Суал-жаваб

Суал-жаваб

Суал-жаваб

Бусурман акъаманал (чапурчунал) хъус дацин ягу зеххин ихтияр дуссарив диндалуву?

Бусурманчунахь ихтияр дакъассар чил хъус дацин. Мугъира ибн Шуаьблул бувсун бур цала Ислам кьамул дуваннин, чапуртурал дянив усса чIумал цалва инсанталгу ливтIуну гайннал хъус цанна ларсшиву. Му хъусгу ларсун Мугъира МухIаммад ИдавсичIан ﷺ увкIун, Ислам кьамул дурну дур. Идавсил ﷺ ганахь увкуну бур: «Вил бусурманшиву жу кьамул дуллалиссару, амма му хъус кьамул къадуллалиссару, ми жун аьркин дакъар, му бунагьравугу жу гьуртту къахьунну» (Бухари).

 

 

Ивзун авцIуну дукия дукан ягу хIачIия хIачIан къабучIиссар тIун бикIай. Дуссарив диндалуву мукунсса къадагъа?

Ца багьана бакъанува ччаннай бавцIуну дукра дукаву карагьатри (къахъинссар), амма муниву бунагь, хIарамшиву дакъассар. Мува куццуй, бивзун бавцIуну щин махIачIари увкусса Идавсил ﷺ амругу диндалул аьлимтурал карагьатну ккалли бувну бур.

(«Фатава имаму Навави»)

 

Адиминал шагьват гуж дувайсса даруртту букаву хIалалссарив?

Цала щарссанищалсса арарду ххуй буван, га бунагь баврия буруччинсса ниятрай мукунсса даруртту букан ихтияр дуссар. Аммарив ми даруртту чурххан заралсса бухьурча, букан къабучIиссар.

(«ФатхIул Муин»)

 

Кофе хIачIаву суннатссарив, муния чири шайссарив?

Идавсиясса ﷺ бусалардаву (хIадисирттаву) кофе хIачIан къабучIишиву ягу му хIачIаврил хъиншиву кIицI лавгун бакъар, мунияту му хIачIаву «мубахI» - хIалалсса тIул хъанахъиссар, мунил ляличIисса чири бакъассар.

Аммарив, кофе духьувкун чурх таза буккан бувайсса, хIал булайсса хIачIия, Аллагьнайн ﷻ эбадат ва цайми хъинсса тIуллу дуллансса гуж бучIаншиврул хIачIарча, му хIачIаврихгу чири хьунтIиссар.

Кофе хIарчIукун дуккайсса дуаьлия тIурча, машгьурсса хIадисирттал луттирдаву мукунсса ляличIисса дуаь дакъар. Мукун бунугу, му дуаь дуккин ихтияр дуссар.

(«Фатава ар-Рамли», «Фатава аль-Халили»)

 

 

Щялмахъсса хъа баврия диндалуву ци увкуну бур?

Щялмахъ бувсун хъа баву – хъуни бунагьирттавасса бунагьри. ХIадисраву увкуну бур: «Цама бусурманчунал хъуслийн тамахI бивхьуну щялмахъсса хъа бувманан Аллагь хьуна акьинтIиссар цайна сситтуй (Кьиямасса кьини)».

Аллагьнайн ﷻ ягу Аллагьнал ﷻ бюхттулсса цIардай бакъасса цамур задрайн хъа бавугу хIарамссар.

(«Кабаир», имам Загьаби)

 

Магьар бишин яла хъинмур чIун цумурди?

Шаввал ва Сафар зурдардий магьар бишаву хъинссар (суннатссар). МухIаммад Идавсил ﷺ Аьишатлущал магьар бивхьуссар Шаввал зуруй, цала душ ФатIимат Аьли-асхIаблун щар буллуссар Сафар зуруй.

Магьар мизитраву бивхьуну хъинссар. Цайми кьинирдайнияр, нюжмар кьини бишавугу хъинссар, цанчирча, му яла бусравмур кьини дунутIий.

Магьар бивхьуну хъинссар кIюрххицIунмай (ахттайн бизаннин), чIявусса салихIсса инсанталгу бавтIун. КIюрххицIуннай дурсса давриву барачат гьарзассар.

Шикку кIицI ларгмур дакъасса цамур чIун ласурча, магьар та биширчагу личIишиву дакъассар.

(«ТухIфатуль-мухIтаж», «Нигьаятуль-МухIтаж»)

 

 

2026-04-01 (Шавваль 1447 ш.) №4.


Иман цIакь дувансса давуртту

Идавсих ﷺ вичIи дирхьума – Аллагьнайн ﷻ мютIи хьумари. «Нур» тIисса суралуву увкуну бур: «Аллагьнайн ﷻ ва Идавсийн ﷺ мютIину бикIи, акъахьурча зун жаваб дулун багьантIиссар». Вай мукъурттил мяйжан буллай бур Идавсил ﷺ ххуллу (сунна) бувгьуну бачаврийну инсантурайн...


Аькьилсса бусаларду

  Нитти-буттал дуаь Ца аьлимчу-щейхначIа ккалаккисса мутааьлимнал ганахь миннат бувну бур цахара дуаь дувакьай, куну. «Ттул дуаь Аллагьнал ﷻ кьамул къадувантIиссар!» - баян бувну бур щейхнал. Мутааьлимтал махIаттал хьуну бур, цанчирча, дуаь чIа увкума ивкIун ур дуккавриву...


ЗанначIан гьаз дурсса кару

Цала дянивсса икьралдайн, кIулминнайн, соцсетирдайн чул бишлай аьдат хьусса халкьуннал дянив жунна чIявуну хъама дитай ца агьамсса низам: халкьуннайн букканнин цал Аллагьнайн ﷻ лабизан, дуаь дуван.   Ва укунмасса маслихIат бакъарча, бусурманчунал гьанусса мухIлухIин хъанахъиссар,...


ЛирчIсса зумарду

Гьарца бусурманчунан кIулну бикIан аьркинссар хъирив лахъан дуллалисса эбадатгу, чIумуй дурмургу ца даражалий къадикIайшиву. Мунияту учайссар жагьилну унува дурмур хъинссар, хъунав хьукун дурмунияр, куну.   Мунин бувну, зумарду цила чIу-мал дургьуну щаллу дуван хIарачат бан аьркинссар....


Лакрал миллатрал мажлис

Март зурул 18-нний Дагъусттаннал Муфтиятрал сипталийну МахIачкъалаливсса «Европа» тIисса залдануву хьунни чIявусса лак гьурттусса зумаритавал мажлис – ифтIар. Зал щапI куну бувцIуну бия, аьдатрайн бувну, мажлис байбивхьуна Мубараксса Кьуръандалул аятирттая, ккалаккиману ия...