Суал-жаваб

Суал-жаваб

Суал-жаваб

Чакливу «АльхIам» буккайхту цаппараннал «Амин» учай, вайминнал учай «Амин, Раббаль-аьламин». Цукунни тIайласса?

Имамну ягу имамнал хъирив авцIуну (маъмум) чак буллалисса чIумал ягу цамур кIанай «АльхIам» буккайхту «Амин» учаву суннатссар (хъинссар). Сура «аль-ФатихIа» лахъсса чIуний буккайсса чакливу «Амин» лахъсса чIуний учайссар, «АльхIам» лагьну буккайминнуву «Амин» лагьсса чIуний учайссар. Укунсса хIукмулул далилну хъанахъиссар имам Бухарил ва Муслимлул луттирдавусса хIадис: «Имамнал «Амин» учайхту зугу учияра. Мукун учаву малаиктурал «Амин» учаврищал тIайла бацIарча, зул бунагьру Аллагьнал ﷻ багъишла битантIиссар».

Имам Шафиънал «Аль-Умм» тIисса луттираву чивчумунийн бувну, чак буллалиманал «Амин» учайхту «Раббаль-аьламин» тIисса махъру, ягу цамур зикр (тасбихI) ялун ххи барча хъинссар, Аллагьнал ﷻ цIа кIицI лагаврил чак зия къабайссар», – куну. Ва луттираву «Раббаль-аьламин» тIисса махъру лахъну ягу лагьну учин аьркинссар куну бувчIин бувну бакъар.

(«Ат-ТIибян фи адаби хIамалятиль-Куръан», «Аль-Умм», «Аль-маджмуъ шархI аль-Мугьаззаб», «Аль-Икьнаъ фи хIалли альфази Аби Шуджа»)

 

 

Зума дургьусса инсан ссапарданий унува щарссанищал утту ивхьуну зума зия дуварча, мунай каффарат (аьчIа) ялувссарив?

Ссапарданийсса инсаннахь дуссар ихтияр фаризасса зума итадакьин. Му иш кIулну, мукунсса ниятращал щарссанищал утту ивхьуну зума зия дурманай каффарат ялув къабишайссар.

(«ТухIфатуль-мухIтаж»)

 

 

Хъамитайпа цуппалу (архIал адимина акъа́) ХIажлив гьан бучIиссарив?

Шафии мазгьабравусса агьаммур мукъуйн бувну, нигьачIин дакъасса ххуллу бухьурча, хъамитайпалухь ихтияр дуссар цуппалу ягу вихшаласса хъаннил кьюкьлущал фаризасса ХIаж ва Оьмра (чIивимур ХIаж) бан цуппа ялапар хъанахъисса шагьрулул ягу шяраваллил дазурдал кьатIув буккан, архIал махIрам акъахьурчагу. Мукунсса сапарданий чакру кутIа буллан ва кунницIун ку ласлан ихтияргу дуссар.

Цал ХIаж бувсса, кIилчин-шамулчин нанисса хъамитайпалущал чара бакъа архIал махIрам ачин аьркинссар, цуппалу гьан къабучIиссар, сайки ласнал ихтияр дулурчагу.

(«Нигьаятуль-МухIтаж», «ТухIфатуль-МухIтаж»)

 

– Ккарччи дуккарча зума зия шайссарив?

– Ккарччи дуккаврил зума зия къадувайссар, амма гива бувксса оьтту ягу дуккайни ишла бувсса дару кьюлтI барча, зия хьунтIиссар.

 

 

– Къашайманан ххалаххи (укол) буварча зума зия шайссарив?

– Ххалаххи баврил зума зия къадувайссар.

 

 

– Кьакьарттун дарув буварча зума зия шайссарив?

– Дару кьакьарттул дяния ялавай гьарча, зума зия шайссар. Кьакьарттул дянивалугу «хI» кусса хIарп дуккайсса кIанур.

 

 

– БучIиссарив зума дургьуманан чурххайх крем, мазь ягу нагь дуклан?

– Ми дуккаврил зума зия къадайссар, амма аьлимтурал луттирдаву чивчуну бур зума дургьусса чIумал гужсса кьанкь дусса крем ягу нагь дуккаву къахъинссар, куну.

2026-07-01 (МухIаррам 1448 ш.) №7.


Хъинсса хасият – диндалул аслу

Хъинсса хасият думанан муния хайр бияйссар дунияллий ва ахиратраву, муния бувсун бур хIадисраву. Ца чIумал Аьббаслул Идавсихь ﷺ цIувххуссар: «Я Расулуллагь, вий аякьа дуллай ивкIунтIий АбутIалиблун ахиратраву мюнпат биянтIиссарив?» «БиянтIиссар, ттуй аякьа къадурссания, га...


НеъматирттацIа къахьун дуккайсса дуаь

Оьмардул арснал Аьбдуллагьлул бувсун бур МухIаммад Идавсил ﷺ укунсса дуаь дайва куну:   اللهُمَّ إِنِّي أَعُوذُ بِكَ مِنْ زَوَالِ نِعْمَتِكَ، وَتَحَوُّلِ عَافِيَتِكَ، وَفُجَاءَةِ نِقْمَتِكَ، وَجَمِيعِ سَخَطِكَ «Алла́гьумма инни́ ао́ьзу бика мин зава́ли ниъматика ва тахIаввали...


Сафар барз

Сафар барз – бусурманнал календарьданул кIилчинмур барзри, му байбишайссар мухIаррам зурул хъирив. «Сафар» тIисса мукъул мяънагу – «хъахъи лагаву» ягу «бачIва шаву» тIиссар. Литературалул чулуха ва махъ аьрабрая таржума буллай бур «щютI тIисса...


Шанна бигьасса эбадат

МухIаммад Идавсил ﷺ хIадисирттаву увкуну бур:   «Циняв бусурманнал бунагьру багъишла битаннав тIий дуаь дурманан буссар гьарца бусурманчунахсса чири»   «Кьуръандалувасса ца хIарп дурккуманан хъинбала чичинтIиссар. Гьарца хъинбалалул чиригу ацIлийнуссар. «Алиф,...


8 агьамсса калима

Вай мукъурттия байбишайссар ва къуртал шайссар инсаннал оьрму. Вайннул агьамшивугу хъинну хъуннассар. Вай калимартту бусурманнал гьарца кьини зумух ласай, цавайннал чIяруну, вайминнал чанну.   Шагьадат أَشْهَدُ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللهُ وَ أَشْهَدُ أَنَّ مُحَمَّدًا رَسُولُ...