Суал-жаваб

Суал-жаваб

 

Жаназалул чаклил ниятраву чара бакъа инсаннал цIа кIицI лаган аьркинссарив?

Жаназалул чаклин ният дуллалисса чIумал чара бакъа инсаннал цIа кIицI лаган аьркиншиву дакъассар. Ва инсаннаха буллай ура кусса ният дакIниву душиву гьассар. Ягу бучIиссар имамнал буллалиманаха буллай ура кусса ният дуван.

(«ТухIфатул-мухIтаж»)

 

 

Чаклин къаивссуну азан учин ягу икьамат дуккин бучIиссарив?

Гъуслу буван (чурх шюшин) ялувну унува ягу чаклин къаивссуну азан ва икьамат дуккин ихтияр дуссар, амма къахъинссар (карагьат). Аммарив гъуслу буван аьркинсса инсан мизитравун уххан къабучIиссар (хIарамссар).

(«ТухIфатул-мухIтаж ва ХIашияту Ширвани»)

 

ЦукунчIавсса багьана бакъанува суннатсса зума зия дуван бучIиссарив?

Суннатсса зума зия дуван ихтияр дуссар, бунагь бакъассар, амма бюхъавай щала кьини дугьарча хъинссар. ХIадисраву увкуну бур: «Суннатсса зума дургьума – цувари цала заллу: ччарча щалла зума дугьанссар, къаччарча ита дакьинссар».

Суннатсса зума дургьуманан хъамалушин дуллалисса ухьурча, му зума ита дакьаву хъинссар, хъамалушин дуллалиманан къаччан къабикIаншиврул.

Багьана бакъа ита даркьусса суннатсса зума хъирив лахъангу ялув бакъассар, амма бюхъавай хъирив лархъун хъинссар.

Ца кьамулсса багьана хьуну суннатсса зума зия дуван багьсса инсаннан чири хьунтIиссар дургьуну ивкIссаксса манзилдануха лавхьхуну.

(«ТухIфатул-мухIтаж»)

 

МаркIачIан ва хъатIан чаклил дянив бувайсса суннат чак буссарив?

Имам Ибн ХIажар аль-Гьайтамил «Фатава аль-фикьгьия аль-кубра» тIисса луттираву чивчуну бур: «МаркIачIан чак бувну махъ хъатIанмунил чIун дучIаннин бувайсса чак тIурча, му баву хъинссар, мунийн «салятуль-гъафлат» ягу «салятуль-аввабин» учайссар».

Мунил яла чанмур – кIира ракааьтри, яла камилмур – кьура ракааьт. ЖучIава машгьур хьуну бур ряхра ракааьт дуллай.

 

Чаклил чIун дуркIшиву мяйжанну къакIулну, щак бунува бувсса чак хIисавссарив?

Фаризасса чаклил ца шартI – мунил чIун диршиву кIул шавур. ЧIун дуркIшиву дакI дарцIуну икIан ягу ца хIучча бусса пикри бикIан аьркинссар. Мукун бакъахьурча, чак къахIисавссар, цIунил буван аьркинссар. Щак бунува чак бувну махъ кIул хьурча цила чIумуву бувну бивкIшиву, мукунсса чакгу къахIисавссар, цIунил баву ялувссар.

ЧIун дияннин бувсса чак бацIайссар хьхьичIва къабувну ливчIмур хъирив лахъаву хIисаврай. Хъирив лахъансса чакру бакъахьурча, нафиль-чак (ччимур чIумал бувайсса, багьана бакъасса суннат-чак) кунма ккаллиссар.

(«ТухIфатул-мухIтаж ва ХIашияту Ширвани»)

 

2026-04-01 (Шавваль 1447 ш.) №4.


ЗанначIан гьаз дурсса кару

Цала дянивсса икьралдайн, кIулминнайн, соцсетирдайн чул бишлай аьдат хьусса халкьуннал дянив жунна чIявуну хъама дитай ца агьамсса низам: халкьуннайн букканнин цал Аллагьнайн ﷻ лабизан, дуаь дуван.   Ва укунмасса маслихIат бакъарча, бусурманчунал гьанусса мухIлухIин хъанахъиссар,...


Лакрал миллатрал мажлис

Март зурул 18-нний Дагъусттаннал Муфтиятрал сипталийну МахIачкъалаливсса «Европа» тIисса залдануву хьунни чIявусса лак гьурттусса зумаритавал мажлис – ифтIар. Зал щапI куну бувцIуну бия, аьдатрайн бувну, мажлис байбивхьуна Мубараксса Кьуръандалул аятирттая, ккалаккиману ия...


Напсилул хасиятру

Напсилул хасиятруЦала напсилух вичIи дирхьуну, оьбаларду буллан махъаллил акъасса инсаннан хасъсса хасиятру дур къуллугърах къанихшиву ва мудан цува цайминнаяр лавайну икIан ччишиву. Мукунсса инсаннан, мудан хьхьичIун личлай, цайми инсантал цала буюрду биттур буллали буллай, цахва мюхтаж буллан...


Лажинлякъул лишан

Инсаннахьхьун ядуван дуллусса задрайн «аманат» учайссар. Ва бур аьрабрава лакку мазравунгу цайми бусурман миллатирттал мазурдивунгу бувкIсса махъ.   Аманат тIисса махъ аьрабрая таржума бувайссар «буллусса махъ бугьаву, дакI тIайлашиву, вихшала» тIисса мяънардай....


ЧIун ва иман

МухIаммад Идавсил ﷺ асхIабтал бавтIсса кIанттавату ппив къашайва тIар сура «аль-Аьср» къабувккуну. Ва бур Кьуръандалул ца яла кутIамур сура, цинугу шанма аят бусса. Ванил цалчинмур аятраву Заннал увкуну бур (мяъна): «Хъа буллай ура ахттакьун чIумуйн».   Аллагьу...