Суал-жаваб

Суал-жаваб

Суал-жаваб

Ттун бавссар каруннайсса михьру кьувкьуну, ччаннайми кьабитан, ягу ччанная кьувкьуну, каруннай кьабитан къабучIиссар тIий. Буссарив мукунсса хIукму диндалуву?

Суалдануву чивчусса куццуй михьру кьукьавриву цичIав оьккисса бакъассар. Къахъинссар так ца канийми ягу ца ччаннайми кьувкьуну, гамунийсса кьабитаву.

Мува куццуй ца багьана бакъанува ца ус ягу ца катIа ларххун заназавугу къахъинссар.

(«ТухIфатул-МухIтаж», «ХIашияту Ширвани»)

«Ца пулансса иш хьурча, на Исламрава укканна (ягу цамур дин кьамул дуванна)» кусса ният дурсса инсан цуну калли увайссар?

Бусурмансса инсаннал нанижат дуварча «пулансса иш хьурча на чапурчура», ягу «на хачпарасра» ягу «на жугьутIиял диндалул инсанна», ягу «на бусурманчу акъара» куну, му инсан гацIана Исламрава увккун, чапурчу шайссар, цанчирча та-унгугу чапур хьун ччисса ният – чапуршивур. Мукунсса тIул дурманан пашмангу хьуну, шагьадат дуртун цалла иман цIудуккан дуван аьркинссар.

Ялув чивчусса махъру укунма хIазран, хъярчиран увкуну бивкIун, диндалува уккансса ният дакIниву къадиркIхьурча, му бусурманну личIайссар, амма хъунмасса бунагь бувману ккаллиссар, тавба дуван аьркинссар.

(«Ал-Азкар», «ТухIфатул-мухIтаж»)

Даву дуван увгьусса саняткарнал залуннал хъуслин зарал буварча, ганал лахъан аьркинссарив?

Даву дуван увгьусса инсаннал баччибакъашиву дурну залуннал хъуслин зарал хьурча, мунил лахъаву дуван аьркинссар. Баччибакъашиву дурну къадиркIун, цайва бияла бакъасса багьана хьуну хъус зия хьурча, му чIумал лахъаву ялув бакъассар.

Масалларан, ччатI шахьан увгьусса ччатIшахьул баччибакъашиву дурну шахьлахьисса ччатI ччуччирча, ганал лахъан аьркинссар. Аммарив пач ххуйну зузисса къабивкIун ччуччирча, лахъаву къадувайссар, микку аьй пачлил залуннайри.

(«ТухIфатул-мухIтаж»)

Мусил ягу арцул тахIни ишла дуван бучIиссарив?

Мусил ягу арцул тахIни ишла даву ягу шарда ядаву хIарамссар, хъаннингу арамтуннангу личIишиву дакъа. Ва хIукмулувун духхайссар тахIнилул циняв журарду, хъунисса дикIу, мюрщисса дикIу.

Муси ягу арцу дурксса тахIни ишла дуван ихтияр дуссар так мунийх дуркмур хъинну чансса, къат кIюласса дуну, тахIни цIарай кIири дурсса чIумал муния личIи къахьунссаксса духьурча.

Мукунна, цамур муххая дурсса тахIунттуй мусил мачI (абия) дизавугу хIарамссар. ТахIни чIюлу дуван ганий хъуннасса арцул мачI дизангу къабучIиссар. БучIиссар чIирисса арцул мачI дизан, мугу так аьркиншиву духьурча.

(«Мугънил мухIтаж», «ХIашияту Тармаси»)

Нину-ппу ливтIукун гайннайсса буржру оьрчIайн лахъайссарив?

Жула диндалийн бувну, ниттил ягу буттал бурж оьрчIайн къалахъайссар. Бурж бусса инсан ивкIукун, ганал бурж лахъан аьркинссар махъ лирчIсса хъуслия. Бурж лахъан диялсса хъус лирчIун дакъахьурча, буржлий дуллуманахь ихтияр дакъассар оьрчIая тIалав дуллан.

Аммарив варистурахь ихтияр дуссар ниттил ягу буттал бурж цайнма ласун, Аллагьнал ﷻ хьхьичI гай марцIну бацIаншиврул.

ХIадисраву бувсун бур бурж кьабивтун ивкIусса инсаннаха МухIаммад Идавсил ﷺ дуаь къадуруна куну. Так цаманал ганал бурж цайнма ласайхту, Идавсил ﷺ дуаьгу дурну, жаназалул чак бувссар увкуну бур.

(«ТухIфатул-мухIтаж», «Мавагьиб ал-жалил», «Ал-Мугъни ли Ибн ал-Кьудама», «СахIихI ал-Бухари»)

ИвкIусса инсан хьхьувай уччин къабучIиссар учаву тIайлассарив?

ИвкIума хьхьувай уччин ихтияр дуссар, цукунчIавсса къадагъа ягу къахъиншиву дакъассар. Аммарив уччаву кIюрххилнин дитаву хъинссар, жаназалун зарал хьун (кьанкь, чIалачIин даххана хьун) нигь дакъахьурча.

(«ТухIфатул-МухIтаж», «ХIашияту Ширвани»)

2026-06-01 (Зуль-ХIижжа 1447 ш.) №6.


Суал-жаваб

Жува кIюрххил чаклил кIилчинмур ракааьтраву дуккару «КьунутI» («Магьдина») тIисса дуаь. Жяматращал чак буллай унува имамнал му къадуккирча ци буван аьркинссар? Имамнал кIюрххил чакливу «КьунутI» къадуккирча, мунал хъирив чак буллалиманахь ихтияр дуссар цаллалу...


Вила тагьар кIул дува

Гьарцама бусурманчунан агьамсса зад бур цаятува Аллагь ﷻ рязи хьунмур буллалаву. Заннал рязишиву дияйссар жуйвасса буржру биттур буллай, бунагьмуния арх буцлай, хъинбаларду гьарза буллай. Циняв чакру, зумарду, цадакьартту щаллу булларчагу, бакIравун суал буххай: Аллагьнал ﷻ хьхьичIсса ттула тагьар...


АцIлийнусса чири

Кьуръан буккаву МухIаммад Идавсил ﷺ суннат бушиву, чири хъунмасса даву душиву къакIулсса цучIав акъахьунссар. Мунияту гьарца бусурманчунал хIарачат буллан аьркинссар аьраб мазрай Кьуръан буккин лахьхьин. Расулуллагьнал ﷻ увкуссар: «Зувату яла ххуйма – Кьуръан буккингу лавхьхуну,...


АхIмакьманал лишан

ХьхьичIазаманнай ца аькьлукар най ивкIун ур цала иширттай Бухаралив. Ганан ххуллул гьалмахчуну бакIрайн агьну ур хъинну маз чIявусса адимина. Ганал аькьлукарнахьхьун чIявусса суаллу буллай, жаваб дулуннин къаавцIуну, цала ва цайминнал оьрмурдавасса ишругу буслай, ивкIун ур.   Акьлукар...


Шанма хIакь

Идавсил ﷺ хьхьичIунсса асхIабтал Салман аль-Фариси ва Абу Ад-Дарда цIакьсса дустал бивкIун бур. Гайннал дянив дусшиву, уссушиву дацIан дурну диркIссар МухIаммад Идавсил ﷺ.   Ца кьини Салман увкIун ур Абу Ад-ДардачIан хъамалу. Ганан хIисав хьуну бур хъинну мискинсса къуш ва цихара къулагъас...