Суал-жаваб

Суал-жаваб

 

Жаназалул чаклил ниятраву чара бакъа инсаннал цIа кIицI лаган аьркинссарив?

Жаназалул чаклин ният дуллалисса чIумал чара бакъа инсаннал цIа кIицI лаган аьркиншиву дакъассар. Ва инсаннаха буллай ура кусса ният дакIниву душиву гьассар. Ягу бучIиссар имамнал буллалиманаха буллай ура кусса ният дуван.

(«ТухIфатул-мухIтаж»)

 

 

Чаклин къаивссуну азан учин ягу икьамат дуккин бучIиссарив?

Гъуслу буван (чурх шюшин) ялувну унува ягу чаклин къаивссуну азан ва икьамат дуккин ихтияр дуссар, амма къахъинссар (карагьат). Аммарив гъуслу буван аьркинсса инсан мизитравун уххан къабучIиссар (хIарамссар).

(«ТухIфатул-мухIтаж ва ХIашияту Ширвани»)

 

ЦукунчIавсса багьана бакъанува суннатсса зума зия дуван бучIиссарив?

Суннатсса зума зия дуван ихтияр дуссар, бунагь бакъассар, амма бюхъавай щала кьини дугьарча хъинссар. ХIадисраву увкуну бур: «Суннатсса зума дургьума – цувари цала заллу: ччарча щалла зума дугьанссар, къаччарча ита дакьинссар».

Суннатсса зума дургьуманан хъамалушин дуллалисса ухьурча, му зума ита дакьаву хъинссар, хъамалушин дуллалиманан къаччан къабикIаншиврул.

Багьана бакъа ита даркьусса суннатсса зума хъирив лахъангу ялув бакъассар, амма бюхъавай хъирив лархъун хъинссар.

Ца кьамулсса багьана хьуну суннатсса зума зия дуван багьсса инсаннан чири хьунтIиссар дургьуну ивкIссаксса манзилдануха лавхьхуну.

(«ТухIфатул-мухIтаж»)

 

МаркIачIан ва хъатIан чаклил дянив бувайсса суннат чак буссарив?

Имам Ибн ХIажар аль-Гьайтамил «Фатава аль-фикьгьия аль-кубра» тIисса луттираву чивчуну бур: «МаркIачIан чак бувну махъ хъатIанмунил чIун дучIаннин бувайсса чак тIурча, му баву хъинссар, мунийн «салятуль-гъафлат» ягу «салятуль-аввабин» учайссар».

Мунил яла чанмур – кIира ракааьтри, яла камилмур – кьура ракааьт. ЖучIава машгьур хьуну бур ряхра ракааьт дуллай.

 

Чаклил чIун дуркIшиву мяйжанну къакIулну, щак бунува бувсса чак хIисавссарив?

Фаризасса чаклил ца шартI – мунил чIун диршиву кIул шавур. ЧIун дуркIшиву дакI дарцIуну икIан ягу ца хIучча бусса пикри бикIан аьркинссар. Мукун бакъахьурча, чак къахIисавссар, цIунил буван аьркинссар. Щак бунува чак бувну махъ кIул хьурча цила чIумуву бувну бивкIшиву, мукунсса чакгу къахIисавссар, цIунил баву ялувссар.

ЧIун дияннин бувсса чак бацIайссар хьхьичIва къабувну ливчIмур хъирив лахъаву хIисаврай. Хъирив лахъансса чакру бакъахьурча, нафиль-чак (ччимур чIумал бувайсса, багьана бакъасса суннат-чак) кунма ккаллиссар.

(«ТухIфатул-мухIтаж ва ХIашияту Ширвани»)

 

2026-05-01 (Зуль-Кьаъда 1447 ш.) №5.


Къумасса мусиват

Аллагьу Тааьланал дуниялгу ляхъан дурну, дунияллий инсанталгу ляхъан бувну, миннаву ляхъан бавугу, литIун бавуну нани дурсса миннал хIал ккакканни. Уттарашиву ляхъан дурссар миннаву мютIийма цумарив, аьсивма цумарив кIул хьун. БивкIугу ляхъан бувссар Кьиямасса кьини бизан бувну, хъинманан хъинсса...


КьюлтIмур кIул бан шайссарив?

ЦIанасса чIумал цаппара инсантал цукунсса бунугу балаллувун ягу захIматшивурттавун багьсса чIумал, аькьлу бухлавгсса кунма, му захIматшиврува ххассал хьуншиврул бикъавсса кIану къабитай: духтуртурачIан лагай, хIакимтурачIан бияй, битай лахъисса сапарду, жура-журасса дару-сававру ишла дуллан бикIай....


Мяърипат ва тарбия

Ххуйсса хасият, тIул-тIабиаьт, адав дуну оьрчI, душ тарбия баву – му хъанахъиссар буттал цалва авладран дуллалисса хъинну кьимат лавайсса зат. Мукунсса тарбия дулаврил гьануну хьун аьркинссар жулва оьрчIру чIивину бунава мий хъуни хъанахъиссаксса минная инсаншиву дусса, хасият ххуйсса халкь...


Суал-жаваб

БучIиссарив мизитраву чIирайн ттиликI рирщуну шанан? Мизитраву шанан бучIиссар инсан «джунуб» хьуну (чурх шюшин, гъуслу буван аьркинну) акъахьурча ва гиву чак буллалиминнахун ахчилай, гай къума буллай акъахьурча. Вай шартIру биттур къадуварча, мизитраву шанан къабучIиссар,...


Кьурбандалул байран

Кьурбандалул кьини – Исламравусса яла агьаммур байран хъанахъиссар. Аьрабрай ванийн «Эд аль-АдхIа» учайссар. Му хъанахъиссар Зуль-ХIижжа зурул 10-мур кьини. Мунил хъиривсса шанма гьанттагу байрандалул гьантрину ккаллиссар, миннуйн «ташрикьрал» гьантри...