Багьу-бизулул низам

Багьу-бизулул низам

Багьу-бизулул низам

Аьишатлул бувсъсса хIадисраву увкуну бур: «Аллагьнан ﷻ яла ххирами давуртту – хъинну хъунисса дакъахьурчагу, мудан (чIун дургьуну) дуваймири» (Бухари, Муслим). Ва хIадис бувчIин буллай имам Нававинал луттираву чивчуну бур: «Мудан тикрал дуллалисса чIирисса даврил мюнпат хъунмассар, хъуннасса дунугу цал-цал дуваймунилнияр».

 

Архну къалавгун, ласунну жува кьинилун байсса ххюва чак. Идавсил ﷺ баян бувну бур бусурманчунал яла хъинмур аьмал – чак цила чIумал бавур куну. Мури жула диндалул ва эбадатрал гьану. Аммарив, жула нафс курчIилсса бушиврийн бувну, жува чIявуну чак махъун бутлан бикIару.

 

«ЧIун дур»

Иблислун кIулссар инсан цала агьамсса давуртту махънин дитан аву захIматсса иш бакъашиву. Ттигу чIун чIярусса дусса кунна чIалан дикIайссар, чансса махъун дуртмур хъама дитангу бигьассар. Му куццуй, щяйтIаннул ва нафсирал гьужумрал инсаннан яла агьаммур даву яла захIматмурну чIалачIи дувайссар. Мукун мудан гьарзад махъун дичлачисса хасият инсаннаву цIакь хьурча, ца азар кунна хьуну, хъин дуван хъинну захIмат шайссар.

ХIасанул-Басрил увкуссар: «Вила давуртту махъун дичаврия урувччуну икIу, ина гьунтти яхъанай акъассара, хIакьинура яхъанахъисса. Гьунттигу яхьун нясивну лякъирча, та кьинигу хIакьинумур кунна гьан дува, акъахьурча, хъинну хIайп хьунтIиссара».

Жула машгьурсса лакку мазрайсса «ГьунчIукьатIан» тIисса луттираву ва масъалалул хIакъираву чивчуну бур: «ХIакьинусса давуртту гьунттинин дитарча, гьунттими та данна?!»

Низам дугьаву – му цалчинма-цалчин инсаннал цала хьхьичIсса жаваблувшивур. Чара бакъа дуван аьркинмур, агьаммур цимурцаннуяр хьхьичIун дуккан дуван аьркинссар, мунихун бахчилачисса ци багьантту бухьурчагу.

Заннал кумаг баннав жула оьр-мурду низамрайн буцин, чIун аьркин бакъамунин ва бунагьмунин харж къадуллан!

 

Камал МухIаммадов

 

2026-09-01 (Рабиуль-Авваль 1448 ш.) №9.


Нюжмар кьини дурну къахъинмур

Бусурмансса халкьуннал дур арулва гьантлий цал тикрал шайсса байран – нюжмар кьини. Му кьини бувсса хъинбалалух, эбадатрах цамур чIумалнияр гьарзасса чири шайссар. Муниятур нюжмар-кьини хъинбала-хъиншивуртту дуллай гьан дуван хIарачат буллан бикIайсса.   Му кьини дувайсса эбадатирттава...


Рабиуль-Авваль зурул мажлис

Рабиуль-Авваль зуруй МухIаммад Идавс ﷺ хъун уллай мавлудру дувайсса аьдат дур бусурманнал дянив. Мукунсса мажлис хьунни августрал 24-нний Гъази-Гъумук. Ванил сиптачиталну бувккунни Лакрал райондалул имам ХIабиб Баталов ва райондалул администрация.   Мажлис бувуна паркраву, байбивхьуна...


Дуккаву бигьа хьуншиврул

Дайдирхьунни цIусса дуккаврил шин. Жунма кIулсса куццуй, Аллагьнал ﷻ цIа кIицI ларгун, Занная кумаг чIа увкуну дуллалисса давриву лябуккугу, барачатшивугу дикIайшиву. Дуккаву ккалли дуван бучIир ца яла захIматмур даврин. Мунин бувну, ва макьалалуву цачIун дурну дуссар дук-лакисса чIумал дурккуну...


Дуклаки оьрчIал нитти-буттан кумагран

ОьрчIру хъуни баву – ца чулуха захIматсса ва жаваблувшиву хъуннасса, вамур чулухагу ххарисса даву дур. Гьарцагу инсаннан ччиссар цала оьрчI-душ талихIрайн бувккун, дурккусса инсан хьуну. Аммарив чIявуминнан мукунсса хьуншиврул ци дуллан аьркинссарив кIулну къабикIай. На хIадур бував дуклаки оьрчIру...


Аькьлукартурал махъру

МухIаммад Идавсил ﷺ асхIаб Аьбдуллагь ибн Масъоьдлул увкуну бур: «Халкьуннал учай ххаллилсса махъру. Махъру ва тIуллу цасса инсанни талихIрайн уккантIисса. Махъру тIуллаха къалавхьхьума – аьй дуван лайкь хьумари».   Аьбдуллагь ибн Аьмрдухьхьун ца инсаннал буллуссар джигьадрал хIакъиравусса суал....