Багьу-бизулул низам

Багьу-бизулул низам

Багьу-бизулул низам

Аьишатлул бувсъсса хIадисраву увкуну бур: «Аллагьнан яла ххирами давуртту – хъинну хъунисса дакъахьурчагу, мудан (чIун дургьуну) дуваймири» (Бухари, Муслим). Ва хIадис бувчIин буллай имам Нававинал луттираву чивчуну бур: «Мудан тикрал дуллалисса чIирисса даврил мюнпат хъунмассар, хъуннасса дунугу цал-цал дуваймунилнияр».

 

Архну къалавгун, ласунну жува кьинилун байсса ххюва чак. Идавсил ﷺ баян бувну бур бусурманчунал яла хъинмур аьмал – чак цила чIумал бавур куну. Мури жула диндалул ва эбадатрал гьану. Аммарив, жула нафс курчIилсса бушиврийн бувну, жува чIявуну чак махъун бутлан бикIару.

 

«ЧIун дур»

Иблислун кIулссар инсан цала агьамсса давуртту махънин дитан аву захIматсса иш бакъашиву. Ттигу чIун чIярусса дусса кунна чIалан дикIайссар, чансса махъун дуртмур хъама дитангу бигьассар. Му куццуй, щяйтIаннул ва нафсирал гьужумрал инсаннан яла агьаммур даву яла захIматмурну чIалачIи дувайссар. Мукун мудан гьарзад махъун дичлачисса хасият инсаннаву цIакь хьурча, ца азар кунна хьуну, хъин дуван хъинну захIмат шайссар.

ХIасанул-Басрил увкуссар: «Вила давуртту махъун дичаврия урувччуну икIу, ина гьунтти яхъанай акъассара, хIакьинура яхъанахъисса. Гьунттигу яхьун нясивну лякъирча, та кьинигу хIакьинумур кунна гьан дува, акъахьурча, хъинну хIайп хьунтIиссара».

Жула машгьурсса лакку мазрайсса «ГьунчIукьатIан» тIисса луттираву ва масъалалул хIакъираву чивчуну бур: «ХIакьинусса давуртту гьунттинин дитарча, гьунттими та данна?!»

Низам дугьаву – му цалчинма-цалчин инсаннал цала хьхьичIсса жаваблувшивур. Чара бакъа дуван аьркинмур, агьаммур цимурцаннуяр хьхьичIун дуккан дуван аьркинссар, мунихун бахчилачисса ци багьантту бухьурчагу.

Заннал кумаг баннав жула оьр-мурду низамрайн буцин, чIун аьркин бакъамунин ва бунагьмунин харж къадуллан!

 

Камал МухIаммадов

 

2026-07-01 (МухIаррам 1448 ш.) №7.


Лак Муфтийнащал хьунабавкьунни

Дагъусттаннал Муфтий щейх АхIмад -хIажи Аьбдуллаев хьунаавкьунни Лакрал райондал вакилтуращал ва имамтуращал. Лакрал райондалул администрациялул бакIчи Зураб Куччаевлун тIайлабацIу чIа тIий, Муфтийнал кIицI лавгунни чIярусса шиннардий райондалул бакIчину зий ивкIсса Юсуп МахIаммадовлул район...


Къулагъас дувантIиссар тарбиялух

Жунма кIулсса куццуй, ЦIуминалийсса ЦIуссалакрал шяраву буллай бур хъунмасса РувхIанийсса центр ва мадраса. Ванин дирзун дур машгьурсса щейх Сайфуллагь-Кьади Башларовлул цIа. ХIакьину ва даврий каялувшиву дуллай ур ЦIуссалакрал райондалул имам Аьбдуллагь МухIаммадов. Ванал жухь бувсунни мадраса...


Неъматрал кьимат

Ца билаятрай къурагъсса шин хьуну, щин чан хьуну диркIун дур. Гиккусса ца мискинсса адиминан пикри хьуну бур, щин дукканхьуви тIий, аьрщараву къуй дуккан. Дуклай чансса куртI шайхту лявкъуну бур ссаллив бувцIусса хъунмасса буттукьа.   Га тIивтIусса адимина хIайран хьуну ливчIун ур гиву думур...


Сафар барз

Сафар барз – бусурманнал календарьданул кIилчинмур барзри, му байбишайссар мухIаррам зурул хъирив. «Сафар» тIисса мукъул мяънагу – «хъахъи лагаву» ягу «бачIва шаву» тIиссар. Литературалул чулуха ва махъ аьрабрая таржума буллай бур «щютI тIисса...


8 агьамсса калима

Вай мукъурттия байбишайссар ва къуртал шайссар инсаннал оьрму. Вайннул агьамшивугу хъинну хъуннассар. Вай калимартту бусурманнал гьарца кьини зумух ласай, цавайннал чIяруну, вайминнал чанну.   Шагьадат أَشْهَدُ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللهُ وَ أَشْهَدُ أَنَّ مُحَمَّدًا رَسُولُ...