къабучIиссар, хIарамссар. Амма хъуслин зарал шавриясса нигь куннасса тагьардануву чак бяличIан буван ихтияр дуссар. Чак буллалиманан...


Хъинмунил гьану

Имам Муслимлул луттираву бур укунсса хIадис: «МухIаммад Идавсил ﷺ увкуна: "Аллагь Тааьла МарцIмари, марцIмур дакъа кьамулгу къадуваймари».   Кьуръандалуву Аллагьнал ﷻ халкьуннайн амру бувссар идавстурайхчIин: «Зу дукияра марцIмур, тIуллугу хъинсса дуллали»...


Бархъаллал Маллайл шеъри

"Мажму́аьтул-аьша́р" тIисса луттирава. Бишлашиссар луттираву бусса куццуй.     Бисмиллягьи-ррахIмани-ррахIим.   МарцIну вичIи дишара, я диндалул уссурвал, Жула Сайид Идавсил сиярдалул бусаннин. Арулдагу лухччигу, арулдагу ссавругу Цахлуну ляхъан дурсса ХIабибуллагь...


Къатлуву барачат

Бур ца-цавай къатри, личIину авадансса ва хъуслил бувцIусса бакъахьурчагу, гиву бигьану ссихI ласун шайсса, дакI дигьа лагайсса. Гивун буххайхту кIул шай: шиву рахIатшиву, барачат, гъелишиву дур. Мукунма, хьунабакьай цаймигу – ххирасса хъус-кьайлул бувцIусса, марцIшиврул пар-пар тIисса, амма...