Суал-жаваб

Суал-жаваб

Суал-жаваб

Бусурман акъаманал (чапурчунал) хъус дацин ягу зеххин ихтияр дуссарив диндалуву?

Бусурманчунахь ихтияр дакъассар чил хъус дацин. Мугъира ибн Шуаьблул бувсун бур цала Ислам кьамул дуваннин, чапуртурал дянив усса чIумал цалва инсанталгу ливтIуну гайннал хъус цанна ларсшиву. Му хъусгу ларсун Мугъира МухIаммад ИдавсичIан ﷺ увкIун, Ислам кьамул дурну дур. Идавсил ﷺ ганахь увкуну бур: «Вил бусурманшиву жу кьамул дуллалиссару, амма му хъус кьамул къадуллалиссару, ми жун аьркин дакъар, му бунагьравугу жу гьуртту къахьунну» (Бухари).

 

 

Ивзун авцIуну дукия дукан ягу хIачIия хIачIан къабучIиссар тIун бикIай. Дуссарив диндалуву мукунсса къадагъа?

Ца багьана бакъанува ччаннай бавцIуну дукра дукаву карагьатри (къахъинссар), амма муниву бунагь, хIарамшиву дакъассар. Мува куццуй, бивзун бавцIуну щин махIачIари увкусса Идавсил ﷺ амругу диндалул аьлимтурал карагьатну ккалли бувну бур.

(«Фатава имаму Навави»)

 

Адиминал шагьват гуж дувайсса даруртту букаву хIалалссарив?

Цала щарссанищалсса арарду ххуй буван, га бунагь баврия буруччинсса ниятрай мукунсса даруртту букан ихтияр дуссар. Аммарив ми даруртту чурххан заралсса бухьурча, букан къабучIиссар.

(«ФатхIул Муин»)

 

Кофе хIачIаву суннатссарив, муния чири шайссарив?

Идавсиясса ﷺ бусалардаву (хIадисирттаву) кофе хIачIан къабучIишиву ягу му хIачIаврил хъиншиву кIицI лавгун бакъар, мунияту му хIачIаву «мубахI» - хIалалсса тIул хъанахъиссар, мунил ляличIисса чири бакъассар.

Аммарив, кофе духьувкун чурх таза буккан бувайсса, хIал булайсса хIачIия, Аллагьнайн ﷻ эбадат ва цайми хъинсса тIуллу дуллансса гуж бучIаншиврул хIачIарча, му хIачIаврихгу чири хьунтIиссар.

Кофе хIарчIукун дуккайсса дуаьлия тIурча, машгьурсса хIадисирттал луттирдаву мукунсса ляличIисса дуаь дакъар. Мукун бунугу, му дуаь дуккин ихтияр дуссар.

(«Фатава ар-Рамли», «Фатава аль-Халили»)

 

 

Щялмахъсса хъа баврия диндалуву ци увкуну бур?

Щялмахъ бувсун хъа баву – хъуни бунагьирттавасса бунагьри. ХIадисраву увкуну бур: «Цама бусурманчунал хъуслийн тамахI бивхьуну щялмахъсса хъа бувманан Аллагь хьуна акьинтIиссар цайна сситтуй (Кьиямасса кьини)».

Аллагьнайн ﷻ ягу Аллагьнал ﷻ бюхттулсса цIардай бакъасса цамур задрайн хъа бавугу хIарамссар.

(«Кабаир», имам Загьаби)

 

Магьар бишин яла хъинмур чIун цумурди?

Шаввал ва Сафар зурдардий магьар бишаву хъинссар (суннатссар). МухIаммад Идавсил ﷺ Аьишатлущал магьар бивхьуссар Шаввал зуруй, цала душ ФатIимат Аьли-асхIаблун щар буллуссар Сафар зуруй.

Магьар мизитраву бивхьуну хъинссар. Цайми кьинирдайнияр, нюжмар кьини бишавугу хъинссар, цанчирча, му яла бусравмур кьини дунутIий.

Магьар бивхьуну хъинссар кIюрххицIунмай (ахттайн бизаннин), чIявусса салихIсса инсанталгу бавтIун. КIюрххицIуннай дурсса давриву барачат гьарзассар.

Шикку кIицI ларгмур дакъасса цамур чIун ласурча, магьар та биширчагу личIишиву дакъассар.

(«ТухIфатуль-мухIтаж», «Нигьаятуль-МухIтаж»)

 

 

2026-08-01 (Сафар 1448 ш.) №8.


Лелуххул эбрат

Щейх Ибрагьим Адгьам ивкIссар Шакьикь Балхил усттазну. Ца кьини Шакикь цала щейхначIан увкIун, бувсун бур цува хIалтIилухун ачин хIадур хъанай ушиву.   – Жува хьунабакьиннин цаппара барзру гьантIиссар! – увкуну бур ганал. Амма кIива-шанма гьантлува Ибрагьим Адгьамлун ккавккун ур...


Гъази-Гъумучиял щейх Абу Оьбайда

НицIавкIратусса щейх Сайфуллагь-Кьади Башларовлул «Сабат» ва «Мактубат» тIисса луттирдаву кIицI ларгун дур Сайид Абу Оьбайда бин Сайид Нуруддин аль-ХIусайни аль-Гъумуки ад-Дагъистани тIисса цIа. Шичча мяйжан хъанай бур Абу Оьбайда Гъумучатусса, МухIаммад Идавсил ﷺ душнил...


ХIакьсса мяърипат

ЦIанасса социал сетирдал заманнай сакин хьуну бур аьжаивсса масала: жула дакIнил энергия кьатIурдай дурган дурну, цайминнайх дарчIуну, кулпатран так увхсса, ссахчIав гъира бакъасса инсан личIлай ур. Мукунсса тагьарданул кулпатраву тIааьндакъашивуртту чIяру дуллай дур, лас ва щар кунная ку арх...


Ссятрал мутталий дурсса эбадатраяр ххирасса махъру

Дунияллийсса оьрму Аллагьу Тааьланал жунма буллуну бур Цала рязишиву тIалав дуллай, цIимилийн умуд бивхьуну яхъананшиврул. Аллагьнал, жува ххирану, мурадру щаллу бавугу бигьа бувну бур. Цала ИдавсийхчIин ﷺ Заннал жунма баян бувну бур цумирив хъунмасса чири хьуншиврул дувайсса бигьасса эбадатру....


МухIаммад Идавсил ﷺ оьрмулия

Идавс ﷺ дунияллийн увкун, мунал ниттин Аминатлун ккарккун дур муная нанисса нур, лагмамур чаннагу дурну марцI дуккан дуллалисса.   Ца ппурттуву чIавасса МухIаммад ﷺ оьрчIащал тIуркIу тIий уна, муначIан увкIун малаик Жабраил, тIитIин бувну Идавсил ﷺ хъазам, мунал къюкI мусил тIясраву зам-зам...