Багьу-бизулул низам

Багьу-бизулул низам

Багьу-бизулул низам

Аьишатлул бувсъсса хIадисраву увкуну бур: «Аллагьнан яла ххирами давуртту – хъинну хъунисса дакъахьурчагу, мудан (чIун дургьуну) дуваймири» (Бухари, Муслим). Ва хIадис бувчIин буллай имам Нававинал луттираву чивчуну бур: «Мудан тикрал дуллалисса чIирисса даврил мюнпат хъунмассар, хъуннасса дунугу цал-цал дуваймунилнияр».

 

Архну къалавгун, ласунну жува кьинилун байсса ххюва чак. Идавсил ﷺ баян бувну бур бусурманчунал яла хъинмур аьмал – чак цила чIумал бавур куну. Мури жула диндалул ва эбадатрал гьану. Аммарив, жула нафс курчIилсса бушиврийн бувну, жува чIявуну чак махъун бутлан бикIару.

 

«ЧIун дур»

Иблислун кIулссар инсан цала агьамсса давуртту махънин дитан аву захIматсса иш бакъашиву. Ттигу чIун чIярусса дусса кунна чIалан дикIайссар, чансса махъун дуртмур хъама дитангу бигьассар. Му куццуй, щяйтIаннул ва нафсирал гьужумрал инсаннан яла агьаммур даву яла захIматмурну чIалачIи дувайссар. Мукун мудан гьарзад махъун дичлачисса хасият инсаннаву цIакь хьурча, ца азар кунна хьуну, хъин дуван хъинну захIмат шайссар.

ХIасанул-Басрил увкуссар: «Вила давуртту махъун дичаврия урувччуну икIу, ина гьунтти яхъанай акъассара, хIакьинура яхъанахъисса. Гьунттигу яхьун нясивну лякъирча, та кьинигу хIакьинумур кунна гьан дува, акъахьурча, хъинну хIайп хьунтIиссара».

Жула машгьурсса лакку мазрайсса «ГьунчIукьатIан» тIисса луттираву ва масъалалул хIакъираву чивчуну бур: «ХIакьинусса давуртту гьунттинин дитарча, гьунттими та данна?!»

Низам дугьаву – му цалчинма-цалчин инсаннал цала хьхьичIсса жаваблувшивур. Чара бакъа дуван аьркинмур, агьаммур цимурцаннуяр хьхьичIун дуккан дуван аьркинссар, мунихун бахчилачисса ци багьантту бухьурчагу.

Заннал кумаг баннав жула оьр-мурду низамрайн буцин, чIун аьркин бакъамунин ва бунагьмунин харж къадуллан!

 

Камал МухIаммадов

 

2026-04-01 (Шавваль 1447 ш.) №4.


Аькьилсса бусаларду

  Нитти-буттал дуаь Ца аьлимчу-щейхначIа ккалаккисса мутааьлимнал ганахь миннат бувну бур цахара дуаь дувакьай, куну. «Ттул дуаь Аллагьнал ﷻ кьамул къадувантIиссар!» - баян бувну бур щейхнал. Мутааьлимтал махIаттал хьуну бур, цанчирча, дуаь чIа увкума ивкIун ур дуккавриву...


ХIабибнал ﷺ дуниял кьадитаврил бусала

Ца хавар бусанда, вичIи дишара Кьуръан-хIадис бувсун къабувчIайминнан, Аьжам шеъри бувну ХIабиб ﷺ кIицI анда Цал шафааьт жунма бияйрив ккаккан. Муъжизатру буслай гъалгъа буварча, КIивагу иттату макь экьи лагай, Цув кIицI лагаврийну ихтилат барча, Вай кьянкьасса дакIру кIукIлу хьун...


Таваккулданиясса мусил махъру

    Таваккулданул мяъна дурчIин дуллалисса калимартту:   Идавсил ﷺ увкуссар: «Халкьуннаву яла гужма хьун ччиманал Аллагьнайн ﷻ таваккул бутича». ЯхIъя ибн Муа́ьзлухь цIувххуссар: «Инсан таваккул бутайману та ккаллиссар?» «Цала Заллуну Аллагь ﷻ...


ЗанначIан гьаз дурсса кару

Цала дянивсса икьралдайн, кIулминнайн, соцсетирдайн чул бишлай аьдат хьусса халкьуннал дянив жунна чIявуну хъама дитай ца агьамсса низам: халкьуннайн букканнин цал Аллагьнайн ﷻ лабизан, дуаь дуван.   Ва укунмасса маслихIат бакъарча, бусурманчунал гьанусса мухIлухIин хъанахъиссар,...


Суал-жаваб

БучIиссарив жаназалул чак буван хьхьичI жаназа дакъанура. Жул шяравусса мизитраву мукунсса чак бувай гьарца нюжмар кьини. Мунин шариаьтраву цукунсса хIучча буссар? Имам Аль-Бухарил ва Муслимлул хIадисирттал луттирдавусса хIадисраву бувсун бур Эфиопиянал паччахI Наджаши ивкIусса хавар баяйхту...