Суал-жаваб

Суал-жаваб

Суал-жаваб

Бусурман акъаманал (чапурчунал) хъус дацин ягу зеххин ихтияр дуссарив диндалуву?

Бусурманчунахь ихтияр дакъассар чил хъус дацин. Мугъира ибн Шуаьблул бувсун бур цала Ислам кьамул дуваннин, чапуртурал дянив усса чIумал цалва инсанталгу ливтIуну гайннал хъус цанна ларсшиву. Му хъусгу ларсун Мугъира МухIаммад ИдавсичIан ﷺ увкIун, Ислам кьамул дурну дур. Идавсил ﷺ ганахь увкуну бур: «Вил бусурманшиву жу кьамул дуллалиссару, амма му хъус кьамул къадуллалиссару, ми жун аьркин дакъар, му бунагьравугу жу гьуртту къахьунну» (Бухари).

 

 

Ивзун авцIуну дукия дукан ягу хIачIия хIачIан къабучIиссар тIун бикIай. Дуссарив диндалуву мукунсса къадагъа?

Ца багьана бакъанува ччаннай бавцIуну дукра дукаву карагьатри (къахъинссар), амма муниву бунагь, хIарамшиву дакъассар. Мува куццуй, бивзун бавцIуну щин махIачIари увкусса Идавсил ﷺ амругу диндалул аьлимтурал карагьатну ккалли бувну бур.

(«Фатава имаму Навави»)

 

Адиминал шагьват гуж дувайсса даруртту букаву хIалалссарив?

Цала щарссанищалсса арарду ххуй буван, га бунагь баврия буруччинсса ниятрай мукунсса даруртту букан ихтияр дуссар. Аммарив ми даруртту чурххан заралсса бухьурча, букан къабучIиссар.

(«ФатхIул Муин»)

 

Кофе хIачIаву суннатссарив, муния чири шайссарив?

Идавсиясса ﷺ бусалардаву (хIадисирттаву) кофе хIачIан къабучIишиву ягу му хIачIаврил хъиншиву кIицI лавгун бакъар, мунияту му хIачIаву «мубахI» - хIалалсса тIул хъанахъиссар, мунил ляличIисса чири бакъассар.

Аммарив, кофе духьувкун чурх таза буккан бувайсса, хIал булайсса хIачIия, Аллагьнайн ﷻ эбадат ва цайми хъинсса тIуллу дуллансса гуж бучIаншиврул хIачIарча, му хIачIаврихгу чири хьунтIиссар.

Кофе хIарчIукун дуккайсса дуаьлия тIурча, машгьурсса хIадисирттал луттирдаву мукунсса ляличIисса дуаь дакъар. Мукун бунугу, му дуаь дуккин ихтияр дуссар.

(«Фатава ар-Рамли», «Фатава аль-Халили»)

 

 

Щялмахъсса хъа баврия диндалуву ци увкуну бур?

Щялмахъ бувсун хъа баву – хъуни бунагьирттавасса бунагьри. ХIадисраву увкуну бур: «Цама бусурманчунал хъуслийн тамахI бивхьуну щялмахъсса хъа бувманан Аллагь хьуна акьинтIиссар цайна сситтуй (Кьиямасса кьини)».

Аллагьнайн ﷻ ягу Аллагьнал ﷻ бюхттулсса цIардай бакъасса цамур задрайн хъа бавугу хIарамссар.

(«Кабаир», имам Загьаби)

 

Магьар бишин яла хъинмур чIун цумурди?

Шаввал ва Сафар зурдардий магьар бишаву хъинссар (суннатссар). МухIаммад Идавсил ﷺ Аьишатлущал магьар бивхьуссар Шаввал зуруй, цала душ ФатIимат Аьли-асхIаблун щар буллуссар Сафар зуруй.

Магьар мизитраву бивхьуну хъинссар. Цайми кьинирдайнияр, нюжмар кьини бишавугу хъинссар, цанчирча, му яла бусравмур кьини дунутIий.

Магьар бивхьуну хъинссар кIюрххицIунмай (ахттайн бизаннин), чIявусса салихIсса инсанталгу бавтIун. КIюрххицIуннай дурсса давриву барачат гьарзассар.

Шикку кIицI ларгмур дакъасса цамур чIун ласурча, магьар та биширчагу личIишиву дакъассар.

(«ТухIфатуль-мухIтаж», «Нигьаятуль-МухIтаж»)

 

 

2026-04-01 (Шавваль 1447 ш.) №4.


Аькьилсса бусаларду

  Нитти-буттал дуаь Ца аьлимчу-щейхначIа ккалаккисса мутааьлимнал ганахь миннат бувну бур цахара дуаь дувакьай, куну. «Ттул дуаь Аллагьнал ﷻ кьамул къадувантIиссар!» - баян бувну бур щейхнал. Мутааьлимтал махIаттал хьуну бур, цанчирча, дуаь чIа увкума ивкIун ур дуккавриву...


ЧIун ва иман

МухIаммад Идавсил ﷺ асхIабтал бавтIсса кIанттавату ппив къашайва тIар сура «аль-Аьср» къабувккуну. Ва бур Кьуръандалул ца яла кутIамур сура, цинугу шанма аят бусса. Ванил цалчинмур аятраву Заннал увкуну бур (мяъна): «Хъа буллай ура ахттакьун чIумуйн».   Аллагьу...


ЗанначIан гьаз дурсса кару

Цала дянивсса икьралдайн, кIулминнайн, соцсетирдайн чул бишлай аьдат хьусса халкьуннал дянив жунна чIявуну хъама дитай ца агьамсса низам: халкьуннайн букканнин цал Аллагьнайн ﷻ лабизан, дуаь дуван.   Ва укунмасса маслихIат бакъарча, бусурманчунал гьанусса мухIлухIин хъанахъиссар,...


Таваккулданиясса мусил махъру

    Таваккулданул мяъна дурчIин дуллалисса калимартту:   Идавсил ﷺ увкуссар: «Халкьуннаву яла гужма хьун ччиманал Аллагьнайн ﷻ таваккул бутича». ЯхIъя ибн Муа́ьзлухь цIувххуссар: «Инсан таваккул бутайману та ккаллиссар?» «Цала Заллуну Аллагь ﷻ...


ЛирчIсса зумарду

Гьарца бусурманчунан кIулну бикIан аьркинссар хъирив лахъан дуллалисса эбадатгу, чIумуй дурмургу ца даражалий къадикIайшиву. Мунияту учайссар жагьилну унува дурмур хъинссар, хъунав хьукун дурмунияр, куну.   Мунин бувну, зумарду цила чIу-мал дургьуну щаллу дуван хIарачат бан аьркинссар....