Суал-жаваб

Суал-жаваб

Суал-жаваб

Нава мизитравун уххайхту, жямат-чак буллай, имам махъра-махъсса ракааьтрал «АттахIиятулий» лякъирча, гайннащал архIаллив чак бан аьркинсса ягу цIусса жямат бувну хъинссарив?

Жямат-чаклил махъра-махъсса ракааьтрайн ялун ивманал чак чIал хъанай бакъахьурча, цамур жяматгу цачIун хьунтIишиву кIулну бухьурча, гайннал чак къуртал баннингу авцIуну, цIусса жямат бувну хъинссар.

(«Иршадуль-аьвам»)

 

 

 

БачIвасса, цучIав акъасса къатлувун уххайхтугу ссалам булайссарив?

Къатлувун бухлахисса чIумал «Бисмиллагь» увкуну, дуаьгу дурккуну, гиву буминнахьхьун ссаламгу булайссар. Къатлуву инсан акъахьурча, учайссар: «Ас-саламу аьляйна́ ва аьля́ эба́дилла́гьи сса́лихIи́н» («Ссалам хьуннав жуйнгу, Аллагьнал ﷻ салихIсса лагътурайнгу»).

 

Къатлувун бухлахини дуккайсса дуаь

Абу Малик ал-ХIарислуясса хIадисраву бувсун бур къатлувун бухлахини Идавсил ﷺ укунсса дуаь дуккияра увкушиву: «Аллагьумма, инни́ асъалюка хайраль-мавлижи ва хайраль-махражи. БисмиЛлягьи валяджна́, ва бисмиЛлягьи хараджна́, ва аьляЛлагьи Раббина́ таваккальна́» (Абу Давуд).

(«Иаьнату тIалибин»)

 

 

 

Жаназа гьаттаву дишайни, канивун аьрщи ларсун, ганивун цирив ккалан бикIай. Мунил мяъна кIул хьун ччива.

Гьаттаву жаназа дихьлахьисса чIумал суннатссар гьав дурксса аьрщарая чансса канил дургьуну, гайннуйн арийлва сура «аль-Кьадр» («Инна́ анзальна́гьу») буккаву. Яла гай аьрщи сурураву дишайссар. Мукун буварча, ивкIуманан гьаттал аьзав чан шайссар куну бур. Идавсилгу ﷺ мукун бувайсса бивкIшиву тасттикь буллалисса хIадис бур Ибну ХIажардул «ТухIфат» тIисса луттираву.

 

 

 

Арцул ягу мусил ссят каний дахIин бучIиссарив?

Арцул ягу мусил ссят дархIуну заназаву хIарамссар. Арамтуннан ва хъаннин хIарамссар арцу-мусил кьай ичIув ишла даву, масала, тахIни-кIичIу, ссят, ттарал ва м.ц.

(«Танвируль-кьулюб»)

 

 

Буржирай зад даххайни укунсса шартI дишин бучIиссарив: пулансса чIумул мутталий бурж къалахъарча, дарххумур махъуннай зана дитан аьркинссар куну?

Дахху-ласулул ца чара бакъасса шартI – ганил кьасттирахун дахчилачимур къадитавур. Укунсса шартI дишаву дахху-ласулул кьаст-мурадрахун дахчилай дур, мунияту, мукунсса икьрал дуван къабучIиссар.

Дахху-ласу щаллу дуваннин ягу дурну махъ мукунсса икьрал дурну диркIхьурча, муних къулагъас къадувайссар, биттур дуллангу аьркиншиву дакъассар.

(«ХIашия аль-Бужайрами»)

 

 

Ссаламран жаваб дулаву буржри тIий бавссар. ЧIивисса оьрчIал буллусса ссаламрайнгурив чара бакъа жаваб дулун аьркинсса?

ЧIивисса оьрчIал хъунамахьхьун ссалам булурча, ганийнгу чара бакъа жаваб дулун буржлувссар.

Мува куццуй, ца инсаннал ссалам булурча чIявусса бусса ккурандалухьхьун, гайннавусса оьрчIал жаваб дулурча, хъуниминная жаваб дулаврил бурж лагайссар.

Мукунмасса хIукму бур жаназа-чаклил хIакъиравугу: му чак ца чIивисса оьрчIал буварча, щалва жяматрая мунил бурж яла лагайссар.

(«Аль-Мингьаж шархI СахIихI Муслим»)

2026-09-01 (Рабиуль-Авваль 1448 ш.) №9.


Бархъаллал Маллайл шеъри

"Мажму́аьтул-аьша́р" тIисса луттирава. Бишлашиссар луттираву бусса куццуй.   (Дайдихьу хьхьичIмур номерданий)   Ружмарданул чак бувну камилну кьаст дуруна, Цалва-цалва агьлулухь хIалал бити увкуна. Къумамий тархъан бувну душманмий дакьил бувну, Цайва-цайва ялувсса хIакьру тIайла...


Хъинсса тIул-тIабиаьтраясса калимарду

Хъинсса тIул-тIабиаьтран хас бувну буссар тамансса, мусил багьасса махъру. Шикку чичинну миннувасса цаппара, гъафлатравун дахьларгсса дакIру кIукIлу хьуну, хъинсса тIуллу дуллан кIункIу дуваншиврул:   МухIаммад Идавсихь ﷺ цIувххуссар: «Бусурманнава цала диндалуву яла узданма...


ДакIнивусса загьру

ХьхьичIазаманнай ца душ щар хьуну, ласнал къатлуву ласнал ниттищал яхъанай бивкIун бур, ганиха къуллугъ буллай. Амма ласнал ниттил мудан ганий аьй-бювкьурду дуллай, яхI буван къабюхълай бивкIун бур. ХIукму бувну бур ласнал ниттин загьру буллуну дирчIан дуван.   Душ лавгун бур базаллуву...


Дуклаки оьрчIал нитти-буттан кумагран

ОьрчIру хъуни баву – ца чулуха захIматсса ва жаваблувшиву хъуннасса, вамур чулухагу ххарисса даву дур. Гьарцагу инсаннан ччиссар цала оьрчI-душ талихIрайн бувккун, дурккусса инсан хьуну. Аммарив чIявуминнан мукунсса хьуншиврул ци дуллан аьркинссарив кIулну къабикIай. На хIадур бував дуклаки оьрчIру...


Нюжмар кьини дурну къахъинмур

Бусурмансса халкьуннал дур арулва гьантлий цал тикрал шайсса байран – нюжмар кьини. Му кьини бувсса хъинбалалух, эбадатрах цамур чIумалнияр гьарзасса чири шайссар. Муниятур нюжмар-кьини хъинбала-хъиншивуртту дуллай гьан дуван хIарачат буллан бикIайсса.   Му кьини дувайсса эбадатирттава...