Суал-жаваб

Суал-жаваб

Суал-жаваб

Бусурман акъаманал (чапурчунал) хъус дацин ягу зеххин ихтияр дуссарив диндалуву?

Бусурманчунахь ихтияр дакъассар чил хъус дацин. Мугъира ибн Шуаьблул бувсун бур цала Ислам кьамул дуваннин, чапуртурал дянив усса чIумал цалва инсанталгу ливтIуну гайннал хъус цанна ларсшиву. Му хъусгу ларсун Мугъира МухIаммад ИдавсичIан ﷺ увкIун, Ислам кьамул дурну дур. Идавсил ﷺ ганахь увкуну бур: «Вил бусурманшиву жу кьамул дуллалиссару, амма му хъус кьамул къадуллалиссару, ми жун аьркин дакъар, му бунагьравугу жу гьуртту къахьунну» (Бухари).

 

 

Ивзун авцIуну дукия дукан ягу хIачIия хIачIан къабучIиссар тIун бикIай. Дуссарив диндалуву мукунсса къадагъа?

Ца багьана бакъанува ччаннай бавцIуну дукра дукаву карагьатри (къахъинссар), амма муниву бунагь, хIарамшиву дакъассар. Мува куццуй, бивзун бавцIуну щин махIачIари увкусса Идавсил ﷺ амругу диндалул аьлимтурал карагьатну ккалли бувну бур.

(«Фатава имаму Навави»)

 

Адиминал шагьват гуж дувайсса даруртту букаву хIалалссарив?

Цала щарссанищалсса арарду ххуй буван, га бунагь баврия буруччинсса ниятрай мукунсса даруртту букан ихтияр дуссар. Аммарив ми даруртту чурххан заралсса бухьурча, букан къабучIиссар.

(«ФатхIул Муин»)

 

Кофе хIачIаву суннатссарив, муния чири шайссарив?

Идавсиясса ﷺ бусалардаву (хIадисирттаву) кофе хIачIан къабучIишиву ягу му хIачIаврил хъиншиву кIицI лавгун бакъар, мунияту му хIачIаву «мубахI» - хIалалсса тIул хъанахъиссар, мунил ляличIисса чири бакъассар.

Аммарив, кофе духьувкун чурх таза буккан бувайсса, хIал булайсса хIачIия, Аллагьнайн ﷻ эбадат ва цайми хъинсса тIуллу дуллансса гуж бучIаншиврул хIачIарча, му хIачIаврихгу чири хьунтIиссар.

Кофе хIарчIукун дуккайсса дуаьлия тIурча, машгьурсса хIадисирттал луттирдаву мукунсса ляличIисса дуаь дакъар. Мукун бунугу, му дуаь дуккин ихтияр дуссар.

(«Фатава ар-Рамли», «Фатава аль-Халили»)

 

 

Щялмахъсса хъа баврия диндалуву ци увкуну бур?

Щялмахъ бувсун хъа баву – хъуни бунагьирттавасса бунагьри. ХIадисраву увкуну бур: «Цама бусурманчунал хъуслийн тамахI бивхьуну щялмахъсса хъа бувманан Аллагь хьуна акьинтIиссар цайна сситтуй (Кьиямасса кьини)».

Аллагьнайн ﷻ ягу Аллагьнал ﷻ бюхттулсса цIардай бакъасса цамур задрайн хъа бавугу хIарамссар.

(«Кабаир», имам Загьаби)

 

Магьар бишин яла хъинмур чIун цумурди?

Шаввал ва Сафар зурдардий магьар бишаву хъинссар (суннатссар). МухIаммад Идавсил ﷺ Аьишатлущал магьар бивхьуссар Шаввал зуруй, цала душ ФатIимат Аьли-асхIаблун щар буллуссар Сафар зуруй.

Магьар мизитраву бивхьуну хъинссар. Цайми кьинирдайнияр, нюжмар кьини бишавугу хъинссар, цанчирча, му яла бусравмур кьини дунутIий.

Магьар бивхьуну хъинссар кIюрххицIунмай (ахттайн бизаннин), чIявусса салихIсса инсанталгу бавтIун. КIюрххицIуннай дурсса давриву барачат гьарзассар.

Шикку кIицI ларгмур дакъасса цамур чIун ласурча, магьар та биширчагу личIишиву дакъассар.

(«ТухIфатуль-мухIтаж», «Нигьаятуль-МухIтаж»)

 

 

2026-03-01 (Рамазан 1447 ш.) №3.


Зумаритавал кьини

Аллагь Тааьланал Зумаритавал кьини даврин савав – ахиратлул кьини дакIнин дагьаншиврулли. Мунингу учайссар Эдрал кьини, куну. Гьарца Эдрал кьини дуркIукун, дунияллий халкь кув ххарину, кув пашманну, кув ххуйсса канай, ххуйсса ларххун, кув оьккисса канай, оьккисса ларххун, кув бахьтта, кув...


Суал-жаваб

ЧIявуну баяй имам Магьди уккавай уссар тIисса хаварду. Му имамная кутIану бусарча ччива. МухIаммад Идавсил ﷺ увкуссар: «Имам Магьдинал цIа ттул цIаниха лархьхьусса дикIантIиссар, ганал буттал цIагу ттул буттал цIаниха лархьхьусса дикIантIиссар». Имам Магьди икIантIиссар Идавсил ﷺ...


Ряхра зума

Шавваль – Рамазан зурул хъиривмур барзри. Му зурул цалчинмур кьини – Зума ритавал байрамрал кьини хъанахъиссар. Байрандалул кьини зума дугьангу къабучIиссар, хIарамссар. Мунил хъиривсса ряхва гьантлий дугьаву хъинссар, суннатссар.   Фаризасса зума дугьайсса Рамазан зурул хъирив...


Аьдатрайсса Исламрал ххуллур цанмагу, чингу мюнпатмур

Цалчинмур ЦIувкIратусса ХIажикьурбаннул ва Лайлил душ Эльмира (Ххадижат) Нуруттинова республикалий машгьурну бур Исламрал журналист ва динийсса жяматийсса ишккакку хIисаврай. Исламрал хъаннил мероприятияртту дачин дувангу чIярумур чIумал ванийн вихшала дувай. Дагъусттаннал Муфтиятрал просвещениялул...


Танмалшиву – щяйтIаннуя

Ххирасса дустал, къааьйкьинссара хIакьинусса кьини жува цинявппагу курчIил ясир бувну буру учирчагу.   Байбихьулий цIуххин ччива, цири му цурда карчI куну? ХъунмурчIин карчI тIун бикIай ци дунугу даву дуван къаччисса, ягу гъира бакъасса чIумал. Мукунсса чIумал инсан уссар лагма-ялттуминнахь...